ReportageShoppen over de grens

Winkels in Nederland dicht? Dan gaan we toch shoppen in Antwerpen

Bij de kerstboom op de Grote Markt van Antwerpen wordt het glas geheven.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Bij de kerstboom op de Grote Markt van Antwerpen wordt het glas geheven.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Ondanks de dringende oproep van de Belgische autoriteiten om vooral níet te komen, staken veel Nederlanders de grens over voor kerstinkopen bij de zuiderburen. ‘Ik heb een hele legitieme reden hoor.’

Op het kathedraalachtige station van Antwerpen pik je de Nederlanders er zo uit. Ze dragen de meeste winkeltassen, afgeladen vol met kerstinkopen. ‘Niet normaal hoe druk het was!’, zegt Ruud van der Horst, na puffend van zijn strooptocht op de Meir, de bekendste winkelstraat van Antwerpen. Samen met zijn vrouw Marlie en 26-jarige zoon (‘doe mijn naam maar niet’) wacht hij zaterdag na vieren op de trein terug naar Roosendaal.

Het drietal heeft geen goed woord over voor hoe de Belgen de coronamaatregelen opvolgen. ‘Weinig discipline’, klinkt het afkeurend. En: ‘Ze lopen aan de verkeerde kant van de straat’. Op de vraag waarom het gezin dan naar België is afgereisd voor het doen van niet-essentiële inkopen, luidt het antwoord: dat deden de Belgen ook bij ons.

Black Friday

Daar hebben ze een punt. Nog geen drie weken geleden stroomden de Nederlandse grenssteden vol met Belgen, die de gehele novembermaand in lockdown zaten. Rondom Black Friday was het, mede door shoppende Belgen, zelfs zo druk dat de burgemeesters uit Eindhoven en Dordrecht besloten de winkels eerder dicht te gooien. In Maastricht werd om diezelfde reden code rood afgekondigd.

Winkelend publiek op de Meir, een belangrijke winkelstraat in Antwerpen, wordt gewezen op de mondkapjesplicht.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Winkelend publiek op de Meir, een belangrijke winkelstraat in Antwerpen, wordt gewezen op de mondkapjesplicht.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Nu is de situatie omgekeerd: Nederland is op slot, België besloot vanwege de bemoedigende coronacijfers de teugels juist iets te laten vieren. De horeca blijft voorlopig dicht, maar alle winkels zijn sinds 1 december weer open. In Antwerpen leidde dat dit weekend, zo vlak voor de Kerst, tot grote drukte in het centrum. Al sprak de politie liever over ‘aangename gezelligheid’.

Onder het winkelende publiek bevonden zich opvallend veel Nederlanders. Hun harde stemmen stegen in het met kerstverlichting opgetuigde centrum boven het zachte Vlaamse geroezemoes uit.

‘Slecht hè?’, zegt de Rotterdamse Idrissa (36) schuldbewust. Haar mondkapje – verplicht in de binnenstad – rust op haar kin, zodat ze een sigaretje kan roken. Aan haar voeten is een rijk assortiment aan Primark-tassen uitgestald.

Kritiek

Ja, Idrissa is zich bewust van de kritiek op Nederlanders die de grens oversteken om te ‘funshoppen’. Maar, zo zegt ze met een grote lach: ‘Ik heb een hele legitieme reden hoor! Als ik in Nederland cadeautjes online bestel, dan komen ze pas aan het einde van deze maand binnen. Ná Kerst dus.’ Haar zus Tiffany (32) haakt daarop in. ‘Ik las in het AD dat winkeliers juist willen dat we komen. Dus ja, we helpen ze een handje!’

Ze doelt op een bericht van de Belgische detailhandelorganisatie Comeos, die aan persbureau ANP liet weten dat Nederlanders ‘van harte welkom zijn’ om in België te komen winkelen. Een aantal Nederlandse media interpreteerde dit als een uitnodiging om massaal de grens over te steken. De woordvoerder van de organisatie haastte zich daarop te zeggen dat zijn woorden ‘totaal zijn verdraaid’.

Drukte in het centrum van Antwerpen waar ook veel Nederlanders kerstinkopen deden.  Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Drukte in het centrum van Antwerpen waar ook veel Nederlanders kerstinkopen deden.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Toch zit in deze boodschap het spanningsveld verpakt waarmee landen sinds de uitbraak van de coronacrisis worstelen: het economische belang versus de risico’s voor de volksgezondheid. Winkeliers, die hun omzet afgelopen maanden fors zagen dalen, staan te popelen hun cijfers tijdens deze feestmaand nog enigszins uit het slop te trekken. Of het nou Duitsers, Nederlanders of Belgen zijn die hiervoor zorg dragen – het zal ze worst wezen.

Tegelijkertijd blijven politici, als hoeders van de volksgezondheid, keer op keer hameren op het belang om thuis te blijven en het virus niet ‘mee te laten liften’ naar het buitenland. De Belgische autoriteiten deden hier afgelopen vrijdag nog een schepje bovenop door aan te kondigden dat alle buitenlanders met ingang van Kerst een negatieve coronatest aan de grens moeten tonen. Dat klinkt voortvarend, maar riekt naar daadkracht voor de bühne.

De maatregel heeft namelijk alleen betrekking op bezoekers die langer dan twee dagen in België blijven. Het houdt dagjesmensen die komen winkelen dus niet tegen. Vakantiegangers blijven ook zonder vertoon van een coronatest wel weg, al is het maar vanwege de deprimerende gedachte om op de bedrand van een hotelkamer een afhaalpizza weg te moeten werken. De weinige hotels die in België nog open zijn serveren, net als in Nederland, geen eten in hun restaurants.

Gele jasjes

In het centrum van Antwerpen lijken de lokale autoriteiten de drukte te willen compenseren met de inzet van tientallen uitzendkrachten in fluoriserend gele jasjes. Met hun mobiel houden ze bij hoeveel personen zich in het centrum begeven, ook spreken ze het publiek aan op nalatig gedrag. ‘Crowd consulting’ noemen ze dat zelf.

Slenterende passanten bij wie het mondkapje er iets te nonchalant bij hangt, kunnen rekenen op een tik tegen de schouder, gevolgd door een priemende vinger richting de mond. Over het naleven van de anderhalvemeterregel lijken de uitzendkrachten zich allerminst druk te maken. Boetes mogen ze toch niet uitschrijven.

Op het station, waar de trein terug naar Nederland elk moment kan arriveren, toont Ruud van der Horst uit Roosendaal nog even snel hoe serieus het gezin de maatregelen nemen. Uit een zwart boodschappenkarretje, waarin de vers geshopte kleding voor de 26-jarige zoon is weggestopt, wordt een familiefles desinfecteermiddel getoverd. ‘Als het nodig is, smeer ik m’n eigen daar helemaal mee in’, zegt Van der Horst.

Het gezin zit al maanden zoveel mogelijk thuis, vult zijn vrouw Marlie aan. Hun uitje naar Antwerpen was een fijne onderbreking van de pandemische sleur. ‘Maar we zijn wel eerder weggegaan’, zegt ze. ‘Vanwege de drukte.’ Dan stappen ze in de trein. Vader, moeder en zoon. Terug naar het land van de beperkingen.

Gezamenlijke videoboodschap
Mark Rutte presenteerde afgelopen donderdag een gezamenlijke videoboodschap met de Belgische premier Alexander De Croo en de minister-president van de Duitse deelstaat Noordrijn-Westfalen Armin Laschet. Blijf thuis, klonk het in drie verschillende talen. De politieke leiders onderstrepen in de video de vriendschappelijke verhoudingen tussen de lidstaten. ‘We zijn elkaars beste buren’, aldus De Croo. Maar om het virus onder controle te krijgen, moeten we ‘solidair’ aan elkaar zijn. ‘Des te sneller kunnen we elkaar weer ontmoeten.’

EEN RECONSTRUCTIE VAN HET JAAR WAARIN ALLES VERANDERDE

Een nieuw normaal, wankelend beleid en dat ene hamstergebaar: scroll langs de belangrijkste momenten van het afgelopen coronajaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden