' Wij willen niet voor God spelen'

Willien van Wieringen (36) en Bert van Oosterhout (45) verhuisden naar een kindvriendelijke wijk, stopten met roken en de anticonceptie....

Hij: 'Er zijn mensen die vinden dat we geen recht hebben om te rouwen omdat we niet alle mogelijkheden die de medische wetenschap biedt, hebben aangegrepen om zwanger te worden. Dat is heel pijnlijk.'

Zij: 'Ik denk dat die mensen ons uitgangspunt niet kunnen begrijpen. Voor ons geldt: zegt de natuur "nee", dan is het nee. Dat ligt besloten in ons geloof. We zijn praktiserend katholiek. Dat houdt niet in dat we per definitie leven naar de dogma's van de kerk, maar - zoals bisschop Bekkers eind jaren zestig al heeft aanbevolen - proberen te leven naar ons geweten. De natuur is door de Schepper geschapen en wij willen niet voor God spelen.'

Hij: 'In de natuur is niets zonder reden, maar de mens is zo arrogant dat hij probeert het leven maakbaar te maken en te beheersen. ivf is daar een voorbeeld van. Een arts kan wel zeggen: "Mevrouw, wat een mooie follikels heeft dit opgeleverd", maar bij zo'n behandeling worden er meer eitjes bevrucht dan er worden teruggeplaatst. Gooien we de overige embryo's in de vuilnisbak of stoppen we die een paar jaar in de vrieskist? Voor mij is er bij bevruchting sprake van leven.'

Zij: 'Daarom hebben wij bezwaren tegen ivf. Wij veroordelen niet dat mensen daarvoor kiezen. Iedereen moet en mag zijn eigen geweten volgen, maar wij kiezen er niet voor.'

Hij: 'Kinderloosheid is ook geen ziekte die een behandeling verdient. We gaan er niet aan dood, maar we lijden er wel onder. Het is een groot verdriet.'

Zij: 'Toen we na ons trouwen in 1984 over kinderen spraken, was ik nogal laconiek. Kinderen waren welkom, maar mochten ze niet komen dan was het ook goed. Ik heb me destijds niet gerealiseerd wat het kon betekenen als ze niet zouden komen.'

Hij: 'Het kwam toen niet in ons op dat we geen kinderen zouden k£nnen krijgen. We zagen het al helemaal voor ons hoe we als een Brintapak-gezin, met een jongen en een meisje, blozend en gezond aan de ontbijttafel zouden zitten.'

Zij: 'Alle voorbereidingen waren getroffen. In februari 1990 verhuisden we naar een eengezinswoning in een kindvriendelijke buurt. In december stopten we met roken en in maart nodigden we mijn ouders uit en lieten we de champagnekurk knallen om te vieren dat ik stopte met de pil. We dachten een maand of vier later onze zwangerschap te kunnen aankondigen.'

Hij: 'Dat viel tegen. Na anderhalf jaar merkten we dat Willien niet zonder slag of stoot zwanger werd. Van paniek was nog geen sprake, maar we zijn toen wel doelgerichter gaan vrijen.'

Zij: 'En ik ben temperatuurlijsten gaan bijhouden, zodat we exact wisten wanneer ik vruchtbaar was. We hebben ons suf gevreeën.'

Hij: 'Maar nog niks.'

Zij: 'Mijn hele functioneren draaide rond het zwanger worden. Ik wilde een andere baan, maar durfde de stap niet te nemen omdat ik rekening hield met een mogelijke zwangerschap. Tegelij kertijd ging het geestelijk aan me vreten dat ik steeds weer ongesteld werd.'

Hij: 'De onzekerheid over de vraag of we wel of niet kinderen konden krijgen, was gekmakend. Om die reden besloten we naar een gynaecoloog te gaan. Als duidelijk zou worden dat we op onze voorwaarden geen kinderen konden krijgen, dan konden we ons heroriënteren en verder gaan met ons leven, want we waren het erover eens dat we niet zouden gaan sleutelen. Geen ki, geen ivf. We wilden alleen een antwoord. Maar zo'n man kijkt je meewarig aan als je niet wilt profiteren van wat hij weet en kan.'

Zij: 'Wij hebben geen begrip gevonden voor ons standpunt. Voordat we het wisten, stonden we met een recept voor een hormoonpreparaat buiten. Dat was precies wat we niet wilden.'

Hij: 'We hebben wel een paar samenlevingstests gedaan. Vrijen op commando. Zaterdagochtend om zeven uur en vervolgens als een speer naar het ziekenhuis, waar werd onderzocht hoe het zaad gedijt in zijn natuurlijke omgeving. Elke keer werden we met valse hoop weggestuurd. Volgens mij verdommen artsen om te accepteren dat het soms gewoon niet kan, want er was slechts een kans van één op de paar miljoen om op een natuurlijke manier zwanger te worden. Toen wij dat hoorden, was het einde oefening.'

Zij: 'Maar we waren compleet uit het lood geslagen. Terwijl ik dacht dat kinderen niet zo belangrijk voor mij waren, ben ik er psychisch bijna aan onderdoor gegaan. Zonder kinderen zag ik het nut van mijn leven niet meer.'

Hij: 'Als blijkt dat je geen leven kunt doorgeven, zit je ineens aan het einde van je bloedlijn. Je toekomstperspectief draait 180 graden. Daardoor kwam ook onze relatie onder druk te staan.'

Zij: 'Ik heb sterk getwijfeld of Bert wel de man was met wie ik verder wilde leven. Hadden we elkaar zoveel te vertellen en te bieden dat we met zijn tweeën verder konden?'

Hij: 'We hielden elkaar ook voortdurend in de gaten om te zien in hoeverre de ander ongelukkig was. En we probeerden geforceerd het ongeluk te compenseren met luxe. We kochten een nieuwe auto en in de weekenden maakten we decadente buitenlandse tripjes in een poging de confrontatie met ons verdriet te omzeilen. Totdat we erachter kwamen dat je je ellende niet thuis kunt achterlaten, dat je de confrontatie met elkaar en met jezelf moet aangaan.'

Zij: 'Het geloof heeft me geholpen in die zwarte jaren. Vanwege onze geloofsopvatting moesten we de situatie leren accepteren, al heb ik onze kinderloosheid niet gezien als een vingerwijzing Gods: gij zult geen kinderen baren.'

Hij: 'Ik heb juist getwijfeld aan het geloof. Ik kende een soort boosheid jegens God. Ik had gebeden om kinderen en die gebeden waren niet verhoord. Ik vroeg me af waarom anderen wel vader werden en ik niet.'

Zij: 'Ik heb nooit gedacht: waarom. Als God een deur sluit, opent hij ergens een raam, zegt moeder-overste tegen Maria in The Sound of Music. Het is suf om te citeren uit een musical, maar het is mijn lievelingscitaat. Het deed me in die moeilijke tijd geloven dat ik niet voor niks op de wereld was gekomen. Op zoek naar zingeving besloot ik eind 1994 mijn baan als coordinator en hoofd taaltrainingen aan een taleninstituut op te zeggen om theologie te gaan studeren. Die studie heeft enorm bijgedragen aan het verwerken van mijn verdriet.'

Hij: 'Jij haalt een groot deel van je levensgeluk uit die studie.'

Zij: 'Absoluut, hoewel ik soms aardig geobsedeerd lijk door kinderloosheid! Ik ben momenteel bezig met een proefschrift over de vrouwen in Richteren 13-16, onder wie zich een onvruchtbare vrouw bevindt die via de bode van God zwanger wordt van Simson.'

Hij: 'Kinderloosheid beheerst nog steeds een groot deel van ons leven, al hebben we er een opvulling voor gevonden. Als leraar aan de middelbare school ben ik voor een deel opvoedkundig bezig, en de energie en tijd die ik normaal gesproken in mijn kinderen zou hebben gestoken, stop ik met veel voldoening via het vrijwilligerswerk voor de parochie in andere mensen. En ik ben peetoom van het zoontje van mijn broer. Met dat neefje voel ik een speciale band. Daar ben ik blij mee.'

Zij: 'Ik heb ook iets speciaals met de kinderen van mijn zus, want ik herken mezelf in hen, maar het is niet zo dat kinderen van vrienden en familie opvullen wat ik mis. Hun aanwezigheid versterkt het gemis.'

Hij: 'Daarom hebben we het bezoeken van kinderverjaardagen afgeschaft. Al is het sociaal wenselijk dat we komen, we voelen ons vreselijk ongelukkig op die momenten.'

Zij: 'Het wekt jaloezie op.'

Hij, lachend: 'En die verdwijnt pas als de eerste als puber aan de hasj zit.'

Zij: 'Elke levensfase brengt zijn verdriet mee.'

Hij: 'Nu tot onze opluchting al die zwangerschappen in onze omgeving achter de rug zijn, krijg ik op school steeds vaker beschuit met muisjes gepresenteerd van collega's die opa of oma zijn geworden. Dan word je ermee geconfronteerd dat ook het grootouderschap aan ons voorbijgaat. Maar je mag niet blijven hangen in je verdriet. Je mag bidden, vragen, maar je moet ook danken voor de goede dingen die het leven biedt. We hebben een boulevard aan tijd die we in vrijheid kunnen invullen.'

Zij: 'Maar het is wel opgelegde vrijheid. Mensen moeten niet zeggen: "Jij kunt studeren omdat je geen kinderen hebt." Ik had liever kinderen gehad.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden