‘Winstuitkering schaadt zorg niet’

Ziekenhuizen kunnen winst uitkeren aan externe investeerders zonder dat de kwaliteit van de zorg in het geding komt.

Dit blijkt uit het onderzoek Winst in de eigendomsstructuur van SEO Economisch Onderzoek, dat vandaag (dinsdag) wordt gepubliceerd. De onderzoekers vinden dat het experiment met winstuitkering dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) eerder bepleitte, weer ‘uit de ijskast moet worden gehaald’.

Hand op de knip

Volgens onderzoeker Marco Kerste (33) is het noodzakelijk dat ziekenhuizen winst mogen uitkeren aan derden omdat banken – nu de enige financiers – de hand op de knip zullen gaan houden. ‘Nu ziekenhuizen zelf verantwoordelijk zijn voor de exploitatie en niet langer de overheid, is het investeringsrisico feitelijk bij banken komen te liggen. Dat zie je al terug in grotere terughoudendheid en hoge risico-opslagen bij het verstrekken van leningen. Noodzakelijke investeringen in bijvoorbeeld ict om de naderende krapte op de arbeidsmarkt het hoofd te bieden, komen hierdoor op losse schroeven te staan.’

Minister Klink besloot vorig jaar onder druk van de Tweede Kamer het experiment met winstuitkering te staken, waar vier ziekenhuizen aan zouden meedoen. De politieke weerstand tegen marktwerking is sindsdien verder toegenomen. Volgens Kerste wordt de discussie op basis van verkeerde argumenten en ‘angstsentimenten’ naar aanleiding van de kredietcrisis gevoerd. ‘In plaats van in de reflex te schieten om winstuitkering dan meteen te verbieden, moet je kijken naar hoe je de risico’s kunt kunnen ondervangen.’

Dat kan volgens de SEO met relatief eenvoudige ingrepen. Zo zouden investeerders alleen winst uitgekeerd mogen krijgen na een minimale investeringsperiode van bijvoorbeeld drie jaar en als ze zich langdurig committeren aan een ziekenhuis. Ook moet de solvabiliteit en de kwaliteit van de zorg op een bepaald – extern – vastgesteld minimum zijn voordat winst mag worden uitgekeerd. De overheid kan met dergelijke eisen de publieke belangen – doelmatigheid, kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg – voldoende waarborgen, aldus de onderzoeker.

Snel rendement

Volgens Kerste sluit men zo bovendien het type investeerder uit dat gaat voor snel rendement – eenvoudig uit. ‘Dan blijft een ander type duurzame investeerder over. Dat type ziet mogelijkheden het zogeheten efficiëntiepotentieel in ziekenhuizen te benutten.’ In ziekenhuizen valt volgens de onderzoeker nog veel winst te behalen in verbetering van logistiek en procesmanagement; zoals het beter benutten van bijvoorbeeld operatiekamers. ‘Maar die winst haal je er niet uit als je op de korte termijn gericht bent.’

Kerste wijst ter illustratie naar zorgondernemer Loek Winter die met zijn MC Groep de failliete IJsselmeerziekenhuizen heeft overgenomen. ‘Dat zou hij niet gedaan hebben als hij niet dacht op lange termijn winst te kunnen maken.’ De ervaring met de MC Ziekenhuizen leert bovendien dat een investeerder zijn invloed ook positief kan aanwenden. ‘Medisch specialisten oefenen veel macht uit in ziekenhuizen, waardoor ze soms moeilijk zijn te besturen. Een externe investeerder zal eerder harde eisen stellen aan het functioneren van specialisten en ze zonodig de laan uitsturen. Dat is in Leliestad ook gebeurd.’

Om de toegankelijkheid van zorg niet in gevaar te brengen, is het volgens de SEO nodig door te gaan met het uitbreiden van de behandelingen waarvoor vrij onderhandelbare tarieven zijn afgesproken; het zogenoemde B-segment. Het gevaar bestaat anders dat zorgaanbieders vooral renderende behandelingen aanbieden. Ook moeten zorgverzekeraars meer financieel worden geprikkeld om hun rol als zorginkoper op te pakken. ‘Maar dat zijn geen redenen om winstuitkering dan maar te verbieden’, vindt Kerste. ‘Pak problemen aan waar ze liggen en ververg je niet achter een verbod.’

Zorg. (Colourbox) Beeld
Zorg. (Colourbox)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden