Wilde conclusies in nieuwe oude Vivaldi

Vivaldi: Bajazet. Europa Galante o.l.v. Fabio Biondi. Virgin Classics...

Alweer een nieuwe oude Vivaldi. Eén die al sinds 1735 bestond, maar die we nog niet kenden. Of hooguit als een stuk van vier minuten op de cd waarmee mezzo-sopraan Cecilia Bartoli enkele jaren terug een herwaardering van de vier-seizoenen-componist inzette. Daarop zingt ze de aria ‘Anch’il mar par che sommerga’, die nu te beluisteren valt (gezongen door Patrizia Ciofi) in de context van de opera Bajazet op de nieuwe cd van Fabio Biondi en zijn ensemble Europe Galante.

Deze release valt samen met een aantal andere herontdekte opera’s van Vivaldi. Zo was op 11 juni in de Rotterdamse Doelen de ‘her-première’ van de in 2002 teruggevonden opera Motezuma uit 1733. Eind vorig jaar was hier ook de Nederlandse première van de pasticcio Andromeda liberata uit 1726, uitgevoerd door het Venice Baroque Orchestra met Andrea Marcon.

Ook Bajazet is een pasticcio, wat wil zeggen dat niet alle aria’s door Vivaldi zijn geschreven. Opvallend, volgens de toelichting in het cd-boekje, is dat Vivaldi de aria’s van de standvastige, loyale karakters voor zichzelf hield, en die van de onderdrukkers in het verhaal aan zijn Napolitaanse collega’s (Hasse, Giacomelli, Broschi) toebedeelde. Even opmerkelijk is dat er, op één kwartet en het slotkoor na, van samenzang geen sprake is, wat misschien ook iets over de psychologische aspecten van de opera zegt.

Het verhaal speelt zich af rond de Mongoolse kahn Timoer Lenk (Tamerlano), die de Turkse sultan Bazajet (Bayezid) in 1402 bij de slag bij Ankara gevangen heeft genomen. In het libretto van Agostino Piovene lopen er nog een dochter, een rivale en een Griekse prins rond en al deze personages hebben het zo druk met hun eigen aria’s dat er voor hoor en wederhoor geen plaats is. Op grond van horen zeggen trekken ze de meest wilde conclusies, wat desastreuze gevolgen heeft voor hun eigen gevoelens en daden.

Biondi heeft met onder meer Marijana Mijanovic, Patrizia Ciofi, Ildebrando D’Arcangelo en David Daniels een bezetting die bij vlagen flamboyant is, maar zich soms wat vlak door de verplichte gymnastische vocalistiek heen werkt. De solisten zijn ook te zien op de bijgeleverde dvd.

Georg Frideric Handel: Concerti Grossi Opus 3. Combattimento Consort Amsterdam. Challenge Classics.

Hardcore barok is het concerto grosso, een instrumentale vorm waarin een kleine groep (concertino) het opneemt tegen de rest (de tuttigroep). Dat lijkt oneerlijk, maar met wat muzikale wellevendheid verloopt dat meestal in goede harmonie. Hoewel de term concertare duidt op strijd, heeft het concerto grosso meer weg van een genoeglijk gezelschapsspel. Vaak zo genoeglijk dat de concerti voorbij kabbelen als een ontspannen zondagochtend, zonder dat er veel blijft hangen. Zo kan het gebeuren dat het Combattimento Consort Amsterdam onder leiding van Jan Willem de Vriend al een tijdje geanimeerd bezig is met Handels Concerti grossi opus 3 en je opeens opschrikt van het dramatische largo waarmee het vijfde concerto begint. Wat evenmin onopgemerkt blijft, is de lange orgelsolo waarmee Handel het zesde concert besluit.

Pietro Locatelli. The Amsterdam Baroque Orchestra o.l.v. Ton Koopman.

Is Handel de Duitser die naar Engeland vertrok, Pietro Locatelli verruilde Italië voor Amsterdam. Zo wordt hij op de nieuwe cd van The Amsterdam Baroque Orchestra ook aangeprezen: the Italian music master in Amsterdam. De cd geeft een doorsnede van het oeuvre en is net als de Handelcd van het Combattimento Consort een recht-door-zee productie zonder andere pretenties dan die van goed vakmanschap. Deze concerti van Locatelli zijn wat minder gevarieerd in bezetting en harmonisch wat minder spannend dan die van Handel. Ook hier krijgt het orgel bijzondere aandacht in een bewerking van het menuet uit de fluitsonate opus 2, waarvoor Ton Koopman zijn rol als dirigent even inruilt voor die van organist.

Pay-Uun Hiu

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden