Wim de Jong: oersterk en zeer begenadigd

In de tweede week van 2012 is in zijn woonplaats Haarlem oud-kampioen Wim de Jong overleden. De Jong, die 89 is geworden, veroverde de nationale titel in 1956 en zou die prestatie in de periode 1960-1962 bij drie achtereenvolgende gelegenheden herhalen. Maar het was vooral met zijn optreden in het Brinta-toernooi 1963/1964 dat De Jong ook internationaal zijn reputatie van oersterk en begenadigd dammer vestigde.


In een veld waarvan - anders dan in de genoemde NK-toernooien - ook oud-wereldkampioen Piet Roozenburg en de Senegalese wonderdammer Baba Sy deel uitmaakten, reeg hij de ene winstpartij aan de andere. De Jong, die zelfs zijn vriend en generatiegenoot Roozenburg een nederlaag wist toe te brengen, was in Hoogezand-Sappemeer dermate productief dat hij bij het ingaan van de laatste ronde met 16 uit 10 aan de leiding ging, vóór Baba Sy, die op 15 punten stond. Het drama dat zich in die allesbeslissende slotpartij Baba Sy-De Jong voltrok, laat zich nauwelijks met droge ogen navertellen. Maar daarover een volgende keer meer.


De hartverscheurende ontknoping van dat tweede Brinta-toernooi deed overigens niets af aan de grote indruk die De Jong met zijn spel had gemaakt. Helaas bleek het zijn laatste echt grote wapenfeit te zijn geweest. Nog driemaal (1964-1965 en 1967) zou De Jong aan het NK deelnemen, maar de successen van weleer bleken niet meer voor hem weggelegd. Wel bleef De Jong tot op hoge leeftijd in en voor zijn club Het Oosten (Haarlem) spelen, terwijl hij vanaf 1986 ruim tien jaar lang in de nationale competitie voor Damclub IJmuiden uitkwam.


De Jong hield er een weldadige, compromisloze stijl op na. Zijn strijdlustige en ongekend veelzijdige manier-van-spelen (er was geen speltype - van aanval tot omsingeling, van 'klassiek' tot 'Roozenburg' of zelfs 'Bonnard' - dat hij níet beheerste) maakte hem tot een sieraad voor zijn sport. Karakteristiek is bijvoorbeeld de manier waarop hij op de slotdag van het NK 1956 zijn eerste nationale titel veroverde.


Bij het ingaan van de laatste ronde kon De Jong, ondanks twee eerdere nederlagen, bogen op een score 19 punten uit 13 partijen, twee punten méér dan het duo Bom/Huisman had vergaard. Een remise volstond dus. Desondanks nam De Jong in zijn partij tegen R.C. Keller, de 13-voudige(!) doch inmiddels onttroonde titelhouder, juist het ene risico na het andere. Hij paste een strategie toe (hekstelling gecombineerd met een flankopstelling aan de andere bordrand) die 'eigenlijk', theoretisch gesproken, niet door de beugel kon.


In werkelijkheid wist De Jong echter precies wat hij deed. Het was namelijk Keller die, door temponood gedwongen, de opsluiting eigenhandig moest verbreken, waarna in de 'gefatsoeneerde' hekstelling de beste kansen aan zijn tegenstander bleken. De Jong forceerde een afwikkeling naar een gecompliceerd eindspel dat hij onmogelijk kon verliezen, en toen in de tijdnoodfase de problemen Keller boven het hoofd groeiden, zaaide De Jong met zijn twee dammen dood en verderf. Met die fraaie overwinning vergrootte De Jong de voorsprong op zijn achtervolgers tot 3 punten en gaf hij zijn toernooizege nog extra glans!


Keller - W. de Jong


NK 1956


1.34-29 20-25 2.40-34 14-20 3.45-40 17-21 4.31-26 19-24 5.26x17 12x21 6.32-28 21-26 7.38-32 10-14 8.32-27 18-22?!! 9.27x18 13x22 10.28x17 11x22 11.37-31 26x37 12.41x32 9-13 13.42-37 7-11 14.37-31 11-17?!! 15.32-28 6-11 16.46-41 16-21(!) 17.41-37 8-12 18.31-26 11-16 19.37-31 3-8 20.47-41 5-10 21.41-37 14-19 22.37-32 10-14 23.43-38 4-9 24.48-42 1-6 25.50-45 2-7 26.49-43 7-11


Zie diagram 1


27.31-27 (er is niet beter) 27...22x31 28.26x37 (idem) 28...21-27! 29.32x21 17x26 30.38-32 12-17! 31.42-38 17-22! 32.28x17 11x22 33.32-28 16-21 34.28x17 21x12 35.36-31 12-18! 36.38-32 8-12! 37.32-28 19-23!! (kansrijker dan 37...18-23 enz.) 38.28x17 18-23 39.29x18 24-30 40.35x24 20x49 41.18-12 49-16! 42.31-27 16x46 43.12-7 26-31 44.39-33 9-13 45.34-29 31-37 46.33-28 37-41 47.17-12?


De beslissende fout. 47.7-2? had weliswaar eveneens verloren (47...6-11! +), maar met 47.7-1! kon Keller nog remise maken.


47...41-47! 48.28-22 47x20 49.22-17 13-18 50.12x23 46x19


Wit geeft het op.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden