Wodehouse te ironisch voor Britse adel

Hoge Britse staatsambtenaren hebben jarenlang weten te voorkomen dat de schrijver P.G. Wodehouse (1881-1975) - in Engeland geliefd om zijn satirische blijspelen - in de adelstand zou worden verheven....

De Britse autoriteiten hebben zich niet alleen tegen een ridderorde voor Wodehouse verzet wegens de radio-uitzendingen die de schrijver tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit Duitsland maakte. Zij deden dat ook en vooral omdat diens populaire parodie op de stuntelende Britse aristocratie hen een doorn in het oog was.

Pelham Grenville Wodehouse was schrijver van meer dan negentig boeken, tientallen scripts voor Hollywoodfilms, en musicals en toneelstukken voor Broadway. Hij schreef talloze zedenkomedies - waar personages in konden voorkomen met namen als 'Hildebrand Spencer Poyns de Burgh John Hanneyside Coombe-Crombie, de twaalfde Graaf van Deever'.

Maar bekendheid verwierf Wodehouse vooral vanaf de jaren twintig, als de geestelijk vader van de onberispelijke butler Jeeves die de wereldvreemde, adellijke vrijgezel Bertie Wooster door één van de meest gevierde kluchten uit de vorige eeuw wist te loodsen. In 1990 bereikten Jeeves & Wooster opnieuw de cult-status: dankzij de gelijknamige televisieserie van het satirische Britse duo Stephen Fry en Hugh Laurie.

Wodehouse werd in 1941 in zijn villa in Frankrijk gevangengenomen door de oprukkende Duitse troepen en werd geïnterneerd in Berlijn. Daar maakte Whodehouse vijf humoristische radio-uitzendingen waarin hij kalmpjes de spot dreef met zijn gevangenschap - zich blijkbaar niet bewust van het feit dat hij door op de nazi-radio te verschijnen, beschuldigd kon worden van hoogverraad.

De uitzendingen veroorzaakten een hevig publiek protest in Groot-Brittannië, hoewel George Orwell schreef dat Wodehouse van 'niets anders dan stupiditeit' beschuldigd kon worden.

Maar de nu vrijgegeven overheidsdocumenten tonen dat de Britse autoriteiten dus niet alleen vijandig bleven jegens Wodehouse om de voortlevende verontwaardiging over diens radio-uitzendingen in oorlogstijd, maar ook om zijn parodie op de typisch wereldvreemde Engelse aristocratie.

In 1967 concludeerde de Britse ambassadeur in de Verenigde Staten, waarvan Wodehouse direct na de oorlog staatsburger werd, dat met het ridderen van de schrijver niet alleen de controverse uit de oorlogsperiode opnieuw zou aanwakkeren, maar dat het 'eveneens ruchtbaarheid zou geven aan het Bertie Wooster-imago van het Britse volk, dat de Britse ambassade nu juist probeerde uit te roeien.'

Datzelfde argument werd door andere hoge staatsambtenaren herhaald toen de kwestie zich enkele jaren later opnieuw aandiende.

Tot in november 1974 bleef de Minister van Buitenlandse Zaken James Callaghan zich tegen een ridderorde verzetten, met de woorden: 'Wodehouse heeft zichzelf tijdens de oorlog uit de adelstand ontheven.'

Desalniettemin werd Wodehouse enkele maanden later tot ridder geslagen, een paar weken voordat hij stierf.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden