Witwassers 'zitten in de piepzak' na veroordeling van Paarlberg

amsterdam Met de veroordeling van de vastgoedhandelaar Jan-Dirk Paarlberg (53) tot 4,5 jaar celstraf voor het witwassen van miljoenen crimineel geld, heeft de Haarlemse rechtbank dinsdag een niet mis te verstaan signaal gegeven: wie fungeert als ‘onmisbare schakel’ tussen de georganiseerde misdaad en de zakenwereld, wordt hard gestraft....

Het belang van de veroordeling kan vanuit juridisch oogpunt haast niet worden overschat. Het Openbaar Ministerie roept al jaren dat het belangrijk is om de facilitatoren van de georganiseerde misdaad aan te pakken. Maar in de praktijk leidt dit zelden daadwerkelijk tot strafzaken. De Nijmeegse hoogleraar strafrecht Ybo Buruma verwoordt het zo: ‘Het is fijn dat eindelijk iemand uit de bovenwereld is veroordeeld.’

Multimiljonair Paarlberg werd dinsdag veroordeeld voor het witwassen van 17 miljoen euro die de crimineel Willem Holleeder had afgeperst van de omstreden zakenman Willem Endstra. Paarlberg ontkent dit; hij is in hoger beroep gegaan.

Volgens Buruma blijkt eens te meer dat in sommige beroepsgroepen meer integriteit nodig is. Je ziet, aldus de hoogleraar strafrecht, te vaak dat mensen de andere kant opkijken als iemand geld wil investeren of storten dat vermoedelijk van dubieuze herkomst is. ‘Soms is het niet meer dan onnozelheid, maar als je geen vragen stelt, ervaar je willens en wetens het risico dat je misdaadgeld witwast of doorsluist. Het is goed dat zulke personen in de piepzak zitten sinds Paarlberg schuldig is verklaard. Ze zullen voorzichtiger worden.’

Ook Cees Schaap, tot voor kort hoogleraar forensische expertise op financieel terrein, noemt het bijzonder dat Paarlberg jaren de cel in moet. Rechters leggen over het algemeen geen onherroepelijke celstraffen op voor financiële criminaliteit. ‘De straf is zwaarder dan de eis van het OM, die al extra hoog was omdat Paarlberg een voorbeeldfunctie heeft.’

De afgelopen jaren is de bewijslast in dit soort strafzaken steeds meer bij de verdachte komen te liggen. Wie wordt vervolgd, moet aannemelijk maken dat het OM ongelijk heeft. Schaap: ‘Onnozelheid is geen excuus meer. Daarom zullen sommige zakenmensen zich na dit vonnis achter de oren krabben, zeker in de vastgoedwereld. Hoe zuiver je ook bent, als je niet voldoende je best doet om te achterhalen of de herkomst van geld van zakenpartners legaal is, kun je worden veroordeeld voor witwassen.’

Volgens de Algemene Rekenkamer wordt jaarlijks 18,5 miljard euro witgewassen in Nederland. Criminelen kunnen betrekkelijk ongestoord hun gang gaan. Schaap: ‘Misdaadgeld corrumpeert geweldig. De overheid kan niet veel meer doen dan trachten het probleem te beheersen. Gelukkig zijn ze achter de schermen meer bezig met het aanpakken van facilitatoren.’

Buruma beaamt dat het belangrijk is vaker facilitatoren te vervolgen. ‘Als je ze opsluit, maak je het voor zware criminelen moeilijker om te hergroeperen. Zo iemand is ongelooflijk belangrijk, onder meer omdat hij schimmige constructies kan bedenken om misdaadgeld wit te wassen. Nog belangrijker is dat het moeilijk is iemand te vinden die wordt vertrouwd in de onderwereld én de bovenwereld. Mensen als Holleeder vertrouwen je niet zomaar miljoenen toe. Grote hoeveelheden misdaadgeld kun je alleen wegzetten als de bovenwereld met jou zaken wil doen.’

Justitie heeft volgens hem veel tijd en expertise geïnvesteerd in de zaak. ‘Ik ben blij dat ze meer ervaring hebben opgedaan. Bijkomend voordeel: het terugvorderen van misdaadwinst kan de staat veel geld opleveren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden