'Wij zijn heel trots en heel koppig'

Belgrado danst naar het pijpen van de EU, vinden de Servische Kosovaren. Zij voelen zich opgeofferd aan de Servische wens lid te worden van de EU en dat pikken zij niet.

JAGNJENICA - Amper enkele dagen nadat zijn dorpelingen een ware veldslag hebben uitgevochten met KFOR-troepen, heet burgemeester Savisa Ristic de Zwitserse kolonel Adolf Konrad van harte welkom: 'Eerst en vooral zou ik willen zeggen dat jullie geen helm nodig hebben wanneer jullie naar de Serviërs komen.'


'Ik ben het met u eens', antwoordt de kolonel beleefd. Hij wordt geflankeerd door gewapende militairen. Zijn helm neemt hij niet af.


Konrad is gekomen om als verbindingsofficier van de NAVO-missie te onderhandelen over de verwijdering van een door de inwoners opgeworpen wegversperring. Maandag raakten verscheidene KFOR-soldaten gewond toen ze de barricade met geweld probeerden te verwijderen.


De barricade werd drie maanden geleden opgeworpen als antwoord op een beslissing van de Albanees-Kosovaarse regering douaniers naar de grens met Servië te sturen. Die zouden moeten toezien op een in 2008 door Pristina uitgeroepen embargo van Servische producten.


Doodsteek

Voor de economie van het door de Serviërs beheerste noorden van Kosovo zou dat de doodsteek betekenen. Voor hun levensonderhoud zijn ze bijna volledig afhankelijk van Servische import. Maar bovenal zagen ze in het sturen van douaniers een eerste stap naar de inlijving van hun gebied door de Albanese meerderheid. Die riep in 2008 tegen de zin van de Servische Kosovaren de onafhankelijkheid uit.


Uit protest tegen de maatregel werden overal in het noorden wegversperringen opgeworpen. Dat het menens was, bleek in september. Een poging van Pristina om douaniers naar de Servische grens te sturen, veroorzaakte toen een eerste uitbarsting van geweld.


In Jagnjenica liep het maandag uit de hand. Toen een KFOR-eenheid de barricade uit de weg wilde ruimen, raakte ze slaags met de inwoners.


Veel haalde de interventie niet uit. Ondanks een KFOR-waarschuwing wierpen de inwoners van Jagnjenica een dag later twee nieuwe barricades op. Sindsdien kunnen de legervoertuigen geen enkele weg meer op.


Twee dagen later zijn de sporen van de veldslag nog altijd zichtbaar. Twee bussen die werden gebruikt om de weg te versperren, hangen scheef over de weg. Op een veld vlakbij zijn de resten te zien van twee door KFOR in brand gestoken tenten. De vastberadenheid van de Serviërs is er niet minder om. Zeker vijftig inwoners hebben zich tegenover de troepen geplaatst. Ze zitten de Oostenrijkse KFOR-soldaten op de gevechtswagens geamuseerd aan te kijken.


Veel last hebben de inwoners van Jagnjenica niet van hun barricades. Erger zijn de gevolgen voor hun Servische broeders in Servië. Want behalve de weg naar Mitrovica versperren de barricades in Jagnjenica nog een andere weg die veel moeilijker valt te omzeilen: vooral die van Servië naar de status van kandidaat-lidstaat van de Europese Unie.


Na de recente arrestaties van Ratko Mladic en een andere gezochte oorlogsmisdadiger hadden ze in Belgrado gehoopt dat de EU daarvoor volgende week het licht op groen zou zetten, maar de gebeurtenissen in Jagnjenica hebben hun kansen aanzienlijk verminderd.


De Duitse kanselier Angela Merkel liet vrijdag weten dat Servië de voorwaarden om de kandidaat-status te verkrijgen niet vervult. Ze stelde Belgrado indirect verantwoordelijk voor het verwonden van Duitse KFOR-soldaten.


Wegversperringen

In Servië hadden ze de bui al zien hangen. Nog voor Merkel een streep trok door de Servische kandidatuur had president Boris Tadic laten weten dat de wegversperringen niet in Servisch belang zijn. Andere Servische politici volgden in zijn spoor. Zelfs minister van Binnenlandse Zaken Ivica Dacic, een oud-partijgenoot van Slobodan Milosevic, gaf donderdag te verstaan dat de barricades beter konden worden opgebroken.


Het heeft de Servische politici er bij de Servische Kosovaren niet populairder op gemaakt. 'Ik begrijp niet waarom hij plots van mening veranderd is', klaagt burgemeester Ristic over de stellingname van Tadic. 'Hij stond altijd aan onze kant.' Zijn onderdanen zijn veel minder diplomatiek. Een arts die tijdens de rellen een rubberkogel tegen zijn been heeft gekregen, verwijt Belgrado naar het pijpen van de EU te dansen.


De wegversperring is voor hem een kwestie van leven of dood. 'Als we de Albanezen een hand geven, nemen ze onze arm, tot ze bij ons de baas zijn. Dan zal er voor ons maar één ding opzitten: vluchten uit Kosovo.' Een oplossing ligt niet voor de hand, beklemtoont een helemaal in het zwart geklede vrouw: 'Wij zijn trots en heel koppig.'


Sinds Kosovo in 1999 onder internationale curatele werd geplaatst, wordt een klein gebied in het noorden de facto bestuurd als een deel van Servië. Albanese Kosovaren, die elders meer dan 90 procent van de bevolking uitmaken, durven er zich niet te wagen; alleen de NAVO-missie KFOR kan er zich relatief vrij bewegen. Het uitroepen van de onafhankelijkheid door de Albanese meerderheid drie jaar geleden, heeft aan die toestand niets veranderd. Ondanks de erkenning van Kosovo door een groot deel van de internationale gemeenschap blijven de Servische Kosovaren hun land als een integraal onderdeel van Servië beschouwen. Alleen de tienduizenden Serviërs die in enclaves in het zuiden wonen, zijn afhankelijk van Pristina.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden