'Wij willen een keten van ziekenhuizen oprichten'

Voor Loek Winter en zijn zakenpartner Willem de Boer is de zorg een wereld van pionieren, en tradities overboord gooien. Twee ziekenhuizen hebben ze nu, dat moeten er zeker vier worden. Maar de Tweede Kamer houdt het duo scherp in de gaten.

Loek Winter en Willem de Boer in 'hun' Zuiderzee Ziekenhuis Lelystad. Beeld Sanne De Wilde

Het gesprek met een van Nederlands grootste zorgondernemers Loek Winter - twee ziekenhuizen, veertien medische klinieken en twee apotheken - is nog geen halfuur bezig als het incident ter sprake komt. Een gevecht dat hij voerde met zijn voorgangster, Aysel Erbudak. De vrouw die het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam bestuurde, totdat het ziekenhuis in grote problemen kwam.

Winter reageert korzelig.

'Ik vind dit helemaal niet relevant', zegt hij kortaf.

Toch geeft hij antwoord op de vraag of Aysel Erbudak hem wel eens had bedreigd of geïntimideerd. Want Winter is een man die graag zegt waar het op staat.

'Ja', zegt hij.

Erbudak was zijn voorgangster in het Slotervaartziekenhuis, dat ze in 2013 bijna failliet achterliet. In het boek De kraak van het Slotervaartziekenhuis wordt beschreven hoe het ziekenhuis onder haar leiding veranderde in een slangenkuil, vol intriges, list en bedrog, intimidaties en bedreigingen.

Een aantal jaren geleden had hij een zakelijk conflict met Erbudak, dat uit de hand liep. 'We hadden een afspraak en daar hield ze zich niet aan', zegt hij. 'Ik heb alles geprobeerd. Alle technieken die je tot je beschikking hebt. Maar we kwamen er niet uit.'

Reactie van Aysel Erbudak

'Iemand willen breken tot slopershoogte is een bekende zakelijke uitspraak, waarmee bedoeld wordt dat je er alles aan zal doen om hem te ontslaan van deze positie. Van een aangifte van Loekie is mij niets bekend. Ik zie hem al zitten tijdens de aangifte tegen mij: 'Ze zegt mij te breken tot slopershoogte.' Er moet een enorme lach hoorbaar zijn geweest na zijn vertrek uit het politiebureau.'

Wat deed ze?

'Ze zei: ik breek je af tot op slopershoogte. Ik zei: gut, dat heb ik nog nooit gehoord, maar ik weet meteen wat je bedoelt.'

Hoe reageerde u?

'In de bestuursvergadering heb ik herhaald wat ze zei. Ik zei: ik ben niet geïntimideerd, ik wijk niet. Punt. Ik heb aangifte tegen haar gedaan van bedreiging. Maar de politie doet zelden iets met dat soort dingen.'

In de interactie met Erbudak zijn er twee typen mensen, zegt hij. 'Je hebt mensen die opschuiven en dingen toestaan en je hebt mensen met wie ze meteen een conflict heeft. Ik behoorde tot die laatste groep. Een kleine minderheid, denk ik. Ik was binnen twee minuten met haar klaar. Het heeft te maken met de manier waarop ze gebakken is.'

Hoe is ze gebakken dan?

'Zij wil problemen niet oplossen. Ze had belangstelling voor herrie trappen. Dat was haar dingetje. Ze is iemand die er kennelijk lol in heeft om problemen groot te laten worden.'

Hoe bent u gebakken?

'Ik ben een probleemoplosser. Absoluut een probleemoplosser.'

Het past bij het imago dat de 56-jarige Winter heeft. Rationeel, zakelijk en hard. Hij is een voormalig radioloog, die in 1994 als ondernemer in de zorg begon. In razend tempo breidde hij de afgelopen jaren uit. Hij heeft grootse plannen.

Samen met zijn compagnon en oud-bankier Willem de Boer (42) nam hij twee noodlijdende ziekenhuizen over, de IJsselmeerziekenhuizen en het Slotervaartziekenhuis. 'Wij willen een keten van ziekenhuizen oprichten', zegt hij. 'Het zou mooi zijn als we over tien jaar er vier of vijf hebben.'

Hij schetst hoe ze zo kunnen besparen. Eenderde van de kosten van een ziekenhuis gaat op aan de 'achterkant', zegt hij: het laboratorium, de pathologie, bloedanalyses, radiologie, de apotheek, de bedrijfsondersteuning. 'Dat is waanzinnig hoog. Op die gebieden moet je samenwerken. Je hebt nu vijftig pathologielaboratoria in Nederland. Terwijl we het ook met drie of vier afkunnen. Dan zijn we slim met elkaar bezig. Ik schat dat je het voor de helft zou kunnen doen. En dan wordt het ook nog beter.'

En op medisch vlak?

De Boer: 'Daarin moet je voorzichtiger zijn.'

Winter: 'Maar we zijn al bezig. Ik heb altijd gezegd dat verloskunde in Amsterdam op te veel plekken plaatsvindt. Het zijn er nu zeven, maar als je dat op drie plekken zou doen, dan heb je 24/7 een gynaecoloog beschikbaar voor een keizersnede. Ook op kerstavond. Daar verbinden we nu consequenties aan. De VU doet nu onze bevallingen. En wij gaan met hen in gesprek over cardiologie. En kleine chirurgie gaat van de VU naar Slotervaart.'

Waarom zit u eigenlijk in de zorg?

Winter: 'Ik kom uit een medisch gezin. Ik voel me prettig bij artsen. Bij innovatieve dokters. Dat zijn mijn mensen.'

Hoe belangrijk is het geld voor u?

'Kijk, mijn vrouw en ik waren in onze tijd de jongste radiologen van Nederland. We verdienden samen vier ministerssalarissen. Ik zei: wauw, wat moeten we in godshemelsnaam doen met al dat geld? Omdat ik te weinig kon doen, ben ik gaan ondernemen. Daarin nam ik zulke grote risico's, dat mijn vrouw zei: Loek, kunnen we niet gewoon allebei radioloog blijven?

'Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan. Ik vind dit gewoon een leuk spelletje. Proberen goed te doen voor zo min mogelijk geld. Het is een lange weg met beperkte opbrengsten. Een vriend vroeg laatst: Loek, wanneer stop je met je kruistocht? Maar ik stop niet. Ik sterf in het harnas.'

Voor het gesprek is hij komen aanrijden in zijn onopvallende Mercedes-bestelbusje. Nou ja, zijn chauffeur dan. Winter zit achterin, op een stoel met witleren bekleding, achter een bureau. Links een Nespresso-koffieapparaat. In het midden zijn laptop, rechts wat stopcontacten. Speciaal voor hem gemaakt. Een rijdend kantoor, zodat hij altijd kan werken.

In de kofferbak heeft hij een paar kistjes relatiegeschenken. Handig om altijd bij de hand te hebben. Stapeltjes met verschillende boeken, onder meer De kraak van het Slotervaartziekenhuis en de avonturen van Aysel Erbubak, en één fles wijn in een houten kistje, voor speciale gevallen.

Winter is het meest aan het woord. Hij is snel en uitgesproken. De Boer kijkt en luistert, vaak met een glimlachje. Hij is de bankier van het duo.

De afgelopen twee jaar werkten ze in betrekkelijke rust aan het Slotervaartziekenhuis. Totdat november vorig jaar ineens uitlekte dat het Slotervaartziekenhuis al jarenlang heroïne produceert. En daar circa 7,4 miljoen euro mee verdiende.

Als het daarover gaat, raakt Winter weer geïrriteerd. Niet omdat hij er tegen is. Juist niet. 'In opdracht van minister Els Borst is destijds bedacht om synthetische heroïne voor verslaafden te produceren in het Slotervaart. Het is altijd van de radar gehouden. Maar nu is publiek bekend dat dit bij ons gebeurt. Terwijl iedereen snapt dat de Pablo Escobars van deze wereld belangstelling hebben voor deze vinding. Het is onwijs irritant dat NRC Handelsblad dit heeft gepubliceerd. Het is publiciteitsgeilheid ten koste van veiligheid. Ik heb daar last van. Het brengt mensen in gevaar.'

Bovendien mocht het ziekenhuis het ook niet vertellen. Zo was het afgesproken met het ministerie van VWS, de opdrachtgever. 'Er stond een enorme boete op.'

Weinig private ziekenhuizen

In Nederland zijn weinig ziekenhuizen in private handen; het gebeurt vooral nadat ze dreigen om te vallen. Loek Winter is met zijn MC Groep de actiefste ondernemer op dit gebied. Hij bezit het Amsterdamse Slotervaartziekenhuis en de IJsselmeerziekenhuizen. Winter probeerde ook het noodlijdende St. Jans Gasthuis in Weert over te nemen, maar dat liep spaak.

Winstuitkering door ziekenhuizen is verboden, maar er zijn manieren waarop geld uit een ziekenhuis kan worden gehaald. Eigenaren kunnen bijvoorbeeld een lening verstrekken aan het ziekenhuis, tegen aantrekkelijke rente. Winter en zijn partner Willem de Boer doen dat onder meer bij hun IJsselmeerziekenhuizen.

Het Rode Kruis Ziekenhuis in Beverwijk is een ander ziekenhuis dat in handen is gekomen van een private partij, een arbodienst. Het Vlietland Ziekenhuis in Schiedam is deels van zorgverzekeraar DSW. Daarnaast zijn er ondernemers die hun eigen ziekenhuis opzetten, zoals het Alexander Monro borstkankerziekenhuis in Bilthoven.

Op die heroine werd 30 procent winst gemaakt. Dat is toch ongelooflijk hoog?

Winter: 'Als het door de farmaceutische industrie gemaakt zou zijn, zou het vier keer zo duur zijn geweest. Daar worden winsten van 100 procent gehaald.'

Maar jullie zijn de farma-industrie toch niet?

'Nee, daarom is het ook gecorrigeerd.'

Toch is het vreemd dat het eigen vermogen van het ziekenhuis voor bijna een kwart is opgebouwd uit heroïnewinsten.

De Boer: 'Het verhaal is simpel: er moest een nieuwe fabriek voor de heroïneproductie worden gebouwd. Daar is geld voor nodig. Een spaarpotje. Dat kun je alleen opbouwen als je winst maakt. Op de jaarrekening belandt dat dan bij het eigen vermogen van het ziekenhuis. Van dat geld is ook echt een nieuw laboratorium gebouwd. Toen was er nog een bedrag over, overwinst zeg maar, en dat is teruggestort naar het ministerie.'

Heeft iemand persoonlijk verdiend aan die heroïne?

Winter: 'Nee. We hebben het laten uitzoeken en er is geen eurocent zoek geraakt. Zelfs Erbudak kon het er niets uithalen.'

Hij vertelt dat de heroïneproductie is opgezet door hoogleraar Jos Beijnen. 'Die man had een onberispelijke reputatie. En nu is hij neergezet in de media als een soort narco-professor. Kijk, dat je schrijft dat er sprake was van list en bedrog in de tijd van Erbudak, dat begrijp ik. Dat vindt de rechter ook. Maar door deze hoogleraar in die sfeer neer te zetten, is karaktermoord gepleegd. Er heeft bij hem nooit eigenbelang in gezeten. Het was clean. Die synthetische heroïne lost een groot maatschappelijk probleem op.'

Klopt het dat er in Nederland ook medische cocaïne wordt gemaakt?

De Boer: 'Ja.' En nee, hij gaat dus ook niet zeggen welk ziekenhuis dat is.

In 2013 leed het Slotervaartziekenhuis een verlies van 5,1 miljoen euro. In 2014 was dat 1,37 miljoen euro. Hoe het in 2015 ging, weten ze nog niet. 'We hebben heel dunne exploitaties', zegt De Boer.

Financieel ging het eigenlijk altijd al slecht met het Slotervaartziekenhuis, zegt Winter. Precies, zegt De Boer. 'Terwijl er medisch weinig op aan te merken is.' Het is nu de bedoeling te zorgen voor een 'rationele, zakelijke cultuur', zegt Winter.

Dat betekent de minst winstgevende onderdelen afstoten?

'Zo kijken we er niet naar.'

In de Tweede Kamer zijn vragen gesteld over uw salarissen, die boven de norm uit de Wet Normering Topinkomens liggen (dit jaar 179 duizend euro).

Winter: 'Volstrekt oninteressante discussie. We hebben miljoenen in het ziekenhuis gestoken. Daarvoor heb ik ook wat bij de bank moeten lenen. Wat ik aan salarissen ontvang, gebruik ik ook weer om dat af te lossen. Wat er dan overblijft aan salaris, ligt onder de norm.'

Een van de dingen waar het duo naar kijkt om te besparen in het Slotervaartziekenhuis zijn de meters. Het ziekenhuis beslaat 65 duizend vierkante meter, terwijl de huidige zorg volgens Winter op 40 duizend kan. 'Dan houd je 20 duizend over.'

Voor die ruimte zoeken ze andere partijen, zoals verpleeghuis Cordaan, bloedbank Sanquin en het revalidatiecentrum Amsterdam. 'Wij geloven sterk in een medical park. Strategisch zitten we tussen Schiphol en de Zuidas in. Als het ons lukt invulling aan die ruimte te geven, dan ziet zo'n financiële positie er structureel anders uit. Zonder dat je ook maar iets aan de zorg hebt gedaan.'

Wat troffen jullie aan na aankoop van het Slotervaartziekenhuis?

Winter: 'Achterstalligheid in brede zin.' De Boer: 'Er stonden onvoldoende dingen op papier.'

Noem eens een voorbeeld.

De Boer: 'Wij werken als ziekenhuis met radioactief materiaal. Daarbij moet je je houden aan de kernenergiewetgeving. In januari 2014 vroegen we: hebben we die vergunning? Ja, zeiden ze. In de zomer vroegen we of we de vergunning konden zien. Toen werd er wat zenuwachtig gedaan. Bleek het ding al in 2006 verlopen. De procedure werd gewoon keurig uitgevoerd, dus gevaar is er nooit geweest. Maar dat ding was er niet. En dan heb je dus een probleem.'

Liegen ze dan?

De Boer: 'Er was een angstcultuur gecreëerd. Wij kwamen nieuw binnen, en dan moet er vertrouwen groeien. Als je te drastisch tekeergaat, komen dat soort dingen niet naar voren. We hebben het samen opgelost.'

Winter omschrijft het ziekenhuis als no nonsense, beetje grote bek, ietwat anarchistisch en met medewerkers die dicht bij de patiënten staan.

Hebben die no-nonsense-mensen Erbudak over zich heen laten walsen?

Winter: 'Dat weet ik niet. Misschien dachten ze wel: we doen gewoon ons best, we zijn hier voor de patiënten en laat dat bestuur maar lullen.'

Hoe kijken jullie naar Erbudaks rol?

Winter: 'Ik heb daar geen oordeel over. Oprecht niet.'

Het ziekenhuis is onder haar leiding toch in financiële problemen geraakt? Jullie krijgen nog 1,7 miljoen euro van haar. Geld van het ziekenhuis dat ze voor privé-uitgaven gebruikte.

De Boer: 'Dat is een ander thema. We kijken of we dat geld kunnen terugkrijgen. De curator die haar faillissement behandelt, is bezig. We hebben als ziekenhuis de curator 50 duizend euro verstrekt, als boedelkrediet, zodat hij zijn werk kan doen.'

Twee artsen die jaren met Erbudak de directie van het ziekenhuis vormden, werden door u ontslagen als bestuurder. U liet een borstbeeld van hen maken, dat u in het ziekenhuis plaatste. Waarom?

Winter: 'Nou, om je karretje te keren terwijl je ergens in zit en dan van binnenuit zeggen: het is toch niet goed dat ik hierin zit. Dat is knap. Er zijn niet veel mensen die dat doen en die dat kunnen.'

En dat hebben zij gedaan?

'Dat vind ik eigenlijk wel ja.'

Maar zij waren toch ook onderdeel van het probleem?

'Dat klopt.'

Zijn de borstbeelden daarom niet zo groot?

Stilte.

Heeft u het idee dat het personeel die borstbeelden waarderen?

'Moet ik alleen de dingen doen die zij waarderen? Mag ik ook naar mijn eigen gevoel luisteren?'

Vraag is of ze het waarderen.

'Ik denk over de brede linie niet. Maar ik doe niet mee aan de waan van de dag om de mensen die onderdeel uitmaken van de probleemsituatie geheel te verketteren. Kijk, die Schram (zakenpartner Erbudak, red.) heeft er ook écht geld in gestoken.

Waarom staat er van hem dan niet zo'n beeld?

'Eh... Ja, waarom staat er van hem niet zo'n beeld.'

Hier kijkt Winter even kort naar De Boer. Die schiet hem te hulp. 'Het is ook gewoon het gevoel. En jij had op dat moment gewoon dat gevoel.'

Winter: 'Ja.'

De Boer: 'Dat is ook jouw kracht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden