WikiLeaks toont onmisbaarheid VS

NEW YORK - Arabieren en Israëliërs die er bij de Amerikanen op aandringen Iran desnoods te bombarderen om te voorkomen dat het een kernwapen krijgt. China dat zou kunnen leven met een herenigd Korea dat onder Amerikaanse hoede staat. Als de door Wikileaks uitgelekte Amerikaanse diplomatieke rapportages één ding duidelijk maken, dan is het wel dat alle recente berichten over het einde van Amerika's rol als centrale speler op het wereldtoneel overdreven waren.

null Beeld afp
Beeld afp

De Democratische senator Claire McCaskill zei dat de stukken aantonen hoe breed de internationale steun is voor het Amerikaanse streven Iran van een kernwapen af te houden. Een commentator prees de regering-Obama voor haar behendige evenwichtspolitiek. Een diep-menselijke reactie: bekomen van de eerste schrik, ziet de getroffene vaak ook het geluk bij het ongeluk.

Voorbije periode
Het uitlekken van vertrouwelijke informatie heeft voor de direct-betrokkenen grote nadelen, maar één van de voordelen van deze blik achter de schermen is, dat het helpt het beeld van een voorbije periode scherper te krijgen, vermoedens te bevestigen en onzin door te prikken. Wat dan opvalt is dat de Verenigde Staten nog steeds een belangrijke rol spelen als 'balancer', als mogendheid die in tal van gebieden in de wereld een sleutelrol vervult bij het bewaren van het politiek-militaire evenwicht. Het meest acuut is dat in het Midden- en Verre Oosten.

Het zijn beide zeer brandgevaarlijke regio's, met in Iran een messianistisch regime dat droomt van kernwapens en raketten die deze kunnen vervoeren, en in Noord-Korea een onberekenbare dictatorsfamilie, die beschikt over een kernwapen en van een stevige slok houdt, als we de Amerikaanse diplomatieke post mogen geloven.
Zelfs China zou niet goed weten wat het aan moet met de ondoorgrondelijke Noord-Koreanen en blij zijn als de Amerikanen een beetje in de buurt blijven. In een uitgelekte rapportage van de Amerikaanse ambassadeur in Zuid-Korea wordt een Zuid-Koreaanse diplomaat geciteerd die dat beweert.

Eind februari zou Chun Yung-woo, die toen onderminister van Buitenlandse Zaken was, tegen ambassadeur Kathleen Turner gezegd hebben, dat een nieuwe, jongere generatie Chinese leiders 'heel goed zou kunnen leven met een herenigd Korea dat bestuurd wordt door Seoel en verankerd is met de VS in een bevriend bondgenootschap'.

Achtertuin
In de lawine van uitgelekte documenten is dit een van de opmerkelijkste stukken. China, de afgelopen jaren gezien als Amerika's grootste uitdager, zou er geen bezwaar tegen hebben dat de Amerikanen oprukken in een gebied dat al door de eerste keizers werd gezien als hun achtertuin. Het klinkt niet logisch, enige reserve is op zijn plaats.

Maar misschien is de traditionele, ook uit de keizertijd stammende angst van Chinese heersers voor chaos aan de rand van hun gigantische rijk zo groot dat ze een ordelijke Koreaanse hereniging onder Amerikaans toezicht prefereren boven een confrontatie met de VS. Op voorwaarde dat de Amerikaanse troepen wegblijven uit het noorden en China er volop ruimte krijgt voor zijn economische activiteit.

In elk geval laat de correspondentie zien dat zeker de Zuid-Koreanen willen dat Amerika als ruggesteun in de buurt blijft. Net zoals de Arabische landen naar de VS kijken als het gaat om het voorkomen dat Iran een kernmogendheid wordt.

Balancer
In het Midden-Oosten is de behoefte aan een 'balancer' zo nodig nog groter dan in Azië. Er is een wirwar van conflicten: Israël versus de Palestijnen, soennitische Arabieren versus het sjiitische Iran en zijn bondgenoten Hezbollah en Hamas, Pakistan versus India. Deze conflicten overlappen en versterken elkaar, en in alle gevallen zijn de Amerikanen betrokken, als tegenstander, bemiddelaar en bondgenoot. In de retoriek zijn ze meestal de steen des aanstoots, maar de nu uitgelekte documenten bevestigen dat ze niet alleen door Israël worden gezien als veiligheidsgarantie maar ook door de Arabische vijanden van Israël.

Het lijkt er op dat Amerika toch de 'onmisbare natie' (een term van oud-minister Madeleine Albright) is gebleven. Dat cadeautje heeft WikiLeaks-oprichter Julian Assange de Amerikanen al of niet onbedoeld bezorgd.

Niet iedereen hoeft daar blij mee te zijn. Volgens columniste Anne Applebaum concludeerde het Duitse weekblad Der Spiegel woedend dat Amerika probeert zijn invloed in de wereld te handhaven. 'Ik zou meer bezorgd zijn als het tegendeel het geval zou zijn', schrijft zij.

© epa Beeld epa
© epaBeeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden