'Wij willen het op z'n Brabants doen: samen'

In februari stelden de burgemeesters van Boxtel en Heusden voor asielzoekers kleinschalig op te vangen. Sindsdien worden ze 'aan het lijntje gehouden'.

Beeld Freek van den Bergh

'We gaan de kleinschalige opvang van asielzoekers zelf doen. We voelen ons door Den Haag aan het lijntje gehouden. We willen nu zelf aan de slag.'

Mark Buijs (47) is burgemeester van het Brabantse Boxtel. Zes weken geleden deed hij samen met collega Jan Hamming van Heusden een oproep aan Den Haag: maak het voor gemeenten mogelijk vluchtelingen in kleine groepen op te vangen. Dat is beter voor de integratie van asielzoekers en het draagt enorm bij aan draagvlak in lokale gemeenschappen.

Buijs in februari: 'Onze inwoners hebben niets met grote sporthallen en daarin honderden nieuwkomers. Ze hebben er niets mee, ze kunnen er niets mee.'

De burgemeester nu: 'Ik heb tegen het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers, red.) gezegd: 'We zullen u uit de brand helpen, ik ga gas geven, we gaan het zelf doen en laten we dus maar een afspraak maken.' 'Dat kan zo niet, daar moet ik mee terug', was het antwoord. 'Maar als ik nu zeg dat we het voor eigen rekening en risico doen?', zei ik. 'Dan moet ik toch eerst terug voor overleg', was het antwoord. Ik zei: 'Maar dat is toch belachelijk.' De reactie luidde: 'Ik moet navragen of het politiek kan.''

Aanpak twee keer zo duur in Boxtel

Even leek het erop, anderhalve maand geleden, dat Heusden en Boxtel gehoor vonden in Den Haag. Er was overleg met de regeringsfracties van VVD en PvdA, met bewindslieden van de PvdA, en onder oppositiepartijen bestond belangstelling voor hun ideeën.

Buijs voerde 'echt aardige gesprekken' met hoge ambtenaren binnen het COA, dat de opvang reguleert. COA-directeur Gerard Bakker liet weten open te staan voor alle soorten opvang die gemeenten aanbieden, ongeacht de omvang. 'We kunnen ons niet de luxe permitteren om zonder gedegen argumentatie voorstellen af te wijzen', zei hij toen.

Maar zes weken later zijn de twee burgemeesters nog geen stap verder. Het COA verlangt een minimale bezetting van 300 vluchtelingen per locatie. Op last van de politiek. Buijs kreeg te horen dat kleinschaliger opvang te kostbaar zou worden.

Het COA hanteert een normbedrag van 22 duizend euro per jaar per asielzoeker. Het berekende dat de aanpak in Boxtel ongeveer twee keer zo duur zou zijn. Buijs betwijfelt dat, maar zei vooral dat de gemeente het risico wil dragen.

Buijs: 'Wij steunen in Boxtel de Brabantse aanpak van gezamenlijkheid. Iedere gemeente moet naar rato van inwonertal zijn verantwoordelijkheid nemen. Dat doen wij ook. Wij zeggen alleen: laat de invulling vrij. Ik hoop nog steeds op medewerking van Den Haag. Ik ben ervan overtuigd dat de capaciteit ruimer wordt als gemeenten zelf over de vorm van de opvang kunnen beslissen, grootschalig dan wel kleinschalig. Het zou geweldig zijn als Den Haag dat nu eens wil onderkennen.'

De reacties in Den Haag blijven diffuus. Het ministerie van Veiligheid en Justitie houdt vast aan het akkoord dat staatssecretaris Dijkhoff in het najaar sloot met de overlegkoepels van gemeenten en provincies. Daar werd het minimum van 300 vluchtelingen per locatie afgesproken.

Gemeenten moeten nu vooral werk maken van het huisvesten van statushouders, benadrukt een woordvoerder. In de asielzoekerscentra worden nog 16 duizend bedden bezet door vluchtelingen met een verblijfsvergunning.

Vanuit de Kamer klinkt een ander geluid: het kabinet zou wel degelijk serieus nadenken over experimenten met kleinschalige opvang, maar dat kost nu eenmaal tijd. Een bron uit de coalitie: 'Nee, de Brabantse burgemeesters worden niet aan het lijntje gehouden. Het doel is om eruit te komen.' Vooral de financiën zijn een teer punt. Kleinschalige opvang zou het budget van het COA drie tot vier keer kunnen overschrijden.

Steun van de hele raad

De hele gemeenteraad van Boxtel steunt het besluit van burgemeester Mark Buijs om de asielopvang op eigen wijze te regelen. Peter Manniën, fractievoorzitter van Combinatie95: 'Kleinschalig is echt de formule. Niet dat wij ons aandeel niet willen nemen, naar laat het ons doen op de manier die hier past.' Anja van den Einden, fractievoorzitter van PvdA/GroenLinks: 'De hele raad staat erachter. Mark mag van mij door muren, deuren en ramen gaan. Wij zullen de scherven oprapen.' Hélène van As, fractievoorzitter van het CDA: 'Je hoort het in heel Nederland: we willen wel opvangen, maar niet van die grote groepen op één plek. Wij zijn trots op Boxtel, op Mark, de gemeenschap staat erachter. Dat is toch mooi? Maak dat niet stuk .'

Draagvlak creëren

Boxtel staat met 30 duizend inwoners op de lat voor ongeveer 150 asielzoekers. Burgemeester Buijs denkt aan drie locaties voor groepen van 50 vluchtelingen. In feite heeft men al proefgedraaid. Vorig najaar streek een groep van 38 jonge vrouwen uit Eritrea neer in de Brabantse gemeente.

Buijs: 'Wij hebben toen gezegd: als mensen hier binnenkomen, zijn ze van ons en blijven ze van ons. Ze gaan niet meer verkassen van crisisopvang naar noodopvang naar opvang als statushouder. Daar wint niemand iets mee. Voor ons is het allerbelangrijkste dat nieuwkomers vanaf het begin goed worden geïntegreerd. Besef dat tachtig, negentig procent van die mensen in ons land zal blijven.'

De groep vrouwen uit Eritrea is meteen naar school gestuurd, er zijn danslessen en kooklessen georganiseerd, ze hebben leren fietsen. Er staan tientallen vrijwilligers klaar. Burgemeester Buijs: 'De hele gemeenschap heeft de groep omarmd.'

Begrijpt hij niet de vrees van Den Haag? Daar denkt men: straks loopt elke gemeente weg voor grootschalige opvang.

'Ik kan het COA heel goed begrijpen, ik kan de minister begrijpen, ik begrijp iedereen. Maar dit is een poging om draagvlak te creëren voor een groot probleem. Het is denken in oplossingen. Wat wil men nou? We laten zestigduizend nieuwe mensen toe en we zeggen: over een paar jaar zien we wel hoe hun toekomst hier eruit zal zien. Daar doe ik niet aan mee. Mijn gemeenteraad voelt dat perfect aan. Ik ben trots op mijn raad.'

Beeld Freek van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden