'Wij zijn nu plots de enige zondebok'

Reportage..

Van onze verslaggeefster Leen Vervaecke

ATHENE Pets, pets. Rode verfballonnen spatten open tegen de witte gevel van het Griekse ministerie van Financiën. Een grote groep jongeren – zwarte kap op, mondkapje voor en knuppel in de hand – stelt zich arm in arm op tegenover een politiekordon. Dan vliegen de eerste stenen door de lucht, gaat de brand in een vuilnisbak, en ontploffen traangasgranaten. Het kat-en-muisspel tussen politie en betogers is begonnen.

De relletjes, die woensdag het einde van de grote betoging in Athene ontsierden, passen precies in het heersende beeld van Griekenland: eerst een economische puinhoop creëren die de hele eurozone in gevaar brengt, en daarna verontwaardigd zijn als er maatregelen worden genomen.

Kijk maar naar de staking en de betoging, woensdag in Griekenland. Die waren bedoeld als verzet tegen de zware bezuinigingsmaatregelen die Griekenland onder druk van de Europese Unie moet doorvoeren omdat het land zijn begrotingstekort liet oplopen tot liefst 12,7 procent – ruim boven de Europese norm.

Als reactie op de bezuinigingen legden de vakbonden van de privésector en de overheidssector het hele land plat. Luchthavens, metro- en treinstations, scholen, rechtbanken en ministeries bleven gesloten, ziekenhuizen werkten met een noodbezetting. En ook winkels, cafés en restaurants draaiden op halve kracht, of sloten helemaal hun deuren.

In het centrum van Athene demonstreerden vele duizenden Grieken. Ze riepen slogans als: ‘dit is niet onze crisis’, ‘laat de armen niet betalen voor de rijken’, en ‘handen af van onze salarissen’. Op borden en spandoeken riepen ze op tot verzet ‘tegen de kapitalisten van de Europese Unie’.

Veel betogers blijken echter toch begrip te hebben voor de bezuinigingsmaatregelen, en daarmee niet te passen in dat heersende beeld van Griekenland. ‘Ik ben niet tegen de maatregelen, maar ik ben bang voor de toekomst, zegt Erasmia Sotiropoulou (40). Sotiropoulou is arts in een openbaar ziekenhuis en denkt 10 procent van haar salaris te zullen moeten inleveren. ‘Ik wil wel een offer brengen, maar welke maatregelen zullen er nog allemaal volgen? Ik vrees dat het hier niet eindigt. De Europese Unie zet ons onder zoveel druk.’

Net als Sotiropoulou beseffen bijna alle Grieken dat ze een offer moeten brengen. De salarissen in de overheidssector worden verlaagd, er is een extra belasting ingevoerd op benzine, sigaretten en alcohol, en de pensioenleeftijd gaat omhoog. Onvermijdelijk, vindt de meerderheid van de Grieken. Maar waarom blijft de EU aandringen op nog meer bezuinigingen?

‘Griekenland is nu plots de enige zondebok’, zegt Sotiropoulou verontwaardigd. ‘Duitsland wil ons zelfs uit de eurozone. Maar het Duitse Siemens is wel betrokken bij een Grieks corruptieschandaal, en is er met ons geld vandoor. Duitsland heeft zelf geen zuiver geweten, maar wil ons de les lezen.’

Dergelijke anti-Europese opmerkingen zijn in Athene dezer dagen voortdurend te horen. Europa profiteert van onze problemen om Griekenland een neoliberale politiek op te dringen, zo klinkt het.

Duitsland – dat binnen Europa het hardst kritiek heeft geuit op Griekenland – heeft helemaal afgedaan. ‘Werk je voor de Dutch media? Dan zal ik je eens zeggen wat ik van de Duitse media vindt’, zegt de gepensioneerde betoger George Maris (60), die Dutch verkeerd interpreteert. ‘Ik praat niet met Duitsers. Jullie schrijven alleen maar slechte dingen over Griekenland.’

De Grieken voelen zich diep beledigd door de Duitse media. Niet alleen meldden die dat een meerderheid van de Duitsers Griekenland uit de eurozone wil zetten, maar bovendien plaatsten ze veel karikaturen over Griekse dieven, luieriken en sjoemelaars. Volgens veel Grieken heeft Duitsland een dubbele agenda: het wil een zwakke euro om meer te kunnen exporteren, of het wil via de Deutsche Bank van de hoge rente op Griekse staatsleningen profiteren.

De Grieken voelen zich slachtoffer van de Europese Unie en van Duitsland. Dat Griekenland ook schuld treft, door de enorme corruptie, de wijdverspreide belastingontduiking, de lage pensioenleeftijd en de enorme overheidsuitgaven, dat geven ze toe. Maar ze voegen er meteen verzachtende omstandigheden aan toe.

Vooral wijzen ze erop dat andere EU-landen even grote problemen hebben. ‘Bijna alle EU-landen hebben een begrotingstekort dat ver boven de Europese norm ligt’, zegt Stathis Anestis. ’Van sommige landen is het misschien zelfs hoger dan van Griekenland. Het enige verschil is dat zij nog niet betrapt zijn.’

Anestis is woordvoerder van de GSEE, de vakbond voor de privésector, die een miljoen leden telt. Voor zijn deur staat een lange rij journalisten uit de hele wereld te wachten op een interview.

Anestis zegt het liever niet te luid om de vakbond van de publieke sector niet voor het hoofd te stoten, maar de GSEE kan zich wel vinden in de huidige bezuinigingen. ‘Maar geef ons wat tijd. We hebben nog maar twee weken geleden de eerste maatregelen genomen, en vóór het effect meetbaar is, wil de EU alweer nieuwe bezuinigingen. Zo duw je ons dieper de recessie in. Dit is hetzelfde scenario als met Argentinië en het IMF. Dat willen we hier niet.’

De GSEE denkt na over nieuwe stakingen in maart, zegt Anestis. ‘Niet omdat we tegen de regering zijn, maar om de regering te helpen in hun onderhandelingen met Europa. Dat ze kunnen zeggen: dwing ons niet tot meer maatregelen, want de Griekse burgers kunnen verdere bezuinigingen niet meer aan.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden