Wikileaks zet de lopende band weer aan

AMSTERDAM Toen Daniel Ellsberg in 1971 een geheim dossier over de Amerikaanse inmenging in Vietnam naar journalisten wilde lekken, moest de militaire analist met de hand 7.000 pagina's onder het kopieerapparaat leggen. Wat later bekend werd als The Pentagon Papers, was een stapel A4'tjes van 70 centimeter hoog en 35 kilogram zwaar.

De klokkenluiderssite Wikileaks heeft aangekondigd dat het op korte termijn - mogelijk morgen al - bijna 3 miljoen vertrouwelijke documenten van de Amerikaanse regering online zal zetten. Het gaat om diplomatieke berichten, die corruptiebeschuldigingen aan het adres van buitenlandse regeringsleiders zouden bevatten. De onthullingen zouden politici, in Rusland, Afghanistan, maar mogelijk ook in Europa en Oost-Azië, in grote verlegenheid kunnen brengen.


De opvolgers van Ellsberg hebben het gemakkelijk: hun lek past op een flinke usb-stick - het digitale equivalent van een bierviltje. Informatie lekken is in het digitale tijdperk een koud kunstje. Vrijwel alle computers zijn met internet verbonden. In digitale vorm hebben zelfs de dikste dossiers een omvang van niks. Bestanden gaan versleuteld de wereld rond, via netwerken die opereren zonder een centraal opslagpunt of verdeelcentrum.


Het digitale dossier over de oorlog in Afghanistan, dat in juli online werd gezet, bestond uit 77 duizend documenten. Een dossier over militaire operaties in Irak bevatte bijna 392 duizend documenten. De twee dossiers beslaan 350 Mb aan digitale informatie. Met een gewone internetverbinding is dat in vijf minuten gedownload naar een pc.


Wikileaks is het eindstation van vertrouwelijke informatie die anoniem is ingestuurd. Die komt pas online na een omvangrijke studie en als de geheimhouding van de bron voor honderd procent is gegarandeerd.


Julian Assange, de Australische oprichter van Wikileaks, zegt dat hij en zijn team niets weten van de herkomst van het materiaal dat ze krijgen aangeboden. Elk spoor dat naar de afzender zou kunnen leiden, wordt gewist. Dat doet denken aan de werkwijze van Daniel Ellsberg, veertig jaar geleden. Terwijl hij de Pentagon Papers kopieerde, knipte zijn 10-jarige dochtertje Mary de woorden 'top secret' van elk vel papier.


De authenticiteit van de klokkenluider wordt niet onderzocht. Het materiaal moet voor zichzelf spreken - Wikileaks kijkt alleen of de inhoud niet is vervalst. Dat laatste is de website nog nooit overkomen sinds het in 2006 is begonnen.


Klokkenluiders die vrezen dat ze via internet te achterhalen zijn, kunnen hun materiaal ook opsturen naar een adres in Australië dat op de site staat en anoniem chatten met Wikileaks, om zo een andere manier te bespreken om materiaal bij hen te krijgen.


De omvang van de informatie die Wikileaks openbaart is de kracht en zwakte van de website. Er vindt geen selectie plaats: rijp en groen staan door elkaar. Van brisante rapportages van gewelddadige verhoren tot aan eindeloze meldingen van bermbommen die onklaar zijn gemaakt.


Om die reden weigeren andere klokkenluidersorganisaties met Wikileaks samen te werken. Zoals de Federation of American Scientists, een genootschap dat de Amerikaanse overheid kritisch volgt. FAS-onderzoeker Steven Aftergood zegt niet onder de indruk te zijn van de 'lopende bandbenadering' van Wikileaks. 'Voor mij is transparantie een middel dat het doel moet heiligen en dat doel is een versterking van het politieke debat en publieke instituties. Voor Wikileaks is de onthulling het doel.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden