'Wikken en wegen, dat vind ik mooi'

Klaas Jan Veenstra begon zijn juridische carrière als advocaat, maar besloot na drie jaar rechter te worden. Hij is een van de jongste rechters van Nederland....

Het is waarschijnlijk nog niet eerder gebeurd in deze rechtszaal: tijdens de zitting van rechter Klaas Jan Veenstra wil een asielzoeker even laten zien dat hij half blind werd na een mislukte operatie in België.

Hij haalt een glazen oog uit zijn oogkas en toont het demonstratief aan de rechter. Dit is het enige moment van opwinding op deze verder rustige ochtend in zittingszaal G van de Utrechtse rechtbank, waar vijf vreemdelingenzaken achter elkaar worden behandeld.

Klaas Jan Veenstra (31) is de jongste bestuursrechter van Nederland. Hij vonnist in geschillen tussen de overheid en burgers. Over bijstandszaken bijvoorbeeld, subsidieaanvragen, verklaringen omtrent gedrag of vreemdelingenzaken. Met die laatste categorie is hij de helft van de tijd bezig.

‘Vandaag ging het om vreemdelingen die vóór 1 april 2001, toen de vorige Vreemdelingenwet nog gold, een asielaanvraag hebben ingediend. Ze hebben geen asielvergunning gekregen en kunnen die onder bepaalde omstandigheden alsnog krijgen. Er moet dan vast komen te staan dat de vreemdeling sinds 1 april 2001 onafgebroken in Nederland heeft gewoond. Verder mag hij geen gevaar vormen voor de openbare orde, bijvoorbeeld omdat hij ernstige strafbare feiten heeft gepleegd.’

Klaas Jan Veenstra gaat niet gebukt onder het gewicht van zijn werk, hoewel hij zich bewust is van de grote verantwoordelijkheid die op zijn schouders rust. ‘De beslissingen die ik neem, hebben grote gevolgen voor het leven van mensen. Bij bijstands- of subsidiezaken is de inzet heel hoog, omdat mensen dat geld meestal echt nodig hebben. En bij asielzaken is de inzet evident. Mensen vertellen soms dat ze worden vermoord of mishandeld als ze teruggaan naar hun land van herkomst. Ik denk er dus altijd goed over na en zorg dat ik tijd vrijmaak om alle stukken goed te lezen. Die verantwoordelijkheid drukt best zwaar. Maar ik lig er ’s nachts niet wakker van.’

De rechtspraak was niet zijn eerste keuze. Na zijn rechtenstudie werkte Veenstra drie jaar als advocaat in Amsterdam. ‘Ik had al snel door dat de positie van rechter me meer trok. Op een zitting naar partijen luisteren, wikken en wegen, de balans opmaken en uiteindelijk de knoop doorhakken. Dat proces vind ik mooi. ’

Bij de positie van rechter hoort ook een dosis levenservaring, zou je denken. Heeft hij dat als 31-jarige wel voldoende? Veenstra: ‘Minder dan veel collega’s. Maar de opleiding duurt lang en ik heb wel veel ervaring, omdat ik weet hoe advocaten werken en welk proces zich buiten de rechtszaal afspeelt. Levenservaring maakt je zeker een betere rechter, maar die komt vanzelf.’

Gaat hij vaak te rade bij oudere en meer ervaren collega’s? ‘Ik overleg vaak met oudere rechters, maar zij ook met mij. We hebben iedere week overleg met de zeven rechters van ons team. Dan kun je zaken inbrengen en met elkaar sparren. Ik heb laatst nog zitten nadenken of leeftijd op de zitting een rol speelt. Dat bijvoorbeeld oudere partijen of advocaten gebruik willen maken van het feit dat ik zo jong ben, maar ik heb het nog nooit meegemaakt.’

Veenstra heeft in zijn jonge carrière – hij spreekt recht sinds 1 oktober 2008 – inmiddels enkele honderden zaken behandeld. Er is er één die er wat hem betreft uitspringt. ‘Dat ging over een meisje uit Kosovo dat was uitgehuwelijkt aan een jongen uit een andere familie. Maar ze werd verliefd op zijn broer en dat was wederzijds. Op de dag van het gearrangeerde huwelijk vluchtten de twee samen naar Nederland. Ze zouden volgens de lokale regels gedood worden om de schande voor de families uit te wissen.’

Veenstra oordeelde dat hun beroep op verblijf in Nederland gegrond was, omdat de tegenpartij (de Immigratie- en Naturalisatiedienst, de IND), die de feiten in deze zaak niet had betwist, onvoldoende kon onderbouwen dat het stel in Kosovo permanente bescherming tegen eerwraak zou krijgen. ‘Dat vond ik een indrukwekkende zaak.’

Veenstra zal de komende jaren als bestuursrechter blijven werken. Daarna krijgt hij door een roulatiesysteem een nieuwe functie. Familierechter, kantonrechter of strafrechter bijvoorbeeld. Maar voorlopig zit hij goed. ‘Ik koos na de opleiding voor deze richting vanwege de variëteit van de zaken. Elke keer als ik een dossier open, ben ik weer benieuwd wat er komt. Vreemdelingenzaken, bijstand, bestuurlijke boeten – het zorgt ervoor dat je niet te snel in een routine komt.’

vkbanen.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden