nieuws

‘Winters’ rs-virus houdt zich niet aan seizoenen en maakt jonge slachtoffers – hoe kan dat?

Het rs-virus, dat ernstige gezondheidsklachten bij zuigelingen kan veroorzaken, steekt plotseling de kop op in Zuidwest-Nederland. Normaal gesproken zien we dit virus alleen in de winter. Het laat zien hoe de maatschappelijke reactie op het coronavirus ook effect heeft op andere virussen.

Microscopische opname van het rs-virus. Wereldwijd is dit virus – na malaria – de meest voorkomende oorzaak van zuigelingensterfte. Beeld Getty
Microscopische opname van het rs-virus. Wereldwijd is dit virus – na malaria – de meest voorkomende oorzaak van zuigelingensterfte.Beeld Getty

Van het rs-virus hebben volwassenen weinig last: het veroorzaakt klachten als een loopneus en hoesten. Maar de weerstand van zuigelingen voor het virus is laag. Bij een klein deel leidt besmetting tot een luchtweginfectie, met ernstige benauwdheid en soms de dood tot gevolg. De snelle toename van het aantal besmettingen zorgt nu voor krapte op de kinderafdelingen van de ziekenhuizen in Zuidwest-Nederland, met name in Rotterdam.

Dat is geen reden tot zorgen, maar wel opmerkelijk, zegt Louis Bont, hoogleraar luchtweginfecties op kinderleeftijd. Hij doet al ruim 25 jaar onderzoek naar dit virus. ‘Wat je nu ziet in de ziekenhuizen, zie je normaal gesproken in de winter. De intensive care voor kinderen kan dit aan, ze kennen het klappen van de zweep.’ Door de kwaliteit van de kinder-ic in Nederland heeft een besmetting zelden een dodelijke afloop voor baby’s (wereldwijd is het na malaria de meest voorkomende oorzaak van zuigelingensterfte). Jaarlijks worden in Nederland zo’n 2.000 zuigelingen in het ziekenhuis opgenomen, 150 à 200 van hen op de ic.

Unieke timing

De timing van het virus is dit jaar uniek. De eerste gevallen van het rs-virus (bronchiolitis) komen doorgaans in november. ‘Je kunt de klok erop gelijkzetten’, zegt Bont. Afgelopen jaar bleef dat echter uit, hoogstwaarschijnlijk door de coronamaatregelen: die beschermen ook tegen andere virussen.

Doordat de bevolking afgelopen winter niet is blootgesteld aan het rs-virus, hebben mensen geen afweer opgebouwd, legt Bont uit. Normaal gesproken maken mensen antilichamen aan, zodat het virus niet blijft doorrazen tijdens de zomer. ‘Het virus heeft daarna geen kans. Maar die bescherming is afgelopen winter weggevallen.’ Daarom hielden Bont en andere vakgenoten rekening met de mogelijkheid dat het rs-virus op een later moment terug zou komen.

Boomerangeffect

Het boomerangeffect van het virus viel afgelopen winter al op in Australië. Door de ligging op het zuidelijk halfrond zijn de seizoenen daar omgekeerd: in november is het daar juist zomer. Ook daar brak ’s zomers een rs-virusepidemie uit, terwijl het virus in de Australische winter nauwelijks te bekennen was.

Waar strenge coronaregels zijn, komt geen rs-virusepidemie, ziet Bont. Maar of deze op een later moment terugkomt, verschilt tot nu toe per land. Vermoedelijk heeft het te maken met de maatregelen die in een land van kracht zijn. ‘In Nederland laten we de lockdown los, terwijl de bevolking kwetsbaar is.’

Gaan andere virussen qua seizoen ook uit de pas lopen door de coronamaatregelen? Dat valt niet uit te sluiten, zegt Bont. Tegen griep zijn veel mensen gevaccineerd. Maar op meerdere plekken duikt parainfluenza op, een ander verkoudheidsvirus dat luchtweginfecties veroorzaakt. Dat hoor je ook niet te zien tijdens de zomer. ‘Maar parainfluenza heeft minder ernstige gevolgen en valt daardoor minder op.’

Vooralsnog is de uitbraak van het virus regionaal, ziet Bont. De kans dat het zich als een olievlek over Nederland verspreid, acht hij klein. De huidige uitbraak kan daarnaast nog een positief effect hebben: als mensen nu afweer opbouwen, is de volgende uitbraak minder heftig. Dat zal waarschijnlijk komende winter zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden