Wisselen of niet wisselen, dat is de kwestie voor Dumoulin

Wel of niet van fiets wisselen woensdag voor de laatste, steile 3,5 kilometer van de tijdrit bij het WK wielrennen? Favoriet Tom Dumoulin gaat het vrijwel zeker doen.

Dumoulin bij het Nederlands Kampioenschap Tijdrijden. Beeld anp
Dumoulin bij het Nederlands Kampioenschap Tijdrijden.Beeld anp

Een lange strook kasseien aan de voet van de Mount Fløyen, de zogeheten Vetrlidsallmenningen, ligt er maandagmorgen vredig bij. Op een paar dranghekken na wijst niets er op dat dit de meest besproken plek van de WK wielrennen is. Woensdag, bij de individuele tijdrit van de mannen, komt hier de pitstrook te liggen waarin de renners na 27,5 kilometer hun aerodynamische, zware tijdritfiets kunnen omwisselen voor een lichtere, wendbaardere wedstrijdfiets om de laatste, steile 3,5 kilometer omhoog af te leggen.

Maar is zo'n zeldzame fietswissel wel nodig? De meningen in wielerland zijn verdeeld. Opeens is er een technisch element aan de tijdrit toegevoegd, en dan ook nog eens in één van de belangrijkste wedstrijden van het jaar. Wisselen of niet wisselen, dat is de vraag. De meesten neigen naar wisselen.

99 procent zeker

Op maandagavond staat Tom Dumoulin in het Thon Hotel in Bergen, nabij het vliegveld, de pers te woord. Ook hij zegt voor 99 procent zeker een fietswissel te gaan doen. De topfavoriet voor de eindzege vaart op de berekeningen die zijn ploegleider Adriaan Helmantel van Sunweb heeft gemaakt. De ploeg werkt samen met de KNWU.

Over dat rekenmodel wil Helmantel, bewegingswetenschapper, aan de telefoon weinig kwijt. Net zo min als over de uitkomst daarvan. Hoeveel seconden gaat het voordeel van de fietswissel opleveren? Vijf, zeven seconden, misschien? 'Ik wil de concurrentie niet wijzer maken dan ze al zijn. Het is gevoelige informatie die mogelijk het verschil kan zijn tussen goud of zilver. Bel me later maar.'

Egbert Otten, hoogleraar neuromechanica, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen, heeft in opdracht van Lotto-Jumbo, dat de voorbereiding van hun Sloveense tijdritspecialist Primoz Roglic begeleidde, een computersimulatie van de beklimming gemaakt op basis van alle beschikbare gegevens zoals het gewicht van de fiets, het vermogen van Roglic en de variabele helling van de klim en de 27 bochten, waarvan enkele heel krap zijn. 'Want het gaat voornamelijk om de bochten', zegt Otten. 'De renner valt terug in snelheid. Wat kost het om die massa weer op gang te brengen?'

De conclusie van de hoogleraar? 'De fietswissel maakt niet of nauwelijks verschil.' Hooguit in negatief opzicht. 'Het is hoe dan ook een onzekere factor.'

Want hoe gaat zo'n fietswissel er uit zien? In maart kaartte bondscoach Thorwald Veneberg bij de UCI aan dat er nagedacht moest worden over een pitstraat aan de voet van de berg. En over regels die de fietswissel met zich meebrengt. Maar op maandagavond is er nog steeds veel onduidelijkheid. Waarschijnlijk zal een jurylid er op toezien dat de mekanieker de renners niet te lang aanduwt. Dumoulin: 'Anders hadden we net zo goed Usain Bolt als mekanieker kunnen vragen.'

Op de kasseien komt een mat te liggen, zodat de renners die van fiets wisselen niet uitglijden op hun schoenen met klikpedalen. De fietswissel van Dumoulin zal door drie mekaniekers worden begeleid, zo is het plan. Eén neemt de tijdritfiets in ontvangst, de ander geeft zijn wedstrijdfiets aan en derde springt uit de auto en zal de laatste smalle 3,5 kilometer achter op de motor afleggen.

De man die Dumoulin gaat aanduwen is Martijn van Schaijk. 'Die heeft het postuur van een bobsleeër, dus dat komt wel goed', grapt Veneberg. Maar volgens hoogleraar Otten zijn er wel degelijk serieuze gevaren. 'Die mekanieker moet voor het oog van miljoenen mensen zijn werk doen. Sommige mensen presteren slecht onder druk. Die moet je daar niet hebben.'

Otten heeft de weersvoorspelling gezien, waarschijnlijk regent het woensdag tijdens de tijdrit. 'Wat heeft die man dan voor schoeisel aan? Hij moet niet wegglijden op een natte ondergrond. Elk detail, elke seconde telt.'

Eén procent twijfel

Helmantel hoort de conclusie van Otten geïnteresseerd aan, maar blijft in zijn eigen waarnemingen en berekeningen geloven. 'Ik ben er geweest, Otten niet. Ik heb de theorie getoetst aan de werkelijkheid. Daar zit soms verschil tussen.'

Dumoulin wil vooral 'geen ding' maken van de fietswissel. 'Gaan we het nu serieus over het schoeisel van de mekanieker hebben? Kom op hé, het is maar een fietswissel. Dat heb ik al zo vaak gedaan.' Hij gaat niet eens oefenen.

Toch zegt hij later over de rol van Van Schaijk: 'Het is een punt van attentie. Als hij snel zijn werk doet, heeft hij een positief aandeel in het resultaat. Als het geklungel wordt, een negatief aandeel.'

De ene procent twijfel van Dumoulin zit hem in het feit de klim bij verkenning, afgelopen vrijdag, minder zwaar aanvoelde dan hij had gedacht. Vandaag gaat hij Mount Fløyen opnieuw beklimmen. Daarna hakt hij de knoop door.

Hetzelfde geldt voor Primoz Roglic. Vanuit Nederland krijgt hij advies van ploegleider Heijboer, ook een bewegingswetenschapper. 'Ik heb hem alle getallen voorgelegd en ik denk dat een fietswissel voordelig uitpakt. Maar er is één probleem: Primoz is bang om uit zijn ritme te raken. Dan kan ik er allerlei getallen op loslaten, maar de wetenschap is slechts ondersteunend. De renner beslist.'

Lees meer over wielrennen

De Duits-Nederlandse formatie Sunweb behaalde gisteren goud bij vrouwen en mannen op het onderdeel ploegentijdrit. Zij mogen zich nu met recht de beste wielerploeg ter wereld noemen. De grote vraag: waarin maken zij het verschil?

Als renner was Thorwald Veneberg een buitenbeentje. Als bondscoach, bij de WK wielrennen, voelt hij zich als een vis in het water. 'Deze jongens en meiden zijn veel socialer, veel opener.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden