Nieuws Wilders

Wilders over Marokkanen vs. Pechtold over Russen: wat experts zeggen over het wrakingsverzoek van de PVV-leider

De een, Geert Wilders, gaat minder Marokkanen regelen. De ander, Alexander Pechtold, moet de eerste Rus nog tegenkomen die zijn fouten zelf rechtzet. Het Openbaar Ministerie (OM) besloot Wilders te vervolgen wegens groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie, wat tot een veroordeling leidde. Pechtold werd niet vervolgd, omdat zijn uitspraken niet beledigend zouden zijn. Wilders haalde dit argument donderdag aan om het gerechtshof te wraken in zijn hoger beroep. Wat is het verschil tussen beide uitspraken?

Geert Wilders samen met zijn advocaten Carry Knoops en Geert-Jan Knoops in de rechtbank bij aanvang van de inhoudelijke behandeling van het hoger beroep. Foto Freek van den Bergh/de Volkskrant

‘Als je voor Russen ‘Marokkanen’ invult, heb je een discriminatoire uitspraak’, zegt emeritus hoogleraar strafrecht Theo de Roos. Geert-Jan Knoops, de advocaat van Wilders, is daarom van plan hem op te roepen als deskundige in de zaak.

‘Maar ik heb nooit gezegd dat het dezelfde uitspraken zijn’, vervolgt De Roos. ‘Natuurlijk zijn er verschillen, dat ziet een blind paard.’ Hij legt uit dat de ‘minder, minder’-uitspraken van Wilders onder artikel 137d vallen. ‘Haatzaaien, en dat heeft Pechtold natuurlijk niet gedaan.’ Maar van discriminatie, te vinden onder artikel 137c, is wel degelijk sprake ‘omdat het begrip ras in dat artikel ruim wordt uitgelegd en ook bevolkingsgroepen bestrijkt’.

Henny Sackers, hoogleraar sanctierecht aan de Radboud Universiteit Nijmegen, is het daar niet mee eens. ‘De discriminatiebepalingen hebben, anders dan bij belediging of smaad, als achtergrond dat we geen discriminatie willen omdat het onrust veroorzaakt in de samenleving. Er is in Nederland een bevolkingsgroep die zich identificeert met het woord Marokkaan. Dat geldt niet voor Russen. Ze zullen er ongetwijfeld zijn in Nederland, maar er is geen identificeerbare Russische gemeenschap. En als die er is, is de groep niet zo groot dat de uitlating van meneer Pechtold tot onrust in de openbare orde kan leiden.’ Volgens het OM was dit het geval bij de uitspraken van Geert Wilders.

Sackers vroeg zijn studenten hoe de situatie zou zijn als Wilders zijn uitspraken over Surinamers zou hebben gedaan. ‘Dat vonden ze vergelijkbaar. Maar Chilenen, die niet. Want we hebben geen Chileense gemeenschap in Nederland die zo groot is dat het tot openbare ordeverstoring zou kunnen leiden.’

Pechtold deed zijn uitspraken nadat voormalig minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra had toegegeven te hebben gelogen over zijn ontmoeting met Poetin. ‘Ik waardeer zijn openhartigheid. Ik moet de eerste Rus nog tegenkomen die zijn fouten zelf rechtzet’, zei hij destijds. Het OM oordeelde na zeven aangiften van Russen dat de uitspraken van Pechtold strafrechtelijk gezien niet beledigend zijn. Bovendien moeten zijn teksten in de ‘context van het maatschappelijk debat’ worden gezien.

Dit argument van het OM vindt Sackers wat minder sterk. ‘Ook de uitspraken van Wilders, nota bene op verkiezingsavond, lijken te plaatsen te zijn in het maatschappelijk debat. De politieke context geldt voor beide uitspraken.’

De Roos noemt de uitspraken van Pechtold ‘een slip of the tongue’. ‘Wat mij betreft hoeft hij niet te worden vervolgd en dat geldt ook voor Wilders. Maar het is wel een strafbare uiting, ik kan het niet anders zien.’

Wilders werd destijds wel veroordeeld wegens discriminatie, volgens de rechtbank mede wegens het opruiende karakter van zijn uitspraken. ‘Dat heeft te maken met het dreigende karakter waardoor de openbare orde naar voren komt’, zegt Sackers. ‘Terwijl ik denk dat geen mens in Nederland een seconde minder heeft geslapen door de uitlating van Pechtold. Hij liet het bij die ene uitlating terwijl Wilders vaker vergelijkbare uitspraken heeft gedaan.’

Dat verschillende Russen aangifte hebben gedaan, speelt volgens Sackers geen rol in de overwegingen van het OM. ‘Een enkeling die zich geschoffeerd heeft gevoeld, is niet genoeg om te bewijzen dat Pechtold het duidelijk heeft gehad over een bevolkingsgroep in Nederland.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.