Wildgroei van vrouwelijke macht

IN ZIJN BOEK Zelf schrijver worden formuleert Gerard Reve een aantal regels, waaraan een schrijver zich moet houden. Bij de 'Wet van de Onbruikbaarheid van de Werkelijkheid' stipt hij aan: sommige schrijvers hebben de neiging de werkelijkheid 'ongestileerd en integraal' te gebruiken....

Hans Dorrestijn is, naar eigen zeggen, een leerling van Reve en heeft Zelf schrijver worden ook gelezen. Toch heeft hij weinig begrepen van het gebod 'Echt gebeurd is geen excuus'. Zijn boek Finale kwijting is geheel gebaseerd op zijn eigen leven, of liever gezegd: zijn eigen leed.

Dorrestijn denkt dat smart vanzelf tot literatuur leidt. Hij heeft stof voor een boek, omdat hij veel heeft geleden: 'Mijn jeugd was dus eigenlijk al literatuur zonder dat ik er moeite voor hoefde te doen.' Inderdaad heeft hij geen enkele moeite gedaan om zijn 'materiaal', een leven vol nauwkeurig bijgehouden onrecht, leesbaar te maken. Al evenmin doet hij een poging om het weinig verheffende motief voor zijn boek - wraak op zijn ex-vrouw - te maskeren.

Het gebrek aan 'vorm' maakt dat de lezer veroordeeld is tot de 'vent' Dorrestijn. En dat is geen aangenaam gezelschap. Voor een cabaretier is de man opmerkelijk humorloos. Bovendien mist hij het vermogen om te relativeren of inzicht te verwerven in zijn eigen omstandigheden. Triomfantelijk beweert de schrijver dat hij 'al jong het vermogen had ontwikkeld' om in zijn eigen ziel te kijken, maar daar merkt de lezer niets van.

Huilerig vertelt Dorrestijn het verhaal over zijn twee huwelijken, twee kinderen en moeizame carrière en nergens geeft hij er blijk van dat hij zichzelf ergens verantwoordelijk voor acht. Niet hijzelf, maar de rest van de wereld heeft schuld aan zijn alcoholisme, zijn depressies, zijn ontrouw als vader en echtgenoot, en zijn middelmatigheid als artiest. Of het nu zijn ex-vrouwen betreft, zijn manager, de huisarts, de buren of oude vrienden: iedereen is debet aan Dorrestijns debacle, iedereen moet het ontgelden. Als mannen al geen slappelingen zijn (vooral als ze geen kinderen kunnen krijgen), dan zijn het wel verraders die uit jaloezie complotten tegen hem smeden. Vrouwen zijn per definitie krijsende teven, valse manipulerende krengen die hun echtgenoten zoveel mogelijk weren in bed en op maar één ding uit zijn: geld. De man zou zich moeten verzetten tegen 'de wildgroei van de vrouwelijke macht. Voor hij het weet wordt hij onder de voet gelopen'. Ook 'onontwikkelde' mensen moeten het bij Dorrestijn ontgelden, terwijl hij en passant laat zien zelf niet van de straat te zijn door af en toe een misplaatst literair citaat door zijn tekst te vlechten.

Vreemd genoeg geeft hij ook af op mensen die klagen, blijkbaar zonder te beseffen dat zijn eigen boek één grote klaagzang is, in deze trant: 'Zonder morren sliep ik op een matras op de vloer. Ook de koelkast, de tv, de zitbank, het servies, het bestek, de wasmachine, de stofzuiger, de marmeren tafels hield ze in haar bezit. Dat ze me de oven niet gaf, zat me dwars. Koken was niet aan haar besteed. Overigens kan een mens beter zonder oven dan zonder wasmachine. Ik waste noodgedwongen mijn kleren en lakens in de badkuip. Op de hand. Een heel gedoe en tijdrovend.'

Af en toe doet Dorrestijn een poging zijn kwaaiige proza te verlevendigen met halfslachtige Reve-imitaties. Het lijkt tenminste ironisch bedoeld, als hij een 'kruimeldief' ter sprake brengt en de lezer uitlegt dat het hier gaat om 'een handzaam huishoudelijk apparaatje bedoeld voor het schoonzuigen van kleine oppervlaktes'.

Zo'n leerling zou Gerard Reve het schaamrood op de kaken bezorgen, maar daar kan hij natuurlijk niets aan doen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden