'Willem is niet charmant, maar een gewetenloze psychopaat'

Willem Holleeder heeft de reputatie van een charmante knuffelcrimineel, maar uit de verklaringen van zijn zussen en ex-vriendin komt een ander beeld naar voren.

Willem Holleeder (R) verlaat op een motorscooter met 3 wielen het universiteitsterrein de Uithof na het interview voor het tv-programma College Tour, een dag voor de uitzending. Holleeder werd ondervraagd door studenten en door presentator Twan Huys, in een collegezaal van de universiteit van Utrecht. Beeld ANP
Willem Holleeder (R) verlaat op een motorscooter met 3 wielen het universiteitsterrein de Uithof na het interview voor het tv-programma College Tour, een dag voor de uitzending. Holleeder werd ondervraagd door studenten en door presentator Twan Huys, in een collegezaal van de universiteit van Utrecht.Beeld ANP

Is Willem Holleeder, Nederlands bekendste boef, een uitermate grappige, charmante knuffelcrimineel of een meedogenloze psychopaat? Velen zijn de eerste mening toegedaan. Zelfs bekende Nederlanders willen met hem op de foto. Reuzelollig, toen Holleeder zich in 2012, kort na zijn vrijlating, per scooter meldde op een Amsterdams politiebureau met een damestasje dat hij in de sportschool had gevonden. Kijk - een gevonden voorwerp van een eerlijke vinder, leek hij tegen de ontzette agenten te willen zeggen. Zien jullie hoe eerlijk ik ben? Breed lachend werd hij gefilmd door een cameraman van SBS6.

Stoere actie ook, die ontvoering van Freddy Heineken. Het vastketenen van de biermagnaat en zijn chauffeur in die kleine, geïsoleerde celletjes in een loods in het Amsterdams Havengebied was misschien ietwat overdreven, verontschuldigde Holleeder zich in het tv-programma College Tour, waar hij de weinige echt kritische vragen over zijn criminele carrière behendig ontweek. Het programma was aanleiding voor een felle discussie over de vraag of je een boef van zijn kaliber zo'n podium mag geven. Hij kreeg het, en werd publiekslieveling.

In de rechtszaal kon je altijd met hem lachen. Hij was zo eerlijk - soms sprak hij zijn eigen advocaat tegen. En tegenover aanklager Koos Plooij zei hij eens: 'U gaat zeker nooit naar de hoeren?' Hilariteit alom. Het zijn de verklaringen van Holleeders zussen Astrid en Sonja die de knuffelcrimineel definitief ontmaskeren. Dinsdag, aan de vooravond van de pro-formazitting van vandaag, publiceerde De Telegraaf een interview met Sonja Holleeder en Willems ex-vriendin Sandra. Ook drukte NRC Handelsblad een interview af met Willems zus Astrid, een advocate.

Nieuws

In het Passageproces worden vandaag de zussen van Holleeder verhoord. Volg de zaak via ons liveblog.

Willem Holleeder komt aan bij de rechtbank van Haarlem. Het OM eist dat Holleeder weer wordt vastgezet omdat hij zich niet aan de afspraken voor zijn voorwaardelijke invrijheidstelling heeft gehouden. Beeld ANP
Willem Holleeder komt aan bij de rechtbank van Haarlem. Het OM eist dat Holleeder weer wordt vastgezet omdat hij zich niet aan de afspraken voor zijn voorwaardelijke invrijheidstelling heeft gehouden.Beeld ANP

Psychopaat

'Willem is een psychopaat die er genoegen in schept andere mensen te vernietigen', zegt Astrid in NRC. Ze omschrijft hem als een gewetenloze, zelfzuchtige, manipulatieve, moorddadige verrader. 'Ik wil dat mijn broer nooit meer uit de gevangenis komt.' [...] 'We leefden al jaren in angst. Hij is een seriemoordenaar. Willem moet gestopt worden.' Volgens Astrid zette haar broer eens een pistool op het hoofd van de 8-jarige zoon van zus Sonja, die moest vertellen waar haar man, mede-Heinekenontvoerder Cor van Hout zich bevond. Sonja zelf zegt hierover in De Telegraaf: 'Willem bracht het als een gunst dat ik zelf mocht kiezen wie van mijn twee kinderen hij als eerste zou laten doodschieten.'

Beide zussen zeggen dat ze met hun leven werden bedreigd en dat hun broer was betrokken bij de moord op Van Hout, zijn eigen zwager en voormalige 'bloedgabber'. Ex-vriendin Sandra verklaart: 'Opgroeiende kinderen van mensen die hij liet liquideren, beschouwt hij als een potentieel toekomstig gevaar. Hij is bang dat ze later wraak nemen.'

Deze Sandra is de weduwe van wijlen topcrimineel Sam Klepper, die in 2000 werd geliquideerd. Drie jaar na zijn dood begon Willem Holleeder een relatie met haar. Hij presenteerde zich als reddende engel, zegt Sandra in De Telegraaf. 'Terwijl ik dacht dat hij zich om mij bekommerde, bleek hij alleen maar uit op de erfenis van Sam. Later ontdekte ik dat hij Sam nota bene zelf heeft laten vermoorden.'

null Beeld Robin van Lonkhuijsen
Beeld Robin van Lonkhuijsen

Patroon

De verklaringen van de vrouwen sluiten naadloos aan bij de zogenoemde 'achterbankgesprekken' die de vermoorde vastgoedhandelaar Willem Endstra in 2003 en 2004 hield met de recherche. In die verklaringen legt Endstra uit hoe hij door Holleeder werd afgeperst. Het ging volgens een vast patroon, verklaarde de vastgoedhandelaar, dat Holleeder ook bij andere slachtoffers toepaste. Hij deed zich miskend voor, won het vertrouwen, raakte goed bevriend en molk zijn slachtoffers vervolgens uit tot op het bot, waarbij hij hen uiteindelijk met de dood bedreigde.

Officier Greetje Bos liet in een afpersingszaak - 'Briard' - de methodiek achter het afpersen onderzoeken. Die gaat als volgt: de dader wint het vertrouwen van zijn slachtoffer. Dan creëert hij een (fictief) probleem en lost dat op (bijvoorbeeld, in het geval van Endstra, door een fictieve bedreiger 'een lesje te leren' en camera's rond Endstra's huis te laten installeren). De hulp is nooit gratis, het slachtoffer is per definitie dankbaar en tot elke wederdienst bereid. Psychologisch gezien is het heel moeilijk, blijkt uit Bos' onderzoek, om iemand iets te weigeren die jou een grote gunst heeft verleend. Zo raakt het slachtoffer verstrikt in een web van wederdiensten die van verzoeken geleidelijk ontaarden in orders met dreigementen. Eerst heimelijke dreigementen, hintsgewijs, later openlijk en angstaanjagend. Pas als de zaak escaleert, komt die doorgaans bij de politie terecht. Dan is het vaak al te laat.

Geen ontsnappen

Willem Holleeder is in 2007 voor deze afpersingstactiek veroordeeld tot 12 jaar cel. Hij kwam met aftrek van zijn voorarrest in 2012 onder voorwaarden vrij. Na die vrijlating werd hij nog gemener en gewelddadiger, zegt Astrid Holleeder. Hij begon zijn zus Sonja af te persen over de rechten van de verfilming van het boek over de Heinekenontvoering, die is gebaseerd op de verhalen van haar overleden man Cor van Hout, in 1987 opgetekend door misdaadverslaggever Peter R. de Vries.

' Zoals hij zijn afpers-slachtoffers als Endstra, Van der Bijl en Houtman bejegende, ging hij ook met ons om', zegt Sonja Holleeder. 'Er was geen ontsnappen aan. Vierentwintig uur per dag stonden we onder controle. De bedreigingen met de dood waren overal. Zelfs op straat heeft hij me gedreigd mijn tanden uit mijn mond te slaan, mijn kaak te breken en me de intensive care op te slaan. Ik ben zelfs meerdere keren voor hem ondergedoken.'

Alle grappen en grollen van haar broer, zegt Astrid Holleeder, zijn buitenkant, toneelspel. Als een psychopaat regisseert hij alles en iedereen in zijn leven. 'Hij doet alsof hij bemiddelt, terwijl hij afperst. Doet alsof hij helpt, terwijl hij moordt. Alles is gespeeld. Maar mensen beseffen dat pas als het te laat is.'

De zussen krijgen bescherming. Holleeder is overgeplaatst naar de extra beveiligde gevangenis van Vught. Het is mogelijk zijn allerlaatste overplaatsing.

Dit verhaal verscheen eerder in zijn oorspronkelijke vorm op 24 maart 2015

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden