Woede begint het te winnen van angst

Na een week getekend door terrorisme en geweld zwelt in Duitsland de roep om politieke maatregelen aan. Daarbij lopen de conservatieve Beierse CSU-politici voorop: het leger op straat, permanente bewaking bij alle asielzoekerscentra, meer mogelijkheden om vluchtelingen te kunnen uitzetten, eiste de Beierse minister-president Horst Seehofer dinsdag van zijn politieke rivaal Angela Merkel.

Angela Merkel. Beeld AFP

Behalve de angst voor nieuwe aanslagen uit naam van de islam, hebben de aanslagen in Würzburg en Ansbach ook de woede over Merkels gastvrijheid van vorige zomer doen oplaaien, nadat die juist de laatste maanden iets was ingezakt.

Op stations in Saksen werden dinsdagmorgen flyers gevonden met tekst: 'Migratie is dodelijk', naar de waarschuwing op pakjes sigaretten. Op sociale media wordt geroepen om het vertrek van Angela Merkel door de hashtag 'Merkelsommer' (Merkelzomer) te gebruiken.

Seehofer stelde ook voor de identiteit van vluchtelingen die de afgelopen jaren naar Duitsland zijn gekomen grondig na te trekken. Doordat het Duitse Bundesagentur für Migration und Flüchtlinge (BAMF) vorig najaar op het punt van kapseizen stond, is de identiteit van de tienduizenden mensen die toen zonder papieren de grens overstaken niet of nauwelijks gecontroleerd.

Momentum

Een van die paspoortlozen was de jongen met de bijl die vorige week toesloeg in Würzburg. Of hij echt 17 jaar was en uit Afghanistan kwam is nog steeds niet duidelijk. Na de Oudejaarsnacht in Keulen bleek al dat sommige asielzoekers misbruik hadden gemaakt van die chaos en zich in verschillende deelstaten onder verschillende namen hadden aangemeld.

'Ik heb de afgelopen maanden veel over me heen gekregen, maar ik had gelijk met mijn voorspellingen', zei Horst Seehofer dinsdag. Hij doelde op de kritiek die hem ten deel viel omdat hij steeds op het radicaal-islamitische gevaar heeft gehamerd, dat volgens hem in Merkels gastvrijheid school.

Seehofer had dinsdag een momentum te pakken, want de onderzoeken naar de terroristen van Würzburg en Ansbach wijzen allebei naar serieuze contacten met IS. In het geval van Ansbach zijn er volgens de politie bovendien 'duidelijke aanwijzingen' dat de dader niet alleen handelde: de royale hoeveelheid ingrediënten om bommen te maken, het telefoontje dat hij vlak voor de explosie pleegde en de zes Facebookprofielen die Mohammed Daleel onderhield.

Angela Merkel heeft op de aanslag in Ansbach nog niet persoonlijk gereageerd. Dat deed haar minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière, die maandag wel heel voorzichtig was. Toen de recherche al onomstotelijk over 'islamitisch terrorisme' sprak, hield de Maizière het er nog op dat hij die optie niet uitsloot.

Alsof hij de olifant in de kamer wel zag, maar er voor het gemak nog even een laken overheen drapeerde. Alsof hij de nieuwe vluchtelingendiscussie zo lang mogelijk wil uitstellen, omdat het de CDU extreem slecht uitkomt in de aanloop naar het verkiezingsjaar. Dat wordt op 4 september afgetrapt met deelstaatverkiezingen in Mecklenburg-Voorpommeren en Berlijn.

Maar de schok van de aanslagen lijkt te groot om de discussie langdurig te kunnen negeren. Het is dus niet zozeer de vraag of, maar wanneer Merkel dat laken van de olifant trekt. Donderdag onderbreekt ze haar vakantie om een grote persconferentie te geven, wat ze normaal alleen bij aanvang van het politieke jaar doet.

Toen de recherche al onomstotelijk over 'islamitisch terrorisme' sprak, hield de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Thomas de Maizière het er nog op dat hij die optie niet uitsloot. Beeld EPA

Psychologische hulpverlening

Hoe de regering het ook wendt of keert, het geweld van vorige week legt vingers op een paar zere plekken in de Duitse vluchtelingenbureaucratie. Afgezien van de gebrekkige identiteitscontrole en de nog steeds grote achterstand in de asielprocedures: er zijn naar schatting van het BAMF 200 duizend afgewezen asielzoekers die zich nog steeds in Duitsland bevinden.

Een van hen was tot zondag Mohammed Daleel, de dader van Ansbach. Volgens de krant Die Welt worden 150 duizend van de uitgewezen asielzoekers net als Daleel om verschillende redenen tijdelijk gedoogd en hadden er 50 duizend echt al weg moeten zijn.

Het verhaal van Daleel wijst de autoriteiten ook op een ander pijnpunt: de in veel gevallen falende psychologische hulpverlening aan asielzoekers. Hij had voor hij zich opblies al twee zelfmoordpogingen gedaan. Naar schatting komt een op de drie asielzoekers met een trauma naar Duitsland.

Die mensen hebben recht op behandeling, in speciale centra voor vluchtelingen. Maar vanwege een capaciteitsprobleem is de gemiddelde wachttijd daar zeven maanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden