Wijze humor DAAN SMIT CONCIËRGE (1923-2006)

Daan Smit kende op het Baarnsch Lyceum alle leerlingen bij naam en gaf telaatkomers een knipoog...

Daan Smit, op 29 augustus op 83 jarige leeftijd overleden, was hoofdconciërge van het Baarnsch Lyceum. Hij was voor iedereen, leerling en docent, ‘mijnheer Smit’. Hij was streng maar rechtvaardig en kon een glimlach niet onderdrukken als prins Willem Alexander zijn bewakers weer eens om de tuin had geleid en zonder hen naar huis fietste. Hij kende alle leerlingen bij naam, niets ontging hem. Hij was plichtsgetrouw en klaagde nooit. Hij had een onwaarschijnlijk geheugen en deed wat hem goed leek. Leraren zeiden slechts half spottend: ‘Het was: ik en de rector.’

Hij woonde met zijn gezin naast de school en hield ganzen, eenden, kippen en konijnen. Hij had meer dan honderd cavia’s, een ekster, twee tamme kraaien en een uil die hij in het bos had gevonden. ’s Avonds zocht hij op school in prullenmanden waar leerlingen brood in gooiden, naar muizen voor zijn uil. Hij haalde ze eruit, kneep ze dood en stopte ze in zijn zak. Soms liep hij dagen met de dode muis op zak.

Hij werd in Baarn geboren en zwierf als kind eindeloos door de polder. Zijn oom, de ‘dikke Smit’, werd conciërge op de keurige school die toen nog in een villa huisde. Daans vader, de ‘lange Smit’, werd er bediende, hij verzamelde geweien die op de zolder van het lyceum stonden uitgestald. Daan, die later schedels verzamelde, kwam in de oorlog als jongste bediende.

Zijn vader handelde in kippen die in de schoolkeuken werden geslacht. Daan was een behendig kattenmepper, de vacht bracht een goede zakcent op.

Hij volgde de ‘dikke Smit’ op als conciërge en verruilde de stofjas voor een keurig colbert.

Hij was als eerste op school en controleerde ’s avonds, gewapend met hockeystick, alle ramen en deuren. Iedereen kon altijd bij hem terecht, hij loste problemen op, plakte banden, liet leerlingen uithuilen en kende alle smoezen van telaatkomers. Een originele smoes beloonde hij met een knipoog. Hij stelde ouders gerust; met koffie, thee en wijze humor. Toen een moeder belde dat haar kind op skivakantie zijn been had gebroken, zei hij: ‘Ach mevrouw, het heerst.’

Tijdens gymnastiekles verdwenen eens veel portemonnees. Hij boorde een gaatje in het plafond en bleef spieden tot hij de dief had gevonden. Tijdens de beruchte Baarnse moordzaak in de beginjaren zestig – twee rijke leerlingen hadden hun arme vriendje vermoord – bleef hij, als een van de weinigen, rustig en kalm. Hij kende daders en slachtoffer, maar sprak er nooit over.

Hij bleef de einzelgänger met groot gezag. Op schoolfeesten kwam niemand binnen die er niet hoorde, hij duldde geen dronkenschap, had stevige vuisten en toen een razende leerling eens met een auto het schoolplein opstoof en zijn herdershond op de conciërge afstuurde, keek hij het dier in de ogen, aaide zijn kop en de hond kwispelde met de staart.

In de weekenden schoor hij zich niet. Dan hield hij zich bezig met zijn gezin en zijn‘beesten’, hij sprak nooit over ‘dieren’. Hij ging vissen, vaak met de muziekleraar, en verloste boeren van mollen op het land. Hij vilde ze en verkocht de huid. Leraren gaf hij weleens een gans of een haas.

Hij was een gewiekst stroper, een man van weinig woorden, maar genoot van schoolreünies, waar oud-leerlingen naar hem toekwamen en luisterden naar verhalen die ze nooit eerder hadden gehoord.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden