Wim Thomassen kon 'emotie maken op vergaderingen'

Wim Thomassen, zaterdag op 91-jarige leeftijd overleden, trad in de voetsporen van zijn vader Kees, een bevlogen SDAP'er van het eerste uur....

WIM Thomassen werd nationaal vooral bekend als burgemeester van Rotterdam, een functie die hij vanaf 1965 tot aan zijn pensioen negen jaar lang bekleedde. Hij was medeverantwoordelijk voor de totstandkoming van de Rotterdamse metro, de bouw van De Doelen en hielp de Erasmus Hogeschool aan de naam Universiteit Rotterdam. Het Vrije Volk, het socialistische vooral op Rotterdam gerichte dagblad waarvan hij korte tijd redacteur was geweest, was uiteraard trots op hem. 'Dat komt voornamelijk doordat Thomassen zo bekwaam is. Bovendien heeft hij voortdurend het gevoel zich met alles te moeten bemoeien. En het alleraardigste is dat hij bijna overal van weet'.

Die loftuitingen kreeg 'de heer Thomassen' bij zijn 25-jarig jubileum als burgemeester, een functie die hij eerder tien jaar lang had bekleed in Zaandam en vanaf 1958 in Enschede. Maar van nog grotere betekenis was zijn rol als socialistisch politicus. Wat dat betreft sloot hij perfect aan op zijn vader, Kees, een SDAP'er van het eerste uur. Als jongetje vergezelde hij zijn vader naar bijeenkomsten van de traditionale arbeiderspartij en luisterde daar naar diens gloedvolle betogen. Met 'het zijn ernstige tijden, mijne hoorders, die wij beleven', sprak Kees vanaf een boerenwagen het publiek toe.

Wim nam die sociale bevlogenheid over. Op de middelbare school sloot hij zich aan bij de Nederlandsche Bond van Abstinent Studerenden: een jeugdbeweging die niets moest hebben van het gebruik van alcohol. Voor dat gezelschap hield hij zijn eerste redevoering. 'Ik kon toen ik jong was ook vrij goed spreken, emotie maken op een vergadering', keek hij later terug op die eerste stappen op het politieke pad.

Hij werd in de jaren dertig secretaris van de AJC en de rechterhand van voorman Koos Vorrink; ook al zo'n man van meeslepende speeches. 'Bij mij liepen de rillingen over de rug. Hij werkte op de gevoelens', zei Thomassen. Bij de socialistische jongerenorganisatie was hij de man van de speeches, en dan met name die van de belangrijkste van het jaar, op de Dag van de Arbeid. Met Vrij Nederland keek hij in 1993 terug op die tijd. 'Elke eerste mei stond in het teken van een leus. Het kon gaan over vrijheid, arbeid, brood, ontwapening, de achturige werkdag. Die leuzen waren verplicht, die moest je vaak noemen. Je speech moest duidelijk zijn, en je mocht nooit langer dan twintig minuten spreken.'

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd hij lid van de Nederlandse Unie, om daar in 1941 weer afstand van te nemen toen de partijleiding zich met de Duitsers had gecommitteerd. Het vervolg op de politieke carrière kwam drie jaar later, toen hij secretaris werd van de Nederlandse Volks Beweging. In die rol bereidde hij de oprichting van de PvdA voor. 'We waren in vier maanden klaar', zei Thomassen in 1986 tegenover NRC Handelsblad. 'De zweep zat er op door de naderende verkiezingen. Je moest een partij maken, als je die niet maakte in een paar maanden, dan telde je voor jaren niet meer mee.'

Voor de PvdA was hij, vóór zijn reeks burgemeesterschappen, lid van de Tweede Kamer, partijsecretaris en lid van de Provinciale Staten van Noord-Holland. Thomassen is altijd een meedenkend en vooral meepratend partijlid gebleven. Iemand die in 1986 al waarschuwde voor de dreigende bureaucratisering van de partij. 'Dan krijgen we er niks meer bij, dan blijven we wat we nu zijn, namelijk een partij met een heleboel wethouders, een heleboel gedeputeerden, leden van raden en staten en al die fratsen meer.'

In 1991 toonde Thomassen zich een fervent tegenstander van de plannen van André van der Louw, zijn opvolger in Rotterdam, om een alternatieve PvdA op te richten vanwege de dreigende afbraak van de sociale zekerheid door het kabinet Lubbers/Kok. Kleine afsplitsingen zijn nooit een lang leven beschoren, stelde Thomassen, alvorens de discussie te sluiten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden