Winst met ballen

SOEP met ballen: daar weten ze bij Unilever alles van, vooral sinds het voorbije jaar. Zelden zijn de soepmakers van de gigant in voeding, wasmiddelen en cosmetica zó intensief met hun diepgeheime receptuur in de weer geweest als in 2000....

En er kwam een hele familie soepen bij. Via de overname van Bestfoods - een akkefietje van 56 miljard gulden - werd Unilever eigenaar van de pakjes, zakjes, potjes en blikjes van Knorr. Met deze aankoop verrijkte Unilever niet alleen zijn assortiment soepjes met ballen, maar ook het financiële keukenarsenaal. Dankzij Knorr doet namelijk een geheel nieuw fenomeen zijn intrede in de cijfers van Unilever.

Winst met soep.

Dat zit zo. Tot en met 1999 verwerkte Unilever zijn overnames op de klassiek-Nederlandse wijze in de jaarrekening. De betaalde goodwill - de premie bovenop de feitelijke waarde van het overgenomen bedrijf - werd in één keer afgeboekt van het eigen vermogen. De winst bleef geheel onaangetast. Johan van Helleman, voorzitter van de Raad voor de Jaarverslaggeving, omschrijft deze praktijk zo: 'Bedrijven konden miljarden spenderen aan acquisities en net doen alsof die gratis en voor niets waren aangeschaft.'

Het systeem was vooral voordelig voor Nederlandse bedrijven die veel overnames deden in de VS, en die betaalden met eigen aandelen. Amerikaanse bedrijven zijn al sinds jaar en dag verplicht om de premies die zij voor overnames betalen, uitgesmeerd over een aantal jaren af te schrijven van de winst. Dat drukt natuurlijk de winst per aandeel, en daarmee de beurskoers. Nederlandse bedrijven hadden dat nadeel niet. Hun papiergeld voor overnames had kunstmatig een hogere wisselkoers dan dat van Amerikaanse concurrenten.

Zulke gouden dealtjes duren nooit lang, en zo is het ook hier. De regels uit de dominante economie op aarde, die van de Verenigde Staten, krijgen langzaam maar zeker wereldwijde gelding. Vanaf dit jaar moet goodwill ook in Nederland worden afgeschreven van de winst.

Welke drastische gevolgen dat heeft, laat Unilever als een van de eerste Nederlandse ondernemingen zien: het concern besloot het nieuwe goodwill-stelsel al in het boekjaar 2000 te laten ingaan. Bestfoods werd in het vierde kwartaal onderdeel van Unilever. Over die periode trekt het Brits-Nederlandse concern 266 miljoen euro aan goodwill van de winst af.

De nettowinst van Unilever viel vorig jaar liefst 58 procent lager uit op 1,1 miljard euro, vooral door de kosten van een ingrijpende reorganisatie. Had Unilever de premie voor Bestfoods van het eigen vermogen afgetrokken, dan was de winstdaling beperkt gebleven tot 'slechts' 49 procent. Negen volle procentpunten verschil: zie daar het verschil tussen winst met en zonder Knorr.

En dan moet het echte spektakel nog komen. Unilever schrijft de goodwill voor Bestfoods af in twintig jaar, ofwel met ruim een miljard euro per jaar. Als het al in 2000 het eerste volle miljardje had moeten afschrijven, dan was de nettowinst met maar liefst 87 procent verschrompeld tot 353 miljoen euro. Heisse Tasse, inderdaad.

Zelf vindt Unilever dat eh . . . de soep niet zo heet moet worden gegeten. 'Soms is betaalde goodwill aftrekbaar van de belasting', zegt een woordvoerder. Bij Bestfoods was dat niet het geval, bij Slim.Fast, een andere grote aankoop van Unilever in het vorige jaar, wél. 'Dat scheelt aanzienlijk in het effect op de winst.'

En dat effect zal hoe dan ook van tijdelijke aard zijn. 'De komende anderhalf jaar hebben we heel wat uit te leggen aan onze aandeelhouders, omdat de winst zo sterk daalt ten opzichte van het oude systeem. Maar vanaf 2003 is dat voorbij, wanneer we de eerste twee volle boekjaren volgens het nieuwe goodwill-stelsel achter de rug hebben.'

Zulke nuances daargelaten, zal bij veel Nederlandse bedrijven de winst de komende tijd fors lager uitvallen als gevolg van het nieuwe goodwill-systeem, zo voorspelt accountant Johan van Helleman. 'Maar die winst wordt ook eerlijker.'

Winst met ballen, zogezegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden