Interview

'Wij zijn nog niet misbaar in de sportjournalistiek'

Op 15 juli 2015 om 17.25 uur besloot voetbalverslaggever Jack van Gelder (64) om weg te gaan bij de NOS. 'Ik zei tegen mijn vrouw: nu heb ik een probleem'.

Jack van Gelder.Beeld Klaas Jan van der Weij

Jack van Gelder neemt een hap van zijn pizzapunt met verse tonijn en een toefje wasabi. Hij zit aan het raam in het clubhuis van The International, een golfclub onder de rook van Schiphol. Hier spreekt hij graag af voor interviews. Het eten is er goed, de bediening vriendelijk en het uitzicht geweldig. Hij wijst op een vliegtuig, hoog in de lucht. 'Is dat niet de Airbus A380, die dubbeldekker van Emirates?'

Van Gelder is sinds begin november het gezicht van de nieuwe, gratis sportzender van kabelbedrijf Ziggo. Die heeft de rechten van onder meer de Formule 1, kwalificatieduels voor het WK voetbal en de Spaanse voetbalcompetitie. Dat komt omdat Ziggo onderdeel is van Liberty Global, 's werelds grootste kabelbedrijf, waartoe ook Sport1 behoort. Zo kwam, na veertig jaar trouwe dienst, een einde aan zijn periode bij de NOS.

Wanneer besloot je: ik ga weg bij de NOS?

'Dat was op een... ' Van Gelder pakt zijn telefoon. 'Hier: op 15 juli om 17.25 uur.' Bulderende lach. 'Ik heb het in mijn telefoon gezet, als notitie, omdat het toch een markant moment was in mijn leven. 'Akkoord met Liberty Global', staat er bij.'

Vond je het moeilijk tegen de NOS te zeggen dat je wegging?

'Verschrikkelijk. Ik hing dus om 17.25 uur de telefoon op. Ik zei tegen mijn vrouw: nu heb ik een probleem. Ik had namelijk al een mondelinge overeenkomst met de NOS voor drie jaar. Dus ja, hoe gaat directeur Jan de Jong dan reageren? Ik heb tien minuten getwijfeld, want De Jong was op vakantie op Curaçao. Daarna heb ik zijn secretaresse gebeld en haar de situatie uitgelegd. Ik vroeg: moet ik Jan nu bellen met het risico dat ik zijn vakantie verpest? Of zal ik wachten tot hij terug is? Ze zei: bel hem nu maar.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Jack van Gelder als presentator van het wekelijkse praatprogramma Studio Voetbal. Hier in gesprek met voormalig bondscoach van het Nederlands Elftal Bert van Marwijk.Beeld anp

En toen?

'Hij zei: 'We hebben de afgelopen twintig jaar intern al zo vaak tegen elkaar gezegd: het is toch eigenlijk ongelofelijk dat Jack nog steeds bij ons zit. Ik vind het buitengewoon vervelend dat je weggaat, maar als je het zeker weet: van harte gefeliciteerd.''

Je kwam dus niet in een loyaliteitsconflict met de NOS?

'Nee, hoezo?'

De NOS was de rechten voor de Champions League kwijtgeraakt. Het is toch alsof de sterspeler bij degradatie zegt: tabee allemaal.

'Nee, zo heb ik dat niet ervaren. Ook omdat er nog geen concrete invulling was over wat ik zou gaan doen bij de NOS. De Champions League was weggevallen, ik zou niet naar de Olympische Spelen in Rio gaan. En voor zoiets als het WK beachvolleybal werd ik niet gevraagd. Misschien dachten ze: dat is beneden zijn stand, ik weet het niet. Maar het leek erop dat ik bij de NOS aan het uitdrijven was naar het einde. Zo'n afscheid wilde ik voorkomen.'

Van Gelder verwierf grote populariteit met zijn radioverslagen bij de interlands van het Nederlands elftal. Geregeld komt hij nog mensen tegen die zijn commentaar bij de doelpunten van Bergkamp op het WK 1998 ('Dennis Bergkamp!, Dennis Bergkamp!, Dennis Bergkamp!, Dennis Bergkamp!, Dennis Bergkamp!') of de kopbal van Robin van Persie op het WK 2014 ('Van Persie kopt hem erin! Het is 1-1! Wat een wereldgoal, oahaoah') als ringtone hebben.

Critici vinden hem te hijgerig, te amicaal met sporters. Volgens Van Gelder zijn dat 'zolderkamerjournalisten, zonder telefoonboekje'. Hij heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij zich het liefst tussen de sporters begeeft. In De Telegraaf zei hij vorig jaar: 'Ik vind het een kick om voor de wedstrijd bij wijze van spreken door de spelerstunnel te lopen en de spelers te huggen of dag te zeggen.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Jack van Gelder

1971
Modeagent voor buitenlandse fabrikanten.

Vanaf 1972
TROS-verslaggever en presentator van sport- en amusementprogramma’s op radio en televisie, onder meer Te land, ter zee en in de lucht.

Vanaf 1975
NOS-sportverslaggever bij o.m. Langs de lijn, versloeg 10 Olympische Spelen.

1993
Begint een eigen modemerk, For Fellows.

1995
Begint bij NOS Studio Sport.

2008
Presentatie voetbalquiz Play Like a Champion.

2008
Presentatie Kinderen voor Kinderen.

2002-2012
Presentatie NOS Studio Sportzomer, tijdens EK’s en WK’s.

2014
Theo Koomen Award voor beste radioverslag van een sportwedstrijd.

2015
Tekent contract bij Ziggo Sport .

Jack van Gelder is getrouwd, heeft een zoon, twee klein-zonen en een kleindochter.

Youri Mulder en Jack van Gelder tijdens het WK voetbal in 2014.Beeld anp

Waar komt dat vandaan?

'Ik vind het zó mooi om die noppen te horen, om het gras te ruiken. Dat gevoel, die adrenaline die dat geeft. Dat is Sjakie ín de chocoladefabriek.'

Maar wat voegt het journalistiek toe?

'Niets. Het is het kind in me. Dat het onbereikbare bereikbaar is geworden. Anderen moeten betalen om een wedstrijd te zien, ik sta er gratis met mijn neus bovenop. Ik wil dingen doen, dingen beleven. Af en toe een rustig dagje mag, maar het moet niet saai worden.'

Je hebt aan Guus Hiddink gevraagd of je perschef kon worden bij Oranje.

'Ho, dat ligt iets anders. Kees Jansma zou stoppen als perschef. Toen Guus bondscoach werd, heb ik tegen hem gezegd: dat lijkt mij nou ook wel interessant, wat Kees doet, om zo'n groepsproces van heel dichtbij mee te maken. Ik heb dus nooit gesolliciteerd, zoals Guus beweerde in het blad Helden. Toen ik hem daar op aansprak, zei hij: zo heb ik dat niet bedoeld. Ik zei: maar het staat er wel. We hebben toen afgesproken in de rookkamer van het Marriott Hotel in Amsterdam. Prima gesprek gehad. Daarna was het weer goed. Ik had het trouwens wel leuk gevonden om perschef te worden. Maar niet op de manier waarop de functie nu is ingevuld, dus dat je ook veel op kantoor in Zeist moet zitten. Ik ben blij voor Bas Ticheler dat hij het is geworden, en dat meen ik oprecht.'

Hoe heb je de interviews met Hiddink ervaren?

'Guus had niet altijd grip op het elftal en riep dingen die voor verwarring zorgden. Dat was bij vlagen pijnlijk. In zijn eerste persconferentie zei hij: ik ga nooit 5-3-2 spelen. Toen liep zijn eerste wedstrijd, uit bij Italië, in de soep door een rode kaart van Martins Indi. We stonden een dag later op het vliegveld van Bari een beetje te kletsen. Ik vroeg Guus: stel nou dat de spelers liever teruggaan naar het 5-3-2-systeem, doe je het dan? Hij antwoordde: geen sprake van. Om een paar dagen later, uit bij Tsjechië, doodleuk met vijf verdedigers te beginnen. In het interview na afloop zei hij: 'Je hebt op het vliegveld zelf gezegd dat je een voorstander was van 5-3-2. Kijk de band er maar op na.' Waarop ik uitriep: 'Er was helemaal geen camera bij!' Het was, kortom, soms wat warrig. Er waren momenten dat hij niet meer de oude Guus was, laat ik het ik zo formuleren.'

De laatste interland die je voor de radio versloeg, was Turkije-Nederland, 3-0 nederlaag. Klopt het dat Jasper Cillessen 'sorry' tegen je zei?

Zijn stem gaat een octaaf hoger. 'Ja! Mooi hè?' Dan: 'Wat ik niet wist, was dat de spelers bij een goed resultaat in de studio zouden komen om mij een shirt te geven met rugnummer 300, het aantal wedstrijden dat ik van Oranje heb verslagen. Dat shirt kreeg ik nu later, een beetje tussendoor. Het momentum was weg. Cillessen voelde zich oprecht schuldig dat dat feestje niet was doorgegaan. Op Schiphol stond hij een beetje bedremmeld met zijn koffer. Toen mompelde hij: sorry. Vond ik heel aardig van hem.'

Mis je die wedstrijden van Oranje eigenlijk?

'Heel raar misschien, maar nee. Totaal niet. Wales-Nederland hoorde ik op de radio, op de terugweg vanuit Leeuwarden, waar ik de businessclub van Cambuur had toegesproken. Maar ik dacht geen moment: zat ik daar maar. Kennelijk was ik er klaar mee. Het was goed zo.'

Op 27 december wordt Van Gelder 65 jaar. Hij is nog altijd getrouwd met zijn eerste vrouw. ('Knap van haar, hè?), heeft één zoon ('Mijn beste vriend') en drie kleinkinderen. In zijn werkzame leven is hij een duizendpoot. Hij richtte het kledingmerk For Fellows op, deed van 1979 tot 1993 de pr voor Cruyff Sports, presenteerde het programma Te Land, ter zee en in de lucht, speelde in musicals en was tijdens The Passion te zien als Pilatus. Maar bovenal is Jack van Gelder sportjournalist. Geen 'geëngageerde zolderkamerschrijver,' zegt hij over zichzelf. 'Maar wel een zeer goed geïnformeerde verslaggever met een dik telefoonboekje.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Jack van Gelder in gesprek met bondscoach Danny Blind tijdens de kwalificatie voor het EK 2016 in Frankrijk.Beeld anp

Je maakt deel uit van een generatie Mart Smeets, Kees Jansma, Johan Derksen, Frits Barend. Jullie willen van geen wijken weten. Wat is dat toch?

'Het klinkt misschien eigengereid, maar wij zijn gewoon nog niet misbaar in de sportjournalistiek. Er is te weinig talent dat ons kan opvolgen.'

Misschien dat het talent geen kans krijgt omdat jullie hen in de weg zitten?

'Ben ik niet met je eens. Als je goed genoeg bent, dan breek je door. Simpel. Kijk maar naar Henry Schut.'

Jullie zijn de babyboomgeneratie. Zou dat die enorme werkdrift verklaren?
'Ik zat eens met Wouter Bos in een uitzending. Toen heb ik hem gevraagd: hoe kan jij nou de PvdA leiden als je elke vrijdag papadag hebt? Maar voor hem bepaalde dat de kwaliteit van het leven. Kijk, voor ons was werken een manier van overleven, je moest je gezin onderhouden. Van al die mannen die je net opnoemde, heeft er denk ik niet eentje de eerste stapjes van zijn kinderen meegemaakt.'

Henry Schut.Beeld afp

Kan het zijn dat jij maar blijft werken om niet stil te hoeven staan bij de dood?

Beslist: 'Nee, totaal niet.'

Je zei in 2013 in Het Parool over de dood: 'Als het maar geen lijdensweg wordt. Daarom wil ik ook aan het werk blijven. Anders zit je er maar op te wachten.'

Denkt na. 'Nou ja, goed, als je me nu zo confronteert met mijn eigen uitspraak, dan snap ik die vraag wel. Als je geen doel meer hebt in je leven, wat doe je dan nog? Maar of ik nou daarmee de dood ontloop? Dat gevoel heb ik niet.'

Je vader overleed op zijn 74ste. Heb je het daar moeilijk mee gehad?

'Heel erg. Ik was een paar dagen weg, op vakantie in Frankrijk, en kreeg telefoon: 'Je vader is niet goed geworden, je hoort zo meer.' Ik zei meteen tegen mijn vrouw: afrekenen, mijn vader gaat dood. Hij is te jong gestorven, dat was treurig. Maar verder had hij de mooiste dood denkbaar. Hij stond achter het doel te kijken bij de wedstrijd tussen OSV en AFC, in 1998. Toen viel hij in één keer om.'

Dan: 'Weet je wat nou het gekke was: de regionale tv was er ook die middag. Zij hebben het overlijden van mijn vader gefilmd. Ik heb toen gevraagd of ze me die band konden opsturen. Een half uur voor het begin van Studio Sport ben ik naar de montagekamer gegaan, want het was zo'n professionele band die je alleen daar kon afspelen. Daar heb ik in mijn eentje gezien hoe mijn vader nog met zijn been trok. Dat was zijn laatste levensteken. Dat is best gek, en ja, tóch wilde ik het zien. Het is zeventien jaar geleden, maar nog altijd zijn er momenten dat ik denk: wat jammer dat hij de achterkleinkinderen nooit heeft kunnen zien opgroeien. Dat sta ik zelf trouwens ook geregeld bij stil: wat ga ík nog meemaken van mijn kleinkinderen?'

Je bent een verwoed sigarenroker. Dat werkt niet in je voordeel. Dat hebben we dit jaar bij Cruijff kunnen zien.

'Het eerste wat ik dacht toen ik van de ziekte van Johan hoorde, was: en nú ga ik stoppen. Maar goed, daarna ga je het voor jezelf goedpraten, hè. Zo van: sigaren is wat anders dan sigaretten. En: ik rook niet over mijn longen. Je reinste struisvogelpolitiek, natuurlijk. Ik ken Johan al zo lang. Vanochtend dacht ik: zal ik gewoon het vliegtuig pakken, een zakje drop afleveren en dan weer naar huis vliegen? En toch doe ik dat niet. Er was een tijd dat ik daar over de vloer kwam, maar zo'n contact hebben we niet meer. Misschien stoor ik hem. Of ligt hij te slapen. Of denkt hij dat er wat achter zit, dat ik een interview wil. Dat is niet zo. Ik hou gewoon van die man.'

Archiefbeeld van Johan Cruijff en Jack van Gelder.Beeld anp

Ik wil het graag nog over je afscheidsuitzending hebben.

'De Volkskrant hè? Ik dacht al: wanneer komt het? Maar ga je gang.'

Hoe kijk je daar nou op terug?

'Het was lachwekkend. Er was een uur vrijgemaakt op de radio voor een eerbetoon, waar ik heel trots op was, want dat gebeurt alleen bij nationale evenementen. Toen bedacht een redacteur dat het leuk was om naast Johan Derksen en Kees Jansma ook Ben de Graaf uit te nodigen, jullie voormalige sportchef. Ik zat in een andere studio naar het eerste half uur te luisteren. Daarin hoorde ik De Graaf roepen dat ik psychisch gestoord was, dat ik geen journalistiek bedreef, maar entertainment, en zo ging dat maar door. Er klonk zo veel ongegronde jaloezie in door. Luister, ik ben gekke Henkie niet. Ik ben weggelopen en heb het tweede half uur op de terugweg naar huis geluisterd. Van die redacteur kreeg ik nog een sms, dat hij het allemaal niet zo had bedoeld. Ik heb teruggeschreven dat als ik zijn baas was geweest, ik hem op staande voet had ontslagen. Bekijk het lekker, zeg.'

Heb je uiteindelijk nog wel op een bevredigende manier afscheid kunnen nemen bij de NOS?

'Zeker, want ik heb louter mooie herinneringen, laat dat voorop staan. Ze wilden een borrel voor me organiseren, maar die wilde ik zelf liever geven voor collega's, technici, de vrouwen van de schmink, die mensen allemaal. Dat was heel leuk, heel warm. Ik heb die avond een geweldig cadeau gekregen van de NOS: ik mag met mijn zoon en kleinzoon naar de EK-finale. We wisten toen alleen nog niet dat Stade de France niet zo'n fijne plek zou zijn om naartoe te gaan. Wat ik ga doen? Ik weet het niet. Op dit moment denk ik eerlijk gezegd: mwohh, laat maar even zitten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden