Win-win-win

Het Nationaal Songfestival verliep niet zoals het zou moeten. Alweer. Vorig jaar was het Pierre Kartner die weigerde een knoop door te hakken (hij koos Sieneke, onder grote druk). Dit jaar bleek er van de puntentelling niks te kloppen. Het oordeel van de vakjury was per ongeluk niet meegerekend, al had dat geen gevolgen voor het winnende liedje. De 3JS gaan namens de TROS naar Düsseldorf met Je vecht nooit alleen. Ze werken nog aan een Engelstalige versie.


Het Nationaal Songfestival werd geproduceerd door FTV Productions, een bedrijf in Eemnes. Op hetzelfde adres, een huisnummer verder, is een ander bedrijf gevestigd: TBS Entertainment. TBS staat voor Frank Timmer, Jaap Buijs en Jan Smit.


Timmer is televisieproducent en de directeur van FTV Productions. Smit is een Volendamse zanger. Buijs komt ook uit Volendam, en is manager van Smit en veel andere artiesten. Met z'n drieën bedenken ze televisieprogramma's, zoals Gewoon Jan Smit, De Palingsoap, Jan Smit, de zomer voorbij en De beste zangers van Nederland. Die worden gemaakt door FTV Productions, en - in veel gevallen - uitgezonden door de TROS.


'Het grijpt allemaal in elkaar. Veel wat de TROS doet bij het Songfestival draait om Volendam en Jaap Buijs', zegt Cornald Maas, oud-commentator. De omroep stuurde Maas na het festival van vorig jaar de laan uit. Nu zal Jan Smit - goede vriend van de 3JS - het commentaar leveren, samen met een radio-dj. Maas: 'Het Songfestival zou, wat je er ook van vindt, een nationale aangelegenheid moeten zijn. Nu lijkt het meer op een feestje van de TROS voor de achterban. Zo gaat ook de hele Nederlandse delegatie in Düsseldorf op een TROS-boot zitten. Overigens denk ik dat we dit jaar voor het eerst sinds 2004 wel de finale gaan halen.'


Eerst had je BZN en George Baker, nu heb je Jan Smit, zijn zus Monique, Nick & Simon en de 3JS. De grote Volendamse comeback begon in 2005, bij Gewoon Jan Smit, de realitysoap over het leven van Jan.


Frank Timmer en Jaap Buijs kennen elkaar al decennia, uit de tijd dat Timmer regisseur was van muziekprogramma Countdown. Vele jaren later vroeg Buijs hem een backstage filmpje over Jan te maken, bedoeld als extra materiaal voor op een dvd. Timmer: 'Dat deden we met gesloten portefeuille. Ik kende Jan al een beetje. Ik vond het een vrolijk en sprankelend mannetje. Een ongelooflijk talentje.'


In Nederland was Jan Smit toen nog vooral Jantje, Jantje die een liedje voor zijn oma zong dat dan van niets op nummer één kwam. Maar in Duitsland was Jan een ster. Buijs: 'Hij was daar megagroot. Maar een heel jaar in Duitsland werd vervelend. Je kon na een optreden niet naar huis, want de volgende dag moest je wéér. Dus zijn we een Nederlandstalig album gaan maken.'


Met een door Timmer gemaakt programma van een half uur stapte Buijs naar zenders en omroepen. Dit kon wat worden, dacht hij, in navolging van De Bauers, de realitysoap over Frans Bauer die in 2003 zo succesvol was bij RTL. Timmer: 'We probeerden het te slijten bij RTL, bij SBS, niemand wilde het hebben. Toen is Jaap gaan duwen bij de TROS.'


Maar Gerard Baars, programmaleider van de TROS, had geen interesse in een soap over Smit. Baars: 'Jaap Buijs zei: dit is fascinerend. Maar managers overdrijven altijd. Ik kende Jan, als jongetje, als kind, maar Jaap zei: als de meisjes een artiest ontdekken, gaat het hard. Dat was toen bij Jan net het geval, en Jaap maakte dat van dichtbij mee. Hij zei: je zou er een camera op moeten zetten, je weet niet wat je ziet.'


Baars liet zich niet overtuigen. 'Ik dacht niet dat het succes van De Bauers geëvenaard kon worden.'


Hij belde zelfs met toenmalig netmanager Joop Daalmeijer om duidelijk te maken dat een soap rond Smit er niet zou komen. 'Ik zei: als jij dit krijgt aangeboden, zeg dan nee. Want managers proberen alles.'


Hij liet de dvd in een kast liggen, tot er op het laatste moment een gat in de programmering ontstond. Buijs: 'Ik dacht: Gerard zal er wel meer verstand van hebben dan ik. Tot hij ineens vroeg: wat gaat het kosten als ik dit wil uitzenden? Toen zei ik: niks, als je maar het op primetime uitzendt.' Het programma trok, zonder enige voorpubliciteit, 750 duizend kijkers. Buijs: 'Toen wilde Baars wel praten.'


Gewoon Jan Smit werd in 2005 een kijkcijferhit, won de Gouden Televizierring en betekende de Nederlandse comeback van de zanger. Baars: 'Die jongen haalde duizenden euro's per optreden binnen, maar tussendoor zat hij gewoon bij pa en moe. Moeder Smit werkte achter de kassa bij Bart Smit, vader was met garnalen in de weer. Ontwapenend.'


In het kielzog van Jan werden ook zijn Volendamse vrienden Nick & Simon en de 3JS (allemaal ook uit de stal van Buijs) grote sterren. Buijs, Timmer en Smit bedachten de realityserie Jan Smit, De Zomer Voorbij, waarin Smit en zijn vrienden elk jaar op een boot door het Middellandse zeegebied toeren en tussendoor optreden voor vakantievierende Nederlanders. TBS bedacht het, FTV maakt het, de TROS zendt het uit.


Sinds Gewoon Jan Smit heeft de muziek uit Volendam 'een grote vlucht genomen', zegt Timmer, zelf geen Volendammer. Hij heeft wel een verklaring. 'Volendammers willen winnen. Ze willen de beste zijn en zetten daar alles voor opzij. Of het nou de stucadoor is, of de bakker, of de televisiester, of de zanger. Dat dorp steekt met kop en schouders uit boven de rest.'


De TROS heeft inmiddels meer dan tien door TBS en FTV gemaakte programma's uitgezonden waarin artiesten uit de stal van Buijs meestal een prominente rol spelen. 'Vanuit het oogpunt van Jaap Buijs is het natuurlijk fantastisch', zegt Baars. Volgens de programmaleider kon de TROS weinig anders. 'Jaap heeft Jan, en Jaap heeft het bedacht. Ik kon niet met iemand anders in zee. Zo werken die dingen.'


'Het is niet zo dat de omroep alles doet wat Buijs wil, zegt Baars: 'Ik kan een stapel voorstellen van hem laten zien die het niet gehaald hebben. Het klinkt arrogant, maar wij grossieren in succesvolle programma's, en echt niet allemaal uit Volendam.'


Het omgekeerde geldt ook: niet alles uit Volendam is een hit. De Palingsoap, ook van FTV en TBS, is mislukt, volgens Baars. 'Er is heel veel energie in gestopt, maar er liepen teveel ideeën door elkaar. Daar gaan we niet mee door.'


Volgens Buijs zijn de banden met de TROS puur zakelijk: 'Het is niet exclusief. Maar in principe vind ik: als programma A scoort als een gek, is het wel zo netjes als je programma B ook bij de TROS aanbiedt. Je werkt met iemand samen. Dan ga je niet aan de buurman vragen of hij misschien een tientje meer wil betalen.'


Zo is Buijs, zegt Timmer. Een zakenman, maar niet ten koste van alles. 'Hij is recht door zee. Zijn eerlijkheid is een unicum in Hilversum.'


Volgens de Omroepwet mag een publieke omroep zich 'niet dienstbaar maken aan winst door derden'. Mag de TROS dan wel programma's uitzenden waarin de muzikanten uit Buijs' stal de hoofdrol spelen, als die programma's zijn bedacht en mede-geproduceerd door dezelfde Buijs en zijn bestverkopende artiest, Jan Smit? Ja, dat mag, vindt het Commissariaat voor de Media.


Een woordvoerder: 'Het Commissariaat is bekend met het feit dat de TROS programma's laat produceren door producenten die gerelateerd zijn aan artiesten, in casu FTV Productions en TBS Entertainment. Er is hiermee niet automatisch sprake van dienstbaarheid. Het Commissariaat heeft al eens gekeken naar de relatie tussen de TROS en FTV en TBS. Toen zijn geen constateringen gedaan die zouden wijzen in de richting van dienstbaarheid.'


Ook Jaap Buijs ziet geen enkel probleem: 'Ik wil, als manager, mijn artiesten een zo groot mogelijk podium bieden. Frank Timmer wil programma's maken en de TROS wil goede programma's uitzenden. Zo is iedereen tevreden.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden