Wijziging grondwet Turkije biedt kans op verdrag met EU

ANKARA Westerse diplomaten in de Turkse hoofdstad Ankara zijn van mening dat de goedkeuring door het Turkse parlement van een grondwetshervorming de weg heeft gebaand voor een douane-unie met de Europese Unie....

Reuter

Het Turkse parlement aanvaardde in de nacht van zaterdag op zondag de meeste grondwetswijzigingen die waren voorgesteld door de regering en de grootste oppositiepartij. De amendementen voorzien in een bescheiden vergroting van de politieke vrijheden. Alleen het stakingsrecht voor ambtenaren werd door het parlement van de hand gewezen.

De liberalisering van de grondwet stuitte aanvankelijk op verzet van een conservatieve meerderheid in het parlement, met inbegrip van de rechtervleugels van de partijen die de voorstellen hadden opgesteld. Na maanden van debat werden zondagochtend niettemin 16 van de 23 voorgestelde wijzigingen goedgekeurd.

Premier Tansu Ciller toonde zich verheugd dat voor het eerst deze eeuw een burgerregering de grondwet heeft weten te wijzigen. Alle drie grondwetten die Turkije sinds kolonel Atatürk heeft gekend waren geschreven door militairen. Ciller hoopt met de grondwetshervorming de kritiek in Europa op de gebrekkige werking van de democratie te ondervangen.

Het Europese Parlement heeft in maart gezegd alleen akkoord te zullen gaan met de per 1 januari geplande douane-unie tussen de Europese Unie en Turkije, als het land een einde maakt aan ondemocratische praktijken. De Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, juichte de grondwetshervorming gisteren toe en toonde zich optimistisch dat de douane-unie op 1 oktober geratificeerd kan worden.

'De constitutionele hervormingen zijn een belangrijke stap, maar het Europese Parlement wil waarschijnlijk een gebaar op het gebied van de mensenrechten', zei een Europese diplomaat in Ankara. Daarbij valt te denken aan de vrijlating van de Koerdische parlementsleden die in december tot lange gevangenisstraffen werden veroordeeld, maar vooral aan een wijziging van artikel 8 van de anti-terreurwetgeving.

Dit artikel zal na het zomerreces besproken worden, zo maakte de regering-Ciller zondag bekend. Het controversiële artikel 8 verbiedt onder meer het aanzetten tot separatisme. Het wordt vooral gebruikt om de vrijheid van meningsuiting te beperken van hen die het voor de Koerdische minderheid opnemen. Tal van schrijvers en politici zitten gevangen vanwege uitlatingen ten gunste van de Koerden of kritiek op de schendingen van de mensenrechten door de regering tegen deze bevolkingsgroep.

Bij de zondag goedgekeurde wijzigingen van de uit 1982 daterende grondwet werd onder meer de paragraaf uit de preambule verwijderd waarin de militaire staatsgreep van 1980 werd toegejuicht. Verder krijgen ambtenaren het recht vakbonden te vormen en cao's af te sluiten. De kiesgerechtigde leeftijd wordt verlaagd van 21 tot 18 jaar. Universiteitsdocenten en studenten mogen zich voortaan aansluiten bij politieke partijen. Parlementariërs krijgen het recht van partij te veranderen.

De wijzigingen werden uiteindelijk aangenomen met veel meer dan de vereiste tweederde meerderheid, met 360 tegen 32 stemmen in het 450 leden tellende parlement. Ze kregen de unanieme steun van Cillers Partij van het Juiste Pad, haar linkse coalitiegenoot Sociaal-democratische Partij en de oppositionele Moederlandpartij. Deze partijen hebben samen 344 zetels. Alleen de fundamentalistische Refah-partij stemde tegen; zij had schrapping van artikel 24 geëist, waarin de scheiding tussen godsdienst en staat is vastgelegd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden