'Wij willen die oorlog hier niet'

De oorlog in Syrië verdeelt ook de Turkse gemeenschap in Zaandam. Een kritische vereniging die zich afzet tegen president Erdogan werd de toegang tot het wijkcentrum ontzegd.

Tweemaal per week demonstreren leden van de Turkse arbeidersvereniging DIDF in Zaandam om weer toegang te krijgen tot Wijkcentrum De Poelenburcht. Beeld Cigdem Yüksel

'Klein Ankara' heet de wijk Poelenburg in Zaandam ook wel. Nog niet eens zo lang geleden woonden er Italianen en sprak iedereen over 'Spaghettiflats'. De Italianen maakten plaats voor Turken. Ruim 62 procent is nu van Turkse afkomst. De overige bewoners komen uit landen als Marokko, Somalië en uiteraard Nederland.


De meeste bewoners zijn moslim. Velen kozen voor Poelenburg vanwege de nabijheid van de in 1994 in gebruik genomen Sultan Ahmet-moskee. Destijds de grootste moskee in Nederland.


Erwin Stam (45) woont er ook. Hij zit aan de grote tafel in de ruime foyer van het Wijkcentrum De Poelenburcht. Een dag eerder zat op die plaats Murat Sekercan (46). Zij zijn de hoofdrolspelers in een conflict dat rechtstreeks te maken heeft met de oorlog in Syrië.

Erwin Stam, voorzitter wijkcentrum Beeld Cigdem Yuksel

Vrijwilligers

De Poelenburcht is in de late jaren zeventig gebouwd. Begin dit jaar werd het centrum uit de failliete boedel van Stichting Welsaen geplukt en verzelfstandigd. Nu zwaaien vrijwilligers er de scepter onder leiding van Stam, die de bestuurstaken deelt met twee andere Poelenburgers, beiden van Turkse afkomst. Het wijkcentrum heeft een vliegende herstart gemaakt. 'We moesten het wiel helemaal zelf uitvinden. Dat is gelukt', zegt Stam.

Sekercan is woordvoerder van de Turkse democratische arbeidersvereniging DIDF, die zich eind augustus meldde als nieuwe huurder. De DIDF sympathiseert met de Koerdische minderheid in Turkije. De afdeling Zaandam bestaat 32 jaar en heeft 250 actieve leden.

Stam is aanvankelijk blij met de komst van de vereniging. Hij ziet DIDF vooral als een club die leuke dingen doet voor jongeren en vrouwen. Hij beseft niet dat DIDF het eigen gedachtengoed wil uitdragen in de wijk, vanuit het Wijkcentrum.

Emancipatie

Sekercan windt er geen doekjes om: DIDF is opgericht om de emancipatie van de migrant actief te bevorderen. De vereniging schuwt confrontatie noch kritiek. 'De meerderheid van de Turken in deze achterstandswijk leeft traditioneel en wil niet integreren. Ze hebben een taalachterstand, geen aandacht voor de opleiding van hun kinderen, ze zijn te veel bezig met de ontwikkelingen in Turkije en te weinig met die in Nederland. Erdogan haalde in Turkije 50 procent van de stemmen. Hier zal dat niet minder zijn.'

Veel wijkbewoners zitten niet op DIDF te wachten. Extra complicerende factor is de oorlog aan de Turks-Syrische grens. Koerden in de stad Kobani liggen al maanden onder vuur van Islamitische Staat (IS). Turkije laat dat gebeuren, zegt DIDF. De vereniging houdt op donderdag 16 oktober in het centrum van Zaanstad een demonstratie om steun te vragen voor Kobani. Ongeveer vierhonderd demonstranten maken de Turkse president uit voor het maatje van IS, noemen hem moordenaar van de Koerdische bevolking van Kobani en imperialistisch.

Spanning

Op zaterdag twee dagen later staat DIDF voor de dichte deur van De Poelenburcht. 'We waren niet meer welkom', zegt Sekercan. 'Ik heb me beroepen op het recht van vergaderen, op het recht te demonstreren, op de vrijheid van meningsuiting. Het hielp niks. Er zouden dreigementen zijn. Ik heb gevraagd ons met die mensen in contact te brengen. Maar niets.'

'Ik heb het probleem onderschat', zegt Stam. 'Als de PvdA en VVD hier samen vergaderen, kan het er ook stevig aan toe gaan. Maar na afloop drinken ze samen een pilsje. Zo werkt het niet in de Turkse cultuur. De spanning werd te groot en de situatie dreigde te escaleren. Veel moslims kunnen zich vinden in het verzet van DIDF tegen IS, maar ze haalden Erdogan erbij. Dat is verkeerd gevallen. Toen kwamen er dreigementen. Nee, we buigen niet voor dreigementen, maar we willen niet dat hier, in dit wijkcentrum, de Turkse politiek wordt uitgevochten. We willen een grens trekken, los van spanningen of dreigementen.'

Stam zegt achteraf pas te hebben begrepen dat DIDF bewust voor De Poelenburcht heeft gekozen om te provoceren. 'Ze claimden het wijkcentrum. Ze luisterden niet naar onze huisregels. Ze hadden er gewoon maling aan. We hebben regelmatig onze zorgen geuit. Ze hielden op zondag bijeenkomsten in de foyer die al snel over politiek gingen. Ze trokken de wijk in met flyers. De spanningen liepen hoog op. Als wijkbewoners niet meer naar de hulpinstanties hier durven, heb je een probleem.'

Discussies

Voor Sekercan is de impasse geen reden de strijd te staken. 'De Turkse regering heeft haar achterban al veertig jaar dom weten te houden. Het zijn antidemocratische elementen die willen voorkomen dat wij de migranten zelfbewuster maken. Ga eens Nederlands eten, ga eens Nederlands praten, verlaat dat klein Ankara, zeggen we. Dat zijn toch heel normale discussies. Nederland gaat zijn beeld over jou echt niet veranderen, dat moet je zelf doen. Natuurlijk is escalatie niet goed voor de wijk, we laten ons de mond niet snoeren. Zeker in Nederland niet.'

Onder leiding van een gemeentelijke ambtenaar proberen beide kampen tot een vergelijk te komen. DIDF mag van het bestuur van De Poelenburcht best aan politiek doen, met uitsluiting van de Turkse politiek. DIDF piekert er niet over en noemt de verklaring die is voorgelegd een 'wurgcontract'. De vereniging houdt nu tweemaal per week een protestdemonstratie: zondags bij De Poelenburcht, donderdags voor het stadhuis. Ze eist terugkeer naar De Poelenburcht.

Het bestuur houdt de poot stijf, ook al kan Stam het nauwelijks verkroppen dat hij de naam krijgt de vrijheid van meningsuiting niet te respecteren. 'Dat vreet aan me. Mijn grootste missie is culturen bij elkaar te brengen. Eerlijk gezegd kan ik me goed vinden in de opvattingen van DIDF, maar ze blazen de boel op. DIDF mag best de wijk in, maar wij als wijkcentrum gaan dat niet faciliteren. Wij zijn neutraal en voor iedereen. We proberen wat op te bouwen. Wij willen die oorlog hier niet.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden