Wil Groningen GroenFront wel?

Bij de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid duikt de naam van GroenFront op. Gaat het Gronings verzet tegen de NAM onder invloed van 'ecoterroristen' radicaliseren?

GRONINGEN - De film waarin de activisten zich voorstellen, begint zo: drie mannen in een auto, op verkenningstocht door het Groninger land. Ze zijn afgereisd uit de Randstad om mensen in de provincie te steunen. Ze rijden langs gaswinningslocaties van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Ze zoeken een plaats om toe te slaan.


Een van de drie mannen introduceert zich met zijn nom de guerre: Peter Polder. Hij dreigt met acties om de NAM en de overheid 'te dwingen tot stappen'.


Wie zijn deze mannen, en waarom rijden ze rond in de provincie? De Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) maakt zich zorgen. GroenFront, de actiegroep waarvan Polder oprichter is, is volgens de NCTV betrokken bij verharding van het 'radicale verzet tegen gaswinning' in Groningen.


In het onlangs verschenen Dreigingsbeeld Terrorisme, een gezaghebbend ambtelijk werkstuk, worden Polder en zijn companen zelfs in een adem genoemd met internationale terroristen: ISIS-strijders, meisjesontvoerders van Boko Haram en terugkerende jihadisten.


Wat brengt deze activisten naar Noordoost-Groningen? Keurige protestclubjes in door aardbevingen getroffen dorpen (Farmsum, Loppersum) vragen zich dat af sinds ze begin dit jaar ineens 'geitenwollensokkentypes' op de stoep hadden staan van GroenFront. Ze kwamen uit de Randstad en wilden even praten. Of eigenlijk: hun hulp aanbieden. Bij het grootscheeps bezetten van gaswinningslocaties van de NAM.

Droom

Peter Polder, een man met een bril en een baardje, is oprichter van GroenFront, een actiegroep die naam maakte met grootscheepse protestacties tegen de aanleg van de Betuwelijn en de bezetting van een bos in Schinveld, dat zou worden gekapt voor de uitbreiding van een NAVO-terrein.


Zijn droom: dat bewoners van het Groninger Hogeland onder zijn leiding massaal NAM-locaties gaan bezetten. 'Onderhandelen brengt in Groningen geen oplossing dichterbij.'


Hij verschijnt op zijn afspraak met twee lokale GroenFront-activisten: jonge vrouwen uit de stad Groningen. De ene, zelfstandig ondernemer, heeft littekens op haar armen. De andere studeert rechten. Op de universiteit weten ze niet dat ze bij GroenFront zit. Beiden willen niet met hun naam in de krant. Nu al betitelt de NCTV hen immers als 'ecoterrorist'.


Ze zeggen dat ze zich zorgen maken over de aardbevingen, die je soms tot in de stad kunt voelen. 'Echte Groningers, de mannen met een snor, zeg maar, die bouwen kooien om hun bed, voor als het dak naar beneden komt.' Ze zeggen dat ze Polder hebben ontmoet bij 'eerdere acties'. Dat ging eigenlijk vanzelf. Politieke acties? 'Daar praten we liever niet over.'


Rond de jaarwisseling trok GroenFront, gevestigd in Utrecht, naar Groningen om het tot dan toe sluimerende activisme in de provincie op te stoken. Aardbevingen veroorzaakt door gaswinning zijn een 'grotesk stukje onrecht', zegt Polder, die zich beroepsmatig bezighoudt met olie- en gaswinning. Dit intrigeert hem: de NAM is een joint venture van ExxonMobil en Shell. 'Shell aanpakken, dat zou mooi zijn.'


Iets anders speelt ook mee: een van de leden van GroenFront heeft een huis in Groningen. 'Dat heeft scheuren als gevolg van aardbevingen.'


Dus trokken ze met hun auto de provincie in. Een student journalistiek, Tristan Braakman, volgde de verkenningstocht van GroenFront met een camera. Die film staat nu op internet. Dat was een idee van de student zelf, maar het komt GroenFront 'goed uit', erkent Polder: 'Het laat zien wie wij zijn.' Mannen uit de Randstad die hier het verzet proberen op te stoken.


Toen minister Kamp (Economische Zaken, VVD) in januari in Loppersum werd onthaald door een joelende menigte, mengden leden van GroenFront zich tussen de boze Groningers. De actie liep uit de hand: terwijl binnen de minister stond uit te leggen dat hij de gaskraan slechts beperkt kan dichtdraaien, gingen buiten hekken om, bestormden actievoerders het gemeentehuis en werd de hoofdweg afgesloten met landbouwtractoren.


'Een goed georganiseerde demonstratie', zegt de studente rechten.


'Die trekkerblokkade, petje af', zegt Polder goedkeurend.


Zelf keken ze alleen maar toe, zeggen ze. Ze stonden in het publiek, ze zagen: die Groningers hebben potentie, maar het was te vroeg om al iets te doen. GroenFront heeft tot dusver slechts twee acties opgeëist: het bekladden van muren van het NAM-kantoor in Assen in maart en een protestactie voor de ingang daarna. Voor de NCTV is dit genoeg om alvast te waarschuwen. 'Het is te veel eer', zegt Peter Polder. 'We hebben nog niet laten zien wat we kunnen: langdurig NAM-locaties bezetten. Het echte werk moet nog komen.'

Trekkerblokkade

Dat echte werk, willen ze dat wel in Groningen? Voor het merendeel van de protestgroepjes op het Groninger Hogeland bestaat actievoeren eerder uit een trekkerblokkade dan uit een wekenlange bezetting van een gaswinningslocatie, onder aanvoering van mannen uit de Randstad.


'Ik heb geen idee met welk motief GroenFront naar Groningen is gekomen', verzucht Bram Reinders uit Farmsum, voorman van een onlangs alweer opgeheven actiegroep die in januari via Facebook meerdere keren honderden mensen op de been wist te brengen, onder meer voor het kortstondig afgrendelen van toegangswegen naar NAM-locaties. 'GroenFront is veel extremer dan wij. Zij willen achter de hekken. We hebben dat gelijk afgehouden.'


Peter Polder komt dus uit de Randstad naar de provincie met zijn eigen agenda, niet om tegemoet te komen aan wensen van de bevolking, maar om GroenFront op de kaart te zetten. Maar de activist haalt zijn schouders op over zulke kritiek. Ach, je ziet dat vaker, zegt hij. In Schinveld, bij de Betuwelijn, daar ging het net zo. Omwonenden moeten even aan het idee wennen. 'Mensen zijn murw geworden. Het is goed als een groep dan een radicaler standpunt inneemt, om de rest mee te trekken.'


Maar hij wil ook niet zonder instemming van de bewoners opereren. Dus trok hij eropuit voor vrijblijvende gesprekken met lokale actievoerders. 'Gewoon zeggen: wij zijn van GroenFront, kunnen we je helpen? We duiken niet zomaar op een gaslocatie. Eerst samen koffie drinken, dat werkt beter.'


Uitsluiten dat hij uiteindelijk toch zonder instemming van de Groningers een gaslocatie gaat bezetten, doet hij echter ook niet. 'Om te kijken wie zich daarna aansluit.'


Daniella Blanken, secretaris van de Groninger Bodembeweging (GBB), een nette, gesubsidieerde bewonersvereniging in Loppersum, gekoesterd door het plaatselijke gemeentebestuur, knipperde aanvankelijk even met haar ogen toen GroenFront bij haar langskwam voor een 'vrijblijvend gesprek'. Grote acties, dat past niet bij de GBB 'Wij zijn meer van het overleg.'


Maar misschien is het contact met die mannen uit de Randstad toch niet helemaal verkeerd, overweegt Blanken dan. 'Zij hebben meer ervaring dan wij. Dat kan handig zijn als we ooit toch iets groots willen organiseren. Als er een beving komt waarbij een dode valt, staat namelijk de provincie in de fik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden