Wij van Ode

Hij steunde Jacques de Milliano en is hoofdredacteur van Ode, 'kroniek van de onderstroom'. Jurriaan Kamp strijdt tegen conservatisme en censuur in de journalistiek....

HIJ IS bemiddeld, eet bij voorkeur biologisch, maakt zich zorgen om de aarde, is kritisch over de reguliere gezondheidszorg, kijkt weinig televisie maar is uit sympathie lid van de VPRO, en vindt Eckart Wintzen een toffe peer.

Hij is een Ode-mens.

Ode is een beweging, een groep die eigenlijk geen beweging of groep wil zijn en zich daardoor tamelijk gefragmenteerd aan de maatschappij presenteert: via lezingen en bijeenkomsten, zoals in december vorig jaar in hotel Huis ter Duin - honderdvijftig mensen tekenden daar 'Het verdrag van Noordwijk' - en, meest recent, via Artsen Zonder Grenzen-oprichter Jacques de Milliano, die zijn CDA-kamerzetel wilde opeisen om het Ode-gedachtengoed uit te dragen (en daar vervolgens weer op terugkwam). Officeel heette de beweging achter De Milliano overigens geen Ode, maar Ieder mens telt.

Ode is ook een tijdschrift, dat eens in de twee maanden verschijnt en zich 'kroniek van de onderstroom' noemt. Het boekjesachtige blad (klein, 15 gulden, harde kaft) brengt behalve eigen verhalen vooral vertaalde artikelen uit buitenlandse media over onderwerpen als 'de nieuwe slavernij', 'de andere economie' of 'gerechtigheid voor iedereen'. Het zes jaar oude blad, met een betaalde oplage van 15.000 exemplaren, presenteert zich nadrukkelijk als het jongste opinieblad van Nederland.

'Omdat we daar hóren', zegt Ode-oprichter, hoofdredacteur en uitgever Jurriaan Kamp (41), ex-economiechef bij NRC Handelsblad en begin jaren '90 drijvende kracht achter De Club van Schiermonnikoog. 'We houden ons bezig met mens en maatschappij, al doen we ten opzichte van Elsevier of Vrij Nederland meer aan mens dan aan maatschappij. Ons doel is niet commentaar geven op de laatste onderwijsnota, maar laten zien wat de nieuwste, modernste ideeën over onderwijs zijn. Vaak gaat dat veel verder dan het politieke debat.'

Een ander verschil met de gangbare opiniebladen is het belang dat Ode hecht aan immateriële zaken, reden waarom het in de kiosk veilig staat opgeborgen tussen Prana, Bres en Onkruid.

'Wij zijn tegen wil en dank opgezadeld met het new age-imago; NOVA meldde over De Milliano dat new age zijn intrede deed in de politiek. Maar er zijn heel veel niet new age-adepten op zoek naar manieren om het gat op te vullen dat de kerk heeft achtergelaten. Nederlanders zijn een eeuw lang erg actief en erg succesvol geweest met het uitdiepen van de materie, nu is er ruimte voor zingeving, liefde, zorg. Het is gemakkelijk en dom om iedereen die zich daarover buigt, het etiket new age op te plakken.'

De oude media, vaak producten van de verzuiling, maken zich druk over identiteitskwesties, thema's en speerpunten: ze zoeken naar bestaansrecht in een ontzuilde maatschappij. Voor Ode is identiteit vanzelfsprekend: 'Ode is misschien een exponent van een nieuw soort zuil. Hoe vaag ook, er is ontegenzeggelijk zoiets als een Ode-stroming, een Ode-groep: mensen die op zoek zijn naar nieuwe evenwichten, tussen mens en natuur, materie en geest, het individu en het collectief.

'Ik weet niet of er ruimte was voor een nieuw opinieblad; er is in elk geval wel ruimte voor onze ideeën. De groep mensen die bezig zijn hun prioriteiten anders te ordenen, wordt alleen maar groter. Er wordt wel eens tegen me gezegd dat dat zingevingsgedoe allemaal luxe is. Als je het sociologisch bekijkt, is dat natuurlijk ook zo. Het heeft alles met Maslow te maken: mensen hebben het goed hier, hartstikke goed, en kunnen het zich veroorloven verder te kijken dan de materie.'

De meeste opiniebladen hebben geen mening meer, vindt Kamp; kranten evenmin. 'Kleur mag niet, iedereen wil objectief zijn. Wat me ook verbaast is dat er ontzettend veel spannende en vernieuwende dingen gebeuren waar bijna niets over geschreven wordt. Zoals de waterstofeconomie, volstrekt niet vervuilend, heel duurzaam: je leest er niets over. Maar waarom zou een blad niet ergens voor mogen staan? Waarom zou een krant niet campagne kunnen voeren voor zoiets als biologische landbouw?'

Zelf haalde Kamp de afgelopen jaren een paar keer de publiciteit met opvallende artikelen over aids ('Geen virus, maar het gevolg van een levensstijl') en vrije seks ('is bezig de samenleving te slopen'). 'We zijn weggescholden, uitgemaakt voor nazi's: ik herken het gif dat nu over Jacques de Milliano spoelt. Terwijl het ons er alleen maar om ging óók eens op een andere manier naar een probleem als aids te kijken. Niet omdat wíj dat bedacht hadden, maar omdat overal in de wereld wijze en verstandige mensen in een andere richting dan de gangbare naar een oplossing aan het zoeken zijn.

'Ik vond de merkwaardige censuur op onze mening uitermate dom, het steekt me eigenlijk nog steeds dat niemand op het idee is gekomen eens met de wetenschappers te praten op wie we ons baseerden. De Nederlandse samenleving is op twee terreinen behoorlijk conservatief: dat van de politiek en dat van de journalistiek. Maar het is een historisch verschijnsel dat mensen met een nieuw idee nogal hard behandeld worden; die man die een keer een paar stellingen op een kerkdeur timmerde, heeft ook geen vrienden gemaakt.'

Of een tweemaandelijks tijdschrift in een oplage die vergelijkbaar is met die van De Groene Amsterdammer de meest efficiënte manier is om het Ode-gedachtengoed aan de man te brengen, is de vraag. Kamp: 'Een tijdschrift is natuurlijk een uitermate ouderwets medium.' Een eigen publieke omroep lijkt ook weinig haalbaar, gezien het échec van een aan Ode verwante organisatie, De Nieuwe Omroep. 'Er zijn zeker raakvlakken, ik heb ook wel even overwogen aansluiting te zoeken, maar de mensen die De Nieuwe Omroep vertegenwoordigden, zijn toch minder aan Ode verwant dan op het eerste gezicht lijkt.'

Toch maar een politieke partij dan? Kamp: 'Ik ben erover met mezelf in strijd of Ode daar goed aan doet. Ik heb mijn energie hard nodig voor Ode: het blad bedruipt zichzelf nu ternauwernood, maar de aanloopkosten zijn er nog lang niet uit. Politieke partijen hebben een ouderwetse structuur, een paar procent van de bevolking is er nog maar lid van; als je zoals Ode de democratie wilt vernieuwen, ga je in eerste instantie op zoek naar andere vormen.

'Zelf ga ik in elk geval de politiek niet in. Het idee om me in de Kamer als een kop van jut links en rechts te laten meppen, trekt me niet aan. Het leven moet wel leuk zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden