'Wij willen prostituees een stem geven'

Jojanneke van den Berge (34) droomde ooit van een danscarrière maar stortte zich, toen die er niet in zat, op de journalistiek. Voor de EO maakt ze een serie over prostitutie.

Jojanneke van den Berge.Beeld Frank Ruiter

Poepluiers of presenteren?

Lacht hard: 'Poepluiers. Ja! Ik keek niet op tegen het moederschap, maar eigenlijk valt het me erg mee. Je hoort weleens van die verhalen dat het leven na het krijgen van een kind voorbij is. Dat vind ik niet. We gingen met Fee naar China toen ze een half jaar oud was en later naar Canada. Wat we wilden doen, hebben we gedaan. Ik vind het moederschap echt fantastisch, heel verrijkend. Het maakt me gelukkig en compleet. Op mij zijn alle roze clichés van toepassing.'

CV Jojanneke van den Berge

1980 Geboren in Eindhoven
1994-1999 Vooropleiding Dansacademie Tilburg
1999-2004 Studie Communicatiewetenschap en Internationale Ontwikkelingsstudies aan de Universiteit van Amsterdam
2003-2006 Verslaggeefster HP/De Tijd
2006-2010 Verslaggeefster De Pers; maakt met Mark Koster de dagelijkse societyrubriek Koster & Jojanneke
2010-2012 Verslaggeefster PowNews
2012 Presentatrice RTL Boulevard
2013 Presentatrice Wat vindt Nederland? en De grote Improvisatie Show

Jojanneke van den Berge woont in Amsterdam samen met sportjournalist en oud-wielrenner Thijs Zonneveld. Ze hebben een dochter, Fee, en verwachten in het voorjaar hun tweede kind.

Meisjes van plezier of seksslavinnen?

'Dan toch seksslavinnen. Ik heb meerdere keren met zelfstandig werkende prostituees gesproken, maar happy hookers waren moeilijk te vinden. Ik zeg niet dat ze niet bestaan, maar altijd als ik dacht er een gevonden te hebben, zat er een verhaal achter dat niet pluis was. Een foute man bijvoorbeeld, die haar ooit had gedwongen de prostitutie in te gaan.

'Volgens het Openbaar Ministerie doet 70 procent van de vrouwen in de raamprostitutie het werk onder een vorm van dwang. Het OM baseert zich daarbij op onderzoeksrapporten en dagelijkse ervaringen. Maar ook als je van de meest conservatieve schatting van 10 procent uitgaat, zijn er nog duizenden vrouwen in Nederland met wie iets niet in de haak is. Ik vind dat schokkend. Meisjes van plezier is een achterhaald begrip.'

Helmond of Tilburg?

'Ik woonde in Beek en Donk, een dorpje tussen Helmond en Eindhoven. Ik vind Helmond en Tilburg allebei vreselijk. Op mijn 18de vertrok ik naar de Randstad en ik hoef nooit meer terug. In Helmond zat ik op de middelbare school, in Tilburg op de Dansacademie. Tilburg dan maar, vanwege de Dansacademie. Dans was mijn grote passie, mijn grote droom, mijn alles. Tot mijn 18de was ik alleen maar met dansen bezig. De academie in Tilburg was mooi, een oud klooster. Ik denk er met veel liefde aan terug.'

Dans of literatuur?

'Ik heb ooit gezegd dat ik een roman ging schrijven, dat komt in elk interview terug. Ik werk er zo nu en dan nog aan, maar als ik het echt wil afmaken moet ik er een halfjaar fulltime mee aan de slag. Dat lukt niet, er komt steeds tv-werk tussendoor. Maar dans of literatuur? Dan kies ik toch voor dans. Ik kon het goed, ja, al zeg ik zoiets niet graag over mezelf. Mijn lichaam hield het niet vol, mijn kniebanden waren te veel opgerekt. Het was medisch gezien onverstandig ermee door te gaan. Als ik was blijven dansen, had ik misschien mijn leven lang problemen gehad met lopen.

'Wat ik in het dansen vond, heb ik later nooit meer teruggevonden. Toen ik eruit stapte, had ik lange tijd moeite dansvoorstellingen te bezoeken. Ik keerde me ervan af. De laatste jaren kan ik er weer van genieten. Mijn moeder heeft in Beek en Donk nog steeds een balletschool, zo is het allemaal begonnen.'

Bevooroordeeld of objectief?

'Objectief. Of het nou Lodewijk Asscher, Myrthe Hilkens, Karina Schaapman of Eddy Terstall is, iedereen die kritisch is over wat zich afspeelt in de prostitutiesector krijgt de strontwagen over zich heen. Je bent dan een moraalridder, een preutse trut of een christenhond. Misstanden aan de kaak stellen in de wereld van betaalde seks raakt nog altijd een open zenuw in Nederland. Waarom? Omdat het een sector is waarin sommige mensen veel geld verdienen. En ook omdat het botst met het populaire kijk-mij-eens-open-minded-zijn.

'Naar de eerste uitzending van Jojanneke in de prostitutie keken 734 duizend mensen. Dat is veel voor NPO 3. Ik ben er met open vizier aan begonnen, samen met een gedegen redactie met onder anderen onderzoeksjournalist Elma Verhey. Op voorhand was ik tegen gedwongen prostitutie, zoals bijna iedereen, lijkt me. Twee jaar en talloze verhalen over uitbuiting, dwang en mishandeling verder kan ik niet meer wegkijken.

'Het debat over de uitwassen in de prostitutie gaat niet over ethiek of conservatisme. Het gaat over mensenrechten. Vele vrouwen en meisjes lijden ernstig en worden kapot gemaakt. Er bestaat een groep mondige prostituees, maar juist al die andere vrouwen hebben geen stem. Wij willen ze er een geven. Inmiddels stromen de mails binnen van vrouwen in de prostitutie: jullie laten gewoon zien hoe het is en dat is goed.'

Dominique Weesie of Rutger Castricum?

'Dominique Weesie. Toen ik bij PowNed ging werken, kende ik hem al een tijdje. Ik had hem voor HP/De Tijd en De Pers geïnterviewd en voelde een klik met hem. Hij vroeg me of ik voor PowNews wilde komen werken. Daar heb ik mijn eerste echte tv-werk mogen doen. Ik maakte soms vijf items op een dag, tot en met monteren aan toe. Een stoomcursus.

'Ik zat er twee jaar. Het bleek niet mijn plek te zijn, ik paste daar niet. Het lag niet aan hen, het lag aan mij. Onze ideeën lagen uiteindelijk te ver uit elkaar. Ik stond achter het idee om iets nieuws te doen en jongeren te bereiken met een nieuwsprogramma, maar soms was het rellen om het rellen. Dat vind ik niet prettig. Als je journalistiek iets aantoont, iets blootlegt, is het goed, maar dat was niet altijd het geval. Ik herinner me een reportage van Rutger Castricum die, verkleed als Sinterklaas, ruzie maakte met een andere Sinterklaas, voor de ogen van kleine kinderen. Waarvoor? Waarom? Nee. Dat is niet oké.'

Jojanneke van den Berge.Beeld anp

Tegel of Televizier-Ring?

'Even denken, hoor. De Tegel. De Televizier-Ring gaat niet snel naar een journalistiek programma en ik zie me toch in de eerste plaats als journalist. Het programma over prostitutie is journalistiek. Als ik beloond zou worden, dan liefst voor een journalistieke prestatie. Ik laat het schrijven niet los. Interviews zijn een mooi genre, ik maak ze nog voor HP/De Tijd. Tv is vluchtig, snappy en snel. Het programma over prostitutie is een uitzondering, daarmee kan ik de diepte in. Bij PowNews niet. Het was hop, weg. Het beklijfde niet. Schrijven geeft meer een blijvend gevoel.'

Knevel of Van den Brink?

'Andries ken ik niet. Dus Tijs maar. Ik vind hem een goede journalist en een sympathieke man. Ze krijgen beiden nogal wat over zich heen. Dat gaat vrij ver; soms gaat het over hoe Tijs kijkt als hij een vraag stelt. Leuke plek, hoor, de Evangelische Omroep. De mensen van de EO hebben me benaderd nadat ik in een interview had gezegd dat ik graag iets wilde met prostitutie. Dat vinden zij ook belangrijk. Kom een keer praten, zeiden ze. Ik had een bepaald beeld van de EO, ben niet religieus. Maar ik kwam er een leuke groep mensen tegen, met wie het klikte. Ik kom er nu bijna tweeënhalf jaar, met veel plezier. Ik heb precies kunnen maken wat ik wilde. Als ik er een religieus sausje overheen had moeten gieten, had ik het niet gedaan. Ik was verbaasd hoe veel er kon en hoe ver ze durfden gaan.'

Eva Jinek of Sunny Bergman?

'Sunny Bergman. Ik vind beiden goed, maar wat Sunny doet, een wereld in duiken en er verslag van doen, spreekt me het meest aan. Haar documentaire Beperkt Houdbaar raakte ze eerst aan de straatstenen niet kwijt. Dat was zo'n vrouwenonderwerp waar zogenaamd niemand op zat te wachten. Ze durft thema's echt aan te zwengelen, of het nu over Zwarte Piet gaat of het vrouwelijk lichaam.'

Decolleté of geen decolleté?

'Ah, decolletégate... De EO verspreidde persfoto's van mij mét decolleté. Zonder dat iemand ervan wist, heeft de redactie van Visie, het EO-omroepblad, dat met photoshop weggewerkt. Daar stoorde ik me aan. De EO ook trouwens. Het is nogal suf allemaal, maar het leverde wel publiciteit op voor het programma.'

Herbert Dijkstra of Maarten Ducrot?

'Jeetje. Voor ik Thijs (Zonneveld, haar vriend, oud-renner en sportjournalist, red.) leerde kennen, wist ik niks van wielrennen. Waar hééft hij het over, dacht ik vaak. Dat denk ik trouwens nog steeds soms. Hij heeft me meegenomen naar wedstrijden, maar van deze mannen ken ik alleen de namen. Wielercommentatoren, toch? Herbert is toch die man met die krulletjes? Nee? Kijk, daar ga ik al.

'Met Thijs ben ik een paar keer bij de Tour de France geweest en ook bij klassiekers. Ik ben er met andere ogen naar gaan kijken. De grote renners ken ik nu allemaal. Maar ik vind het nog steeds moeilijk zes uur lang naar zo'n groep fietsende mannen te kijken. Ik begrijp niet wat er spannend of vermakelijk aan is. Ik stel er ook domme vragen over. Ze kunnen die wedstrijd toch tot een uur inkorten? Alleen het einde is spannend. Tegelijkertijd zie ik hoe gigantisch populair het is. Iedereen lijkt te fietsen tegenwoordig. Voor mannen is het een soort religie, een plek om emoties kwijt te kunnen. Ik kijk daar met verwondering naar. Ik zie ook de schoonheid wel en het heldendom.

'Ik ben zelf ook gaan fietsen. Thijs zei op een dag: hier is een fiets, stap maar op. Ik was meteen verkocht. We hebben samen veel gefietst, in Frankrijk ook. Hard? Ja, best wel. Op een fiets kun je in een paar uur een flinke afstand afleggen, dat vind ik er tof aan. Maar Maarten of Herbert? Nee.'

Jojanneke in de prostitutie is nog te zien op dinsdag 13, 20 en 27/1 op NPO 3, om 22.00 uur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden