WikiLeaks legt 'firma Kadhafi' bloot

AMSTERDAM - De ambtsberichten van de Amerikaanse ambassade in Tripoli, uitgelekt via WikiLeaks, geven een ontluisterend beeld van de Khadafi-clan: de kinderen verdelen de economie alsof het hun privédomein is, en Moammar Kadhafi zelf zou een oogcontactvermijdend hypochonder zijn.

Moammar Kadhafi. © afp

Kort na de jaarwisseling meldden westerse kranten in 2009 dat Saif Al-Islam, de op een na oudste zoon van de Libische leider Moammar Kadhafi, de zangeres Mariah Carey één miljoen dollar had betaald om vier nummers ten gehore te brengen op een feestje op het Caribische eiland St. Barts.

Saif sprak het bericht verontwaardigd tegen in een door hem gecontroleerde krant: niet hij had met geld gesmeten, maar zijn broer Muatassim, de nationale veiligheidsadviseur van het bewind.

Geld voor een eigen militie
Volgens een bericht van de Amerikaanse ambassade, dat via WikiLeaks is uitgelekt, was het ook Muatassim die in 2008 van directeur Shukhri Ghanem van het nationale olieconcern van Libië bijna één miljard euro eiste. Ghanem vertelde een vertrouweling dat hij overwoog om op te stappen als directeur omdat hij bang was dat Muatassim wraak zou nemen, als hij diens verzoek naast zich neerlegde.

Muatassim wilde het geld gebruiken om een eigen militie op te richten, zodat hij niet zou achterblijven bij zijn broer Kharmis. Die heeft het commando over een speciale eenheid die 'feitelijk als het verdedigingsschild van het regime fungeert'.

Spanningen binnen de familie
De ambtsberichten van de Amerikaanse ambassade in Tripoli geven een levendig beeld van de verkwisting, de vriendjespolitiek en de bittere rivaliteit binnen wat de diplomaten 'de firma Kadhafi' noemen. De geruchten over de strapatsen van de Kadhafi-clan hebben bijgedragen tot de woede onder de bevolking die nu tot uitbarsting is gekomen. Volgens waarnemers zouden de spanningen binnen de familie-Kadhafi nog een rol kunnen spelen in de chaos waarin het land nu terecht is gekomen.

Hoewel Kadhafi's kinderen in een permanente onderlinge strijd verwikkeld zijn - drie van zijn zoons vochten om een lucratief contract met Coca-Cola - heeft geen van hen te klagen. 'Alle kinderen en favorieten van Kadhafi profiteren mee van opbrengsten van het nationale olieconcern en de toeleverende bedrijven in de olie-industrie', staat in een van de berichten te lezen. Volgens de diplomaten hebben ze de economie onderling verdeeld, alsof het hun privédomein betrof.

Vingers in de pap
Muhammad, de oudste zoon, zit in de telecommunicatie, Hannibal heeft een flinke vinger in de pap in de koopvaardij, dochter Aisha is hoofd van een zogenaamde overheidsorganisatie, terwijl Saadi betrokken is bij de oprichting van een vrijhandelszone in het westen van Libië. Hoezeer de economie verweven is met de familie Kadhafi bleek wel toen Hannibal in Zwitserland werd gearresteerd wegens mishandeling van hotelpersoneel. Als wraak staakte Libië de olieleveranties aan het land.

Libische soap opera
Volgens de Amerikaanse ambtsberichten mishandelde Hannibal ook zijn vrouw Aline, toen die naar Londen was gevlucht. Hannibal reisde haar achterna en tuigde haar af, waarna Hannibal Alines moeder overhaalde om tegen de politie te zeggen dat ze een ongeluk had gehad.


De voortdurende schandalen rond de familie Kadhafi stapelden zich volgens Amerikaanse diplomaten zo hoog op dat het wel een 'Libische soap opera' leek. Vooral de extravagante escapades van Muatassim zorgden voor ergernis onder de bevolking.

Saif
Terwijl zijn broers zich te schande maakten, hield Saif al-Islam zich afzijdig. Hij bracht zijn vakanties door met jachtpartijen in Nieuw Zeeland, terwijl zijn liefdadigheidsorganisatie honderden tonnen aan hulpgoederen naar het door een aardbeving verwoeste Haïti stuurde. Volgens een ambtsbericht uit 2010 zagen veel Libische jongeren hem als de juiste figuur om het land te leiden. Maar dat was toen.

Nu eisen jonge betogers het vertrek van de hele familie Kadhafi, inclusief Saif, die maandag voor de televisie waarschuwde voor 'rivieren van bloed' als de bevolking zich niet achter zijn vader zou scharen.

Kadhafi als hypochonder
De 68-jarige kolonel Kadhafi wordt in de ambtsberichten beschreven als een hypochonder, die bang is om over water te vliegen en vaak op maandag en donderdag vast. Kadhafi zou verder verzot zijn op paardenraces en flamenco dansen. Op grond daarvan voegde hij het predicaat 'de Koning van de Cultuur' toe aan de lange reeks van eretitels die hij zichzelf heeft toegekend. Volgens de Amerikaanse diplomaten zou Kadhafi zich ook steeds laten vergezellen door een 'voluptueuze blondine', een van de prima donna's onder zijn gevolg van Oekraïense verpleegsters.

Pijnlijke stiltes
Nadat Kadhafi in 2003 had besloten zijn nucleaire ambities te laten varen, verbeterden de betrekkingen met de VS. Zo prees de Amerikaanse senator Joseph Lieberman hem nog in 2009 als een 'belangrijke bondgenoot in de oorlog tegen het terrorisme'. Ook de Amerikaanse ambassade in Tripoli probeerde de nadruk te leggen op de positieve kanten van de Libische leider, toen de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Condoleezza Rice in 2008 Libië aandeed.

In het bericht waarschuwde de ambassade Rice dat Kadhafi 'uiterst ongrijpbaar' was en 'oogcontact vermeed'. 'Er kunnen lange, pijnlijke stiltes vallen', waarschuwden de diplomaten. Maar zij merkten ook op dat Kadhafi het nieuws verslond en een originele oplossing had voor het Israëlisch-Palestijnse conflict: Maak er één staat van die je Isratina noemt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden