Wilders schuldig aan groepsbelediging en aanzetten tot discriminatie, geen straf

Met zijn 'minder Marokkanen'-uitspraken heeft Geert Wilders zich schuldig gemaakt aan groepsbelediging en aanzetten tot discriminatie. De rechters stellen in hun uitspraak dat Wilders zich niet kan verschuilen achter de vrijheid voor meningsuiting. De wet geldt voor iedereen, ook voor democratisch gekozen politicus, aldus de rechtbank. Een straf werd echter niet opgelegd; volgens de rechters is hij alleen al door een veroordeling voldoende gestraft.

Geert Wilders Beeld anp

Het Openbaar Ministerie (OM) eiste twee weken geleden een geldboete van 5.000 euro tegen Geert Wilders. Volgens de aanklagers maakte de PVV-politicus zich in 2014 twee maal schuldig aan groepsbelediging wegens ras, en zette hij tevens aan tot haat. Wat officieren van justitie Wouter Bos en Sabina van der Kallen betreft nam de PVV-voorman niet de verantwoordelijk die past bij een politicus, en overschreed hij in maart 2014 willens en wetens een grens toen hij op de avond van de gemeenteraadsverkiezingen opriep tot minder Marokkanen. Daarom eisten ze de boete die aanzienlijk hoger is dan in vergelijkbare zaken.

Hoger beroep

'De rechtbank ziet in de gegeven omstandigheden aanleiding te volstaan met de vaststelling dat verdachte zich als politicus schuldig heeft gemaakt aan groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie', aldus de rechtbankvoorzitter vrijdag. De schuldigverklaring van Wilders is belangrijker dan het feit dat hem geen straf is opgelegd, zegt het OM in een reactie op het vonnis tegen de PVV-leider. 'De rechtbank heeft duidelijk gezegd: dit mag niet. Er is een norm gesteld.' (Lees hier meer reacties.)

Wilders en zijn raadsman waren niet aanwezig bij de uitspraak, maar stuurden direct erna een persbericht. 'Om meerdere redenen getuigt de uitspraak van een onjuiste rechtsopvatting en onjuiste uitleg van de feiten', schrijft advocaat Geert-Jan Knoops. 'De heer Wilders heeft ons te kennen gegeven tegen de uitspraak in hoger beroep te gaan en is van mening dat de uitspraak een groot verlies voor de democratie en de vrijheid van meningsuiting is.' Ook twitterde Wilders: 'Drie PVV-hatende rechters verklaren Marokkanen tot ras en veroordelen mij en half Nederland. Knettergek.'

Volgens de rechters had de PVV-voorman zijn speech van 19 maart gepland, koos hij bewust voor scherpe bewoordingen die een schokeffect teweeg zouden brengen. Doordat zijn publiek op de vraag of ze minder Marokkanen wilden zestien maal 'minder' scandeerden en de PVV-voorman daarop antwoordde dat hij dat zou regelen, veroorzaakten zijn uitspraken bovendien veel angst onder Marokkaanse Nederlanders.

Tekst gaat verder onder de video

Lees ook:

De vier dilemma's voor rechters in proces-Wilders

Michael Heemels moest weg als PVV-woordvoerder. Hij had in de kas gegraaid. Dit is zijn verhaal. (+)

Waarom de AIVD zo veel wilde weten van Wilders’ Israëlische contacten. (+)

Wat is het effect van de continue beveiliging van Geert Wilders op hem en op de overheid? (+)

Wilders en zijn beveiliging: de opmerkelijkste bevindingen

Politiek proces

Met zijn uitspraken heeft de PVV'er echter niet aangezet tot haat, aldus de rechtbank. Maar wel tot discriminatie. 'Haat is een extreme emotie van diepe afkeer en vijandigheid. Maar de uitlatingen hebben wel een discriminatoir karakter. De strekking is onmiskenbaar om een onderscheid te maken tussen Marokkanen en andere bevolkingsgroepen in Nederland.' De uitspraken die Wilders een week eerder deed, op 12 maart 2014, vonden de rechters niet strafbaar. Toen zei hij dat hij 'als het even kan minder Marokkanen' wilde. Getuigen hebben daarover verklaard dat er toen sprake was van een slip of the tongue.

Aan het begin van de zitting lieten de rechters zich kritisch uit over de houding van Wilders tijdens het proces. De PVV-politicus kwam alleen tijdens het laatste woord opdagen. Hij sprak op Twitter over een nep-rechtbank, beschuldigde de rechters ervan bevooroordeeld te zijn en publiceerde foto's van hen met een verwijzing naar D66. 'Een feitelijke onderbouwing daarvan of een toelichting daarop heeft de rechtbank nergens kunnen ontwaren.'

In scherpe bewoordingen zei de rechtbankvoorzitter dat een dergelijke houding 'onwaardig' is voor een 'gekozen volksvertegenwoordiger en medewetgever die een te respecteren plaats in de Nederlandse democratische rechtsstaat inneemt'. Hij benadrukte dat dit geen politiek proces was, en dat politici niet boven de wet staan. 'Er is maar één maatstaf ter beoordeling van de vraag of sprake is van strafbare feiten en dat is het recht, vastgelegd in wetgeving, internationale regelgeving en jurisprudentie. Niets meer en niets minder. Daarbij spelen persoonlijke opvattingen en voorkeuren geen rol.'

Vorige maand beargumenteerden de aanklagers in een 189 pagina's tellend requisitoir waarom de PVV-leider veroordeeld zou moeten worden. De advocaat van Wilders bepleitte op zijn beurt dat Wilders vrijgesproken moet worden. Knoops stelde dat de uitspraken onder de vrijheid van meningsuiting vallen, de vrijheid van het woord is volgens de zwaarbeveiligde politicus de laatste vrijheid die hij heeft.

5.000 euro boete

Het OM oordeelde echter dat Wilders zich niet mocht verschuilen achter dit grondrecht. Tijdens het proces verwezen ze veelvuldig naar eerdere arresten. Daaruit blijkt dat er veel gezegd mag worden: politici mogen beledigen, shockeren en verontrusten, ze hebben 'een welhaast onbeperkte uitingsvrijheid' als het gaat om het bekritiseren en controleren van de machthebbers, aldus het OM.

Maar dit wordt anders in zaken die draaien om het 'aanwakkeren van intolerantie en discriminatie'. Dan is 'het van cruciaal belang dat politici in hun speeches uitspraken vermijden die voeding geven aan onverdraagzaamheid.' Oftewel: politici mogen veel, maar hebben tevens een verantwoordelijkheid en mogen geen olie op het vuur gooien. En dat is volgens het OM juist wat Wilders deed.

Een ander argument van Knoops waarom Wilders vrijgesproken zou moeten worden, was dat Marokkanen niet onder het begrip 'ras' vallen, en dat er daarom geen sprake kan zijn geweest van racisme. Maar volgens de rechters is de juridische uitleg veel breder dan de biologische interpretatie van 'ras'. Marokkanen delen immers een gemeenschappelijke afkomst, en vallen daarom onder de juridische term 'ras'.

De 41 partijen die zich als benadeelden hadden gemeld bij justitie vingen bot bij de rechters. Volgens de rechtbank hadden zij geen rechtstreekse schade geleden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden