Willem van Oranje? Ja. Oliebollen? Nee

De canon van het nationale verleden krijgt weer een belangrijke plaats in het onderwijs. Moet Pim Fortuyn er nu wel of niet in?...

Wat moet ieder welopgevoede Nederlander weten van de vaderlandsegeschiedenis en cultuur? Een kort bezoekje aan de websitewww.canonvannederland.nl leert dat die vraag heel verschillend beantwoordkan worden. Neem de Spaanse bevelhebber Spinola (1569-1630). Maar liefst70 procent van de deelnemers aan de enquête op de website vindt dat deSpinola een plekje in de canon verdient. Pim Fortuyn haalt de canon niet.Hij blijft steken op 30 procent. De oliebollen scoren weer heel aardig:65 procent wil ze in de canon vermeld zien.

De enquête op de site is meer een 'speeltje', benadrukt Frits vanOostrom, voorzitter van de Commissie Ontwikkeling Nederlandse Canon. 'Welaten ons niet regeren door de dagkoersen op de site. Maar de enquêtegeeft natuurlijk wel aan hoe ongelooflijk veel waardevols de vaderlandsegeschiedenis, taal en cultuur herbergen. Je komt zo aan twintigduizenditems.'

De canon waar Frits van Oostrom nu aan werkt zal geen twintigduizenditems bevatten. 'Zelfs geen duizend items. En voor het basisonderwijsblijven we beslist onder de vijfhonderd.' Van Oostrom verwacht de lijstjaartallen, personen en gebeurtenissen in harmonie met zijn commissie-ledenop te stellen. 'We kiezen voor een betrekkelijk beperkte kernlijst. En danwordt toch vrij snel duidelijk wat iedereen echt heel erg belangrijk vindt.Zo'n canon kan het zonder Spinola stellen. Over Spinoza kun je hakketakken.En de oliebollen? Nee, natuurlijk niet. Heel veel waardevols kun jegodzijdank buiten school om leren.'

De commissie is begonnen met het basisonderwijs. 'We moeten van jongekinderen geen kleine historici willen maken', aldus deuniversiteitshoogleraar Van Oostrom.

'Helaas gebeurt dat nu maar al te vaak. In wetenschappelijke kring ishet nu erg in om te benadrukken welke bronnen je gebruikt: een reisverslagof een oorkonde of wat dan ook. Dat is natuurlijk ook erg belangrijk, maarnu zie je zelfs in geschiedenisboeken voor het basisonderwijs helebeschouwingen over het gebruik van bronnen.'

Een voorbeeld. 'Een kind van 10 moet je niet lastig vallen met eenabstract begrip als staatsvorming. Maar door de figuur Willem van Oranje,een van de grondleggers van de Nederlandse staat, kun je het themastaatsvorming toch aanstippen.' Tegelijk met de canon zal de commissie eenaantal tere kwesties aansnijden.

Zoals de geschiedkundige kennis van de doorsnee meester en juf. 'We zijnwel geschrokken van het geringe aantal uren geschiedenis dat pabo-studentenkrijgen. Dat is minder dan een uur per week. Dan wordt het voor deleerkracht wel erg moeilijk om de leerlingen te trakteren op mooie verhalenuit de vaderlandse geschiedenis. En dat is juist erg belangrijk. Hetdraait altijd om de docent.'

En de tijd die de doorsnee basisschool inruimt voor de geschiedenislesis aan de magere kant, zo is de commissie inmiddels duidelijk geworden. 'Denadruk ligt wel heel sterk op taal en rekenen. De stof die getest wordt inde Cito-toets.'

Van Oostrom en de zijnen mogen kiezen of ze een heel concrete of juisteen meer globale canon maken. Op de website staat een voorbeeld. Moet destrijd tegen het water in zijn algemeenheid in de canon worden opgenomenof bijvoorbeeld alleen door de Elisabethsvloed van 1421. Van Oostrom ligtalvast een tipje van de sluier op. 'Van allebei een beetje, zou ik zeggen.Maar zo'n antwoord wil een journalist natuurlijk niet horen. Als je me hetpistool op de borst zet zou ik zeggen: we kiezen voor een chronologischeaanpak. Niet voor een thematische. Maar we trappen niet in de valkuil vaneen aaneenschakeling van heroïsche figuren. Dat soort mannetjesmakerijgebeurt al genoeg elders in de samenleving.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden