INTERVIEW

'Wij worden automatisch weggezet als minder'

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Robert Vuijsje onderzoekt het in een reeks interviews. Actrice Dilan Yurdakul ( 24 ): 'Ze hadden een Turk nodig in Goede Tijden.'

Dilan Yurdakul. Beeld Robin De Puy

Elke avond kijken anderhalf miljoen mensen naar de tv-soap Goede Tijden, Slechte Tijden (GTST), maar door Turkse Nederlanders wordt Dilan Yurdakul op straat nooit herkend. 'Waarom zouden ze kijken naar televisiezenders waarop ze zichzelf niet terugzien? Ik vind het niet meer dan normaal dat Turken niet naar de Nederlandse televisie kijken. Surinamers en Marokkanen herkennen me soms wel, die hebben minder eigen series. Turkije heeft een rijke cultuur aan soapseries, ze worden verspreid over het hele Midden-Oosten. En hier worden ze bekeken via de schotels die Hollanders zo lelijk vinden.'

Wat vinden je ouders van GTST?

'Het is nu makkelijker, ze kunnen uitleggen wat ik doe. Eerst was het: ze is actrice. Dan vroegen die andere mensen: o ja, waarin? Nu kunnen mijn ouders zeggen dat ik niet meer tussen de schuifdeuren sta, het stelt eindelijk iets voor. Voor mij is dat pijnlijk. Zij zien GTST als een einddoel, voor mij is het alleen maar het begin.

'Mijn moeder is geboren in Nederland, in 1970. Haar ouders waren hier toen al. Mijn vader kwam toen hij 18 was met zijn ouders mee. We woonden in De Baarsjes in Amsterdam, een buurt waar je toen niet moest komen. Overvallen op de snackbar en zo. Ik zat op een montessorischool met een stuk of drie allochtonen in de klas. Die school hadden mijn ouders zorgvuldig uitgezocht. Een gemengde school, ze deden niet alsof we geen allochtonen meer waren. De zwarte basisscholen in de buurt stonden slecht aangeschreven. Mijn vader is nu directeur van Podium Mozaïek en Statenlid in Noord-Holland, mijn moeder werkt als projectleider bij de gemeente Amsterdam.

'Ze zijn allebei alevieten. Wij zijn een soort dubbele minderheid. Über-moslims vinden ons geen echte moslims. Alevieten hebben de Koran niet als uitgangspunt, we zijn liberaler. Mijn ouders zijn ook niet getrouwd, mijn vader had er niet zo'n zin in, mijn moeder vond het niet belangrijk. Ja, het is ongebruikelijk dat Turken niet trouwen.

'Ik ben nog nooit in een moskee geweest, nou ja, alleen een keer op schoolexcursie. Wij doen niet aan ramadan. Als ik met Turken of Marokkanen in de klas zat, vroegen ze: waarom doe je niet mee? Voor Nederlanders ben ik een Turk, voor Turken ben ik een Nederlander, of een hoer.'

Dilan Yurdakul

(Nederland, 1991) studeerde Europese studies en Duits aan de Universiteit van Amsterdam. Ze is theatermaker en actrice en speelt sinds 2012 in Goede Tijden, Slechte Tijden.

Nederlands
'Mijn directheid, ik ben niet zo van de subtiliteit.'

Turks
'Mijn melk kookt snel over. Ik ben gauw beledigd en kan binnen één seconde sympathie of antipathie voor iemand voelen.'

Eten
'In Nederland zijn overal boterhammen, 's ochtends en dan 's middags weer. Als lunch eet ik liever iets anders. Verder vind ik stamppot net zo lekker als kebab.'

Partner
'Het is makkelijker als het iemand uit je eigen cultuur is, dan hoef je niet alles uit te leggen. Maar ik heb nooit een relatie gehad met een Turk. De meeste Nederlandse Turken zijn conservatief, dat past niet bij mij.'

Mohammed cartoons
'Ik vind het heftig dat je niks mag zeggen over de islam. Over andere geloven zijn ook allemaal dingen gezegd. Word ik nu doodgeschoten?'

Is dat hetzelfde?

'Voor sommige Turken wel.'

Hoe kwam je in GTST?

'Ze hadden Turken nodig. Het is helaas niet zo dat ik iets anders krijg aangeboden. Ik solliciteerde met twintig andere Turkse vrouwen, van wie ik er misschien twee daarna heb teruggezien in andere producties. De anderen waren geen actrice, zo weinig zijn er. In Nederland zie je dat voetballers nu allerlei afkomsten hebben. In de kunst worden we niet eens het veld op geroepen. Het is niet dat we moedwillig worden buitengesloten, ze hebben gewoon geen idee, ze weten niet waar ze moeten beginnen. Het begint bij het Nederlandse model: eerst je zelfvertrouwen helemaal kapotmaken en dan die persoon weer opbouwen. Dat werkt niet bij ons, wij hebben een andere cultuur. We hebben een andere begeleiding nodig en die is er niet. En ons zelfvertrouwen hoef je niet kapot te maken - we zijn al een minderheid.

'Bij een voorstelling op De Parade had een castingbureau me gespot voor GTST. Ik ging vrij snel door de auditierondes heen. En toen moest ik wachten. De bedoeling was dat het een koppel zou worden, twee Turkse zussen. Ik moest wachten tot ze de andere hadden gevonden. In de serie is de vader onzichtbaar, de moeder is een paar keer kort in beeld geweest. En er speelde even een broer mee.'

Actrice Dilan Yurdakul die Aysen Baydar speelt in de soapserie Goede Tijden Slechte Tijden tijdens GTST Live. Beeld anp

Was dat een Nederlands-Turkse acteur?

'Het was een neger. Half Surinaams, licht getint. Ik weet dat het moeilijk is om mensen te vinden, ik had niets anders verwacht. Het gaat mij ook niet om de details die niet kloppen. Dat ze je naam verkeerd uitspreken, dat zijn de side-dingen. Ik vind het goed dat GTST deze verhaallijn heeft en ik ben blij met mijn personage. Het geloof speelt geen grote rol, maar het is er wel. Net zoals bij mij. Het is een geloofwaardig personage, ze heeft de opvliegendheid van een Turks meisje.

'Het is een wisselwerking. Waar zijn de Turken die in Nederland hun groep willen ontstijgen? Waar zijn de spraakmakende Turken? Ze kunnen zichzelf niet op de kaart zetten. Maar waar het mij om gaat: het is pijnlijk dat op televisie en in films bij lange na niet wordt getoond hoe de inwoners van dit land eruitzien. Die potentie wordt niet gebruikt. Wij worden automatisch weggezet als minder, met een krasje erop. Als het in films of series over Turkse Nederlanders gaat, blijft het hangen bij de oppervlakte, bij eerwraak en hoofddoekjes. Verder is er geen verhaal.

'Wat voor verhalen worden hier verteld die een snaar raken? Alle rauwheid die kan worden gebruikt blijft liggen, ze doen er niets mee, terwijl het juist een boost kan geven. Nederland is een naar binnen gekeerd land. We staan op geen enkele wereldkaart. Wat stelt de Nederlandse film voor in het buitenland? Ze blijven hangen in elke keer dezelfde verhalen met dezelfde mensen.'

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette mensen, Beste vriend) interviewt voor V bekende en minder bekende Nederlanders over de rol die hun afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met RTL-nieuwslezer Wilson Boldewijn (Surinaams) en ondernemer Sait Cinar (Turks).

Dilan Yurdakul. Beeld Robin de Puy
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden