Nieuws Soedan

‘Wij Soedanezen putten hoop uit de geslaagde omwenteling in Algerije’

Bij demonstraties tegen de Soedanese president Omar al-Bashir gaat het er steeds harder aan toe. In hoofdstad Khartoem trotseren enorme mensenmassa al sinds zaterdag de veiligheidsdiensten van de regering, die met scherp schieten op de demonstranten. Ook woensdag staat het land opnieuw grote protesten te wachten.

Soedanese demonstranten eisen het vertrek van president Omar al-Bashir in de buurt van het militaire hoofdkwartier in de hoofdstad Khartoem. Beeld AP

Het volksprotest in Khartoem ‘is groter dan ik ooit heb gezien’, het ziet er ook ‘veel groter uit dan de opstand van 1985’, toen ontevreden Soedanezen al eens met hun voeten stemden en het leger uiteindelijk besloot om toenmalig president Jaafar Numeiri af te zetten. Het huidige protest tegen de macht kan ook slagen – moét slagen, want anders belanden ‘heel veel mensen in grote problemen’.

Zo beschrijft de 45-jarige Osama dinsdagmiddag de situatie in Khartoem, de hoofdstad van Soedan, waar hijzelf en tienduizenden anderen middels ongekende protesten het aftreden eisen van Omar al-Bashir, de tegenwoordige president van Soedan. Osama communiceert met de Volkskrant via de versleutelde berichtendienst van Whatsapp. Hij is bang dat gewoon belverkeer en e-mail onderschept worden door de Soedanese autoriteiten. Zijn volledige naam is bekend bij de redactie.

‘Media-aandacht is beslist iets goeds, het zet druk op de regering’, schrijft Osama: hij hoopt vooral op méér van zulke aandacht, want de massaprotesten van de afgelopen dagen in Khartoem blijken lastig rechtstreeks te verslaan voor veel media. Het bewind van Omar al-Bashir houdt niet van pottenkijkers.

Betogers dinsdag in Khartoem. Beeld AFP

De taferelen in Khartoem zijn buitengewoon, dat blijkt ook uit videobeelden die via sociale media toch hun weg vinden naar de buitenwereld. Enorme mensenmassa’s trotseren al sinds zaterdag de gevreesde veiligheidsdiensten van president Bashir, die met traangas en met scherp schieten om de betogers te verdrijven uit de omgeving van het hoofdkwartier van het leger. De betogers verblijven daar dag en nacht in een poging het leger over te halen om hun kant te kiezen en mee te werken aan een overgangsregering zonder Bashir.

‘Iedereen die je nu ziet op straat oogt blij en toont steun voor de demonstranten door te juichen of te toeteren’, aldus Osama. ‘Aanhangers van het bewind lijken er voor te hebben gekozen om zich stil te houden.’

Gevraagd waarom hij af wil van president Bashir en diens bewind, stuurt Osama een waslijst aan redenen. ‘Dit regime heeft door de jaren heen op boosaardige manier alle andere politieke partijen en bewegingen uitgeschakeld. Dit regime heeft Soedan verdeeld en speelt in op etnische verschillen. Dit bewind duwt Soedan achteruit. In alle opzichten. Vrijheid gerechtigheid economie en morele waarden. De lijst gaat door.’

Videobeelden uit Khartoem tonen voorbeelden van verbroedering onder de betogers, van inwoners bijvoorbeeld die mensen voorzien van water in de hitte van meer dan 35 graden. Van betogers die liederen zingen over vrijheid. Van religieuze leiders die zich aansluiten bij het protest. Van de demonstranten die ’s nachts een zee van lichtjes creëren met hun mobiele telefoons.

Hoop

Volgens Osama putten de betogers hoop uit de gebeurtenissen in Algerije, waar vorige week president Abdelaziz Bouteflika na 20 jaar afstand deed van de macht. Het leger dwong Bouteflika op te stappen nadat massa’s Algerijnen de straat op waren gegaan om zijn aftocht te eisen. Osama: ‘Zo veel mensen in Soedan onder wie ikzelf zijn jaloers op de Algerijnen.’

Ook Soedan lijkt momenteel de rol van het veiligheidsapparaat cruciaal te zijn. Loyalisten van president Bashir binnen de geheime dienst en enkele militie-achtige groepen proberen de betogingen in Khartoem uiteen te slaan. Volgens onbevestigde berichten zijn daarbij in de afgelopen twee dagen zo’n twintig doden gevallen. Maar sommige soldaten uit Soedans reguliere leger hebben de kant gekozen van de demonstranten. Zij hebben geschoten op de ordetroepen van Bashir. Volgens berichten zijn vijf soldaten om het leven gekomen.

Een Soedanese demonstrant toont hulzen van kogels die door het leger zouden zijn afgeschoten tijdens een protest maandag in Khartoem. Beeld AFP

Osama denkt dat tot nu toe ‘tussen de vijftig en honderd’ soldaten zijn overgelopen. Sommige soldaten tonen hun steun voor de betogers ‘openlijk’, anderen doen mee aan het beschermen van de betogers zonder dat zij hun ‘sympathie’ publiekelijk belijden.

Osama begrijpt dat wel: wordt de opstand alsnog de kop ingedrukt, dan dreigen er voor de deelnemers repercussies. Voor de soldaten, voor ‘de jonge leiders van de volksbeweging… etc’.

Het leger is volgens Osama ‘verdeeld’, al blijft toch onduidelijk hoé verdeeld. De top van het leger heeft geen openlijke tekenen van verzet tegen president Bashir getoond. Osama ziet graag een civiele overgangsregering die gefaciliteerd wordt door het leger, althans door ‘jonge’ militairen met schone handen, niet door dezelfde oude topleiders. Maar dat is natuurlijk moeilijk zolang de legertop zich niet verroert.

Osama heeft gevoelens van ‘angst’ over wat er alsnog kan gebeuren met hem en de andere betogers. Maar aan zijn boodschap houdt hij vast: ‘Ik wil een Soedan dat bestuurd wordt door al zijn mensen. Democratisch. Een Soedan waar alle mensen gelijk zijn. Ik wil een regering die de mensen dient.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.