Wiskundig is iedere huismus een globetrotter

Bekijk waar en wanneer honderdduizenden mobiele bellers contact hebben met een gsm-mast, en er gaat een wereld van reisgedrag open....

Bennie Mols

Ben je een huismus of juist een globetrotter? Dan lijkt je dagelijkse reisgedrag toch meer op dat van je tegenpool dan je denkt. Dat laten drie onderzoekers deze week in Nature Letters zien.

Postdoconderzoeker Marta Gonzalez van Northeastern University, Boston, analyseerde het reisgedrag van honderdduizend mobiele bellers gedurende een half jaar. Elke keer dat een gebruiker van een mobieltje een telefoontje of een sms krijgt of pleegt, wordt de plek van de dichtstbijzijnde gsm-mast geregistreerd. Verbind voor elke gebruiker al die locaties gedurende een half jaar met elkaar, en je krijgt een kaart met de reispaden van elke beller.

‘De gegevens hebben we gekregen van een telefoonmaatschappij in een van de grotere Europese landen’, licht Gonzalez telefonisch toe. ‘We mogen niet zeggen welke maatschappij en welk land. Voor het onderzoek is dat ook niet relevant. De gegevens zijn volledig anoniem en willekeurig geselecteerd uit een groep van meer dan zes miljoen klanten van de mobiele-telefoonaanbieder. Het zijn gegevens van mensen die vaak bellen of sms’en.’

Volgens Gonzalez is het voor het eerst dat reisgedrag op deze manier wordt geanalyseerd. ‘Intuïtief weet je wel dat mensen het vaakst reizen van huis naar werk, en dat ze soms ineens een veel grotere afstand afleggen. Voor familiebezoek, voor vakantie of een conferentie. Wij hebben dat reisgedrag in een formule gevat.’

Zo bleek dat 55 procent uit de groep van honderdduizend vooral afstanden minder dan vijf kilometer aflegt, en maar 1 procent relatief vaak verder reist dan vijfhonderd kilometer. Maar alle mensen hebben de neiging terug te keren naar plekken waar ze eerder zijn geweest.

Gonzalez: ‘Maak een ranglijst van de plekken die je het meest bezoekt, en de kans om op de plek met rang 10 te zijn is ongeveer eentiende van de kans om op de plek met rang 1 te zijn. De kans om op plek 50 te zijn is ongeveer eenvijftigste van de kans om op plek 1 te zijn.’

‘De verrassende conclusie van mijn onderzoek’, aldus de Venezolaanse, ‘is dat het reisgedrag van mensen die vaker ver reizen wiskundig gezien niet fundamenteel anders is dan dat van mensen die zich vooral in hun dorp of stad bewegen. Eén wiskundige formule beschrijft ze allebei. Dat hadden we vooraf niet verwacht. Alleen de totale afstand waarover beide groepen reizen verschilt. In de formule corrigeren we daarvoor.’

Leuk om te weten misschien. Een speeltje voor wiskundigen. Maar wat kun je ermee? Gonzalez: ‘Ik heb concrete gesprekken gehad om deze wiskundige beschrijving te gebruiken bij verkeersvoorspellingen en bij het voorspellen van de verspreiding van biologische virussen. Om verspreiding van verkeer of virussen te voorspellen, moet je weten hoe alledaags reisgedrag eruitziet. Onze methode levert dat inzicht op een goedkope manier.’

De gegevens die Gonzalez analyseerde, beperken zich tot één land. Het reizen houdt op bij de grenzen van het land.

Hoe veranderen de resultaten als ze ook de gegevens zou hebben van de mensen die over de grens reizen? ‘De essentie van onze beschrijving zal niet veranderen’, denkt ze.

‘Mensen vertonen nog steeds routine in hun reisgedrag. Je zult iets andere getallen in onze formule moeten gebruiken, maar in wezen blijft de wiskundige beschrijving gelijk.’

Een huismus, zegt ze, vertoont op dorpsschaal globetrottergedrag, en een globetrotter huismusgedrag op wereldschaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden