Witte oren van NSA luisteren alles af

In Europa kan geen bericht worden verzonden of de Amerikaanse afluisterpost in Noord-Engeland vangt het op. De luistervinken: 28 in teflon verpakte satellietschotels....

Wie over de A 59 door de Yorkshire Dales in Noord-Engeland rijdt, waant zich, tussen Harrogate en Skipton ter hoogte van het plaatsje Menwith Hill, even Gulliver op een golfbaan voor reuzen. Als een nest gigantische golfballen liggen ze bij elkaar, de 28 in teflon gepakte satellietschotels ('radomes') van de Amerikaanse National Security Agency NSA: de witte oren van 's werelds grootste afluistercentrum.

De Nederlandse minister van Defensie De Grave verklaarde vrijdag in een notitie dat het bestaan van een Brits-Amerikaans spionagenetwerk, beter bekend onder de naam 'Echelon', 'aannemelijk' is. Maandag werden Kamerleden bijgepraat over de Big Brother van het cyberspace-tijdperk. Ze toonden zich geschokt over de omvang en technologische geavanceerdheid van de luistervinkerij.

Dat was merkwaardig, want al in december 1997 publiceerde het Europees Parlement een rapport waarin het bestaan van Echelon werd bevestigd: 'In Europa worden alle e-mail, telefoongesprekken en fax-communicatie stelselmatig onderschept door de NSA, die alle informatie van het Europese vasteland (. . .) doorseint naar Fort Meade in Maryland, via de cruciale verbinding in Menwith Hill.'

Al in 1992 plukten de schotels in Yorkshire twee miljoen boodschappen per uur uit de lucht. Daarvan werden er door computersystemen dertienduizend geselecteerd. Na nieuwe selecties bleven er gemiddeld twintig over die rapportage aan de Amerikaanse overheid waard waren.

In 1992 werden dus naar schatting 17,5 miljard boodschappen opgevangen, voornamelijk uit Europa, Noord-Afrika en het Midden-Oosten, waarvan er 17,5 miljoen aan nader onderzoek werden onderworpen. Ongetwijfeld zijn die aantallen sindsdien sterk toegenomen. Het e-mailverkeer nam een grote vlucht en de Amerikaanse president Clinton besloot in 1993 dat zijn spionagediensten zich meer op economische spionage ten behoeve van het Amerikaanse bedrijfsleven moesten toeleggen, onder het motto 'Wat goed is voor Boeing, is goed voor Amerika'.

De Menwith Hill basis, 224 omheinde en zwaar bewaakte hectares groot, stamt uit 1956. Vestiging van het centrum vloeide voort uit het UKUSA-verdrag van 1948, waarin de twee landen besloten samen te werken op het gebied van informatievergaring.

NSA, dat in het Duitse Bad Aibling over een tweede, maar veel kleinere Europese luisterpost beschikt, werkt in Groot-Brittannië samen met het Government Communication Head Quarters . Maar steeds meer Britten vragen zich af of zij ook niet zelf doelwit zijn van de spionage-activiteiten, zeker nadat in 1997 bleek dat de basis in Yorkshire een speciale telefoonkabel had laten aanleggen die honderdduizend telefoongesprekken simultaan kan verwerken: zóveel zullen de Amerikanen op de basis toch ook weer niet bellen, redeneren de sceptici.

Onder de 1400 Amerikaanse werknemers op 'NSA station F83' bevinden zich ingenieurs, natuurkundigen, computerexperts, taalkundigen en wiskundigen. De NSA - opgericht in 1952, totaal aantal werknemers 40 duizend, jaarbudget acht miljard gulden - is 's wereld grootste werkgever voor wiskundigen, die zich bezighouden met het ontwikkelen of breken van bij geclassificeerde communicatie gebruikte codes.

De teflon rond de schotels moet voorkomen dat al te gemakkelijk is te zien in welke richting ze staan opgesteld. Dat is overigens toch wel bekend. Het voor het mondiale telefoonverkeer gebruikte stelsel van Intelsat-satellieten boven de evenaar is een van de doelwitten. Daarnaast staat een aantal schotels gericht op de drie Amerikaanse Vortex spionagesatellieten en op twee andere grote satellieten waarmee gericht communicatie op het noordelijk halfrond wordt onderschept .

De enorme stroom informatie die zo wordt opgevangen, wordt door supercomputers en het Silk worth-systeem geanalyseerd : alle boodschappen waarin bepaalde namen, data, plaatsen, onderwerpen of adressen voorkomen, kunnen daarmee worden uitgefilterd. Waarschijnlijk gebeurt dat met telefoonboodschappen ook al, met systemen die zelfs stemmen van individuen herkennen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden