Willem is geliefd, maar niet als Feyenoord-trainer

In de stijl van het aloude 'Geen woorden, maar daden' schoof Feyenoord gisteren trainer-coach Van Hanegem aan de kant. De verklaring waarmee de media op de hoogte werden gebracht, bedroeg slechts zes regeltjes, dertig woorden ongeveer....

PAUL ONKENHOUT

Van onze verslaggever

Paul Onkenhout

AMSTERDAM

Gevraagd naar een reactie zei senior-manager Blankemeijer dat de breuk niet één Feyenoorder had geschokt. Iedere ingewijde in Rotterdam hield er al lange tijd rekening mee dat Van Hanegem zijn vierde seizoen niet zou afmaken. Niet voor niets deed het bestuur in de zomer pogingen om Van der Lem, bij Ajax de assistent van Van Gaal, te contracteren.

Als luidkeels toegejuichte volksheld keerde hij op 1 juli 1992 terug in de Kuip, als verliezer zonder krediet verliet hij gisteren het stadion. Iedereen in Rotterdam houdt van Willem, maar slechts een enkeling nog van de trainer van Feyenoord.

'Alle twee waren ze het er over eens dat het zo niet langer kon', zei Blankemeijer gisteren. De een is Van Hanegem, de ander voorzitter Van den Herik, naar eigen zeggen 'emotieloos, feitelijk' als de situatie daarom vraagt. En dat was het geval: na de nederlaag zondagavond tegen PSV liep het verschil met Ajax op tot tien punten.

Dat was onacceptabel voor Van den Herik die voor het seizoen eiste dat Feyenoord zich zou mengen in de titelstrijd. Hij had immers de clubkas omgekeerd om voor ruim tien miljoen gulden Koeman, Iwan, Vidmar en Zwijnenberg aan te kunnen trekken.

Hoe verlegen Feyenoord met de situatie is, blijkt uit het feit dat de direct betrokkenen niet bereid zijn de breuk te becommentariëren. Alleen speler Bosz gaf een korte verklaring. Zelfs Van den Herik, doorgaans nooit te beroerd om zijn zegje te doen, verschool zich. Dat duidt er op dat de scheiding als zeer pijnlijk is ervaren. 'Alleen de toekomst is interessant', bracht de voorzitter er met moeite uit.

Van den Herik heeft het moment zorgvuldig gekozen. Vanuit de spelersgroep was geen oppositie te verwachten. 'Het hing in de lucht', sprak spelerswoordvoerder Bosz gisteren. 'Nu maar hopen dat het niet te laat is.' Het sierde hem dat hij er aan toevoegde dat ook de spelers schuld treft. 'Het ligt niet alléén aan de trainer.'

Het besef dat Van Hanegem de verkeerde man op de verkeerde plaats is, was bij de meesten vorig seizoen al doorgedrongen. En zo trokken alle geledingen (supporters, amateurtak, sponsors, spelers, Van den Herik) langzamerhand hun handen af van de cynicus uit Haarlem die, en dat was al een teken aan de wand, met Feyenoord een contract voor onbepaalde tijd overeen was gekomen. Meerdere malen heeft hij overwogen de handdoek te werpen en zich in Haarlem terug te trekken, steeds werd hij op andere gedachten gebracht.

Als het er om spande en de Kuip bol stond van de intriges, heeft Van den Herik altijd de zijde van Van Hanegem gekozen, niet uit vriendschap, maar omdat de club daar op dat moment beter mee gebaat was. Wim Jansen verkoos zelf te wijken, de vorig seizoen aangestelde Thijs Libregts kreeg zijn congé. Aan beide gevallen ging een strijd om de macht vooraf.

Van Hanegem en Van den Herik babbelden heel wat af aan het keukentafeltje in de Kuip, maar gemoedelijk waren de gesprekken al lange tijd niet meer. De voorzitter, zelf een spijkerharde zakenman die een resoluut karakter verbergt achter een glimlach, vond Van Hanegem te lief om een selectie van een grote club te leiden. Het vuile werk liet de man die als speler nooit schroomde om een charge uit te voeren, altijd aan anderen over.

Toen Jansen uit Rotterdam vertrok, waarschuwde hij de club voor het gebrek aan discipline, in en buiten het veld. Die waarschuwing is door de clubleiders altijd in de wind geslagen. Twintig rode kaarten kregen Feyenoorders terwijl Van Hanegem de leiding had en de zogenaamde 'Helderse affaire' illustreerde dat de spelersgroep licht ontvlambaar was. Het valt Van Hanegem - èn Van den Herik - te verwijten dat hij nooit in klare taal afstand heeft genomen van de vuiligheid die op sommige momenten aan Feyenoord kleefde.

Als breekpunt in het tijdperk van Van Hanegem kan een ander incident worden aangewezen, de rel die vorig jaar ontstond toen bleek dat De Wolf in Amerika vals had gespeeld met kaarten en Witschge enkele duizenden guldens afhandig had gemaakt. Sinds die tijd was Feyenoord geen vriendenploeg meer en ontglipte Van Hanegem het gezag.

Van Hanegem was een talmende trainer die zich alleen op het trainingsveld in zijn element voelde, in zijn hok graag een beetje over voetbal kletste, een sigaretje rookte en na een niet al te lange werkdag met spoed zijn gezin in Haarlem weer opzocht. Op Varkenoord, het complex waar de jeugd wordt opgeleid, liet hij zich nooit zien. Daar waren anderen voor, vond hij.

Kritiek op spelers verpakte hij in spijkerhard cynisme, zoals Trustfull als laatste merkte. Maar hoeveel cynisme kan een mens verdragen? Een goede trainer heeft een hechte band met zijn spelers, is onomstreden als leider en tactisch vindingrijk, ontwerpt een herkenbare speelstijl, zorgt voor duidelijkheid op alle gebieden en slaagt er in om van twintig spelers een collectief te maken. Van Hanegem was geen goede trainer.

Hij zal wellicht worden opgevolgd door Herbert Neumann, een zeer op discipline gestelde heer uit Duitsland die nóóit cynisch is, nóóit een sigaretje bietst bij journalisten, nóóit aan een verslaggever zal vragen of hij de school voor journalistiek wel heeft afgemaakt en nóóit zal zeggen als in de Europa Cup tegen het Engelse Everton wordt geloot: 'Mmm, in ieder geval wel lekker dichtbij.'

'Een trieste dag', vond Bosz het. Het was óók een trieste dag omdat een eerlijke en eigenzinnige man, een charmante dwarsligger die wars is van de moderniteiten van het hedendaagse voetbal, van zijn sokkel is gestoten. Feyenoord heeft genoeg van Willem van Hanegem, maar het voetbal zal hem zonder twijfel gaan missen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden