Wij blijven zweven

Geen wonder dat de helft van de kiezers nog niet weet wat te stemmen

Volgende keer geen verkiezingen meer in het voorjaar graag. Orde op zaken, Nederland kan op ons rekenen, Klaar voor de toekomst, Anders ja, Vooruitzien, Een beter Nederland voor minder geld: leuzen vergeven van voorjaarsschoonmaak en -opruiming. Blije, loze procestaal. Een hele kunst hierin de boodschappen van respectievelijk VVD, CDA, GL, D66, CU en de SP te herkennen. Slechts een enkele partij heeft een leuze met inhoud, zoals Iedereen telt mee (PvdA), Vertrouwen en handhaven (TON) en Meer veiligheid en minder immigratie (PVV).

Helft
Geen wonder dat de helft van de kiezers nog niet weet wat te stemmen. Gelukkig zijn er tientallen kieshulpen op internet. Dus doe ik Kieskompas, de Stemwijzer, de Groene Kieswijzer, de Partijenwijzer, de Stepwijzer en 3FMPartijwijzer. Dat schiet echt op. Volgens de Stemwijzer moet ik ChristenUnie stemmen, volgens Kieskompas PvdA, de Groene Kieswijzer weet zeker dat ik bij GroenLinks moet zijn, de Partijenwijzer en de Stepwijzer ook. Maar de 3FMPartijwijzer wil me weer bij ChristenUnie hebben, zet GroenLinks op de elfde plaats en de PvdA op de vijfde.

Ik heb nog nooit één moment overwogen ChristenUnie te stemmen, maar zonder onderwerpen als kinderopvang, homoseksualiteit of abortus blijkt dit niet. Natuurmonumenten biedt op zijn site een vergelijking van wat voor mij doorgaans doorslaggevend is: wat partijen aan het milieu hebben gedaan. Daar komen alleen GroenLinks, de ChristenUnie, D66 en de SP goed af.

Beste debater
Lijsttrekkersdebatten helpen ook niet. Natuurlijk is Halsema de beste debater: scherp, rustig, humoristisch en helder als een bergbeek. Cohen poogt ook scherp, verontwaardigd en tegen te zijn, maar dat oogt gekunsteld. Zijn eerste en tweede natuur zijn: goed luisteren en onderzoeken of er niet toch iets in zit in wat de ander zegt. Zulke mensen heeft onze samenleving nodig! Een goed debat is een genoegen om naar te kijken, zoiets als een goede sportwedstrijd. Maar onze aanstaande premier moet zo veel meer kunnen. Luisteren, begrijpen, stimuleren, inspireren, onderzoeken, verbinden, verzoenen, leiden en brede perspectieven schetsen. Dat kan Cohen allemaal als de beste.

Drie deskundigen geven raad in Netwerk (7 juni). We krijgen te veel informatie op ons af, dat kunnen we niet verwerken, stelt politicoloog Jean Tillie. Hij heeft wel wat tips, maar weet zelf nog niet wat hij gaat stemmen. Je moet jezelf gewoon drie vragen stellen, oppert massapsycholoog Jaap van Ginneken. Wil je behouden of hervormen, christelijke of seculiere inspiratie en radicaal of gematigd beleid? Dat schiet ook niet op, want ontwikkelingshulp en natuur wil ik behouden, maar van bio-industrie en de hypotheekrenteaftrek wil ik acuut af.

Hersenonderzoeker
Wij kunnen misschien niet kiezen, maar ons brein kan het wel, meent hersenonderzoeker Lamme. Wat het onderbewuste vindt, kun je meten in een hersenscan. Een proefpersoon die twijfelt tussen D66, CDA en VVD wordt een MRI-scan ingeschoven. Een curieus gebruik van een peperduur medisch instrument, bedoeld voor diagnoses van ernstige ziektes. Maar typerend voor verwachtingen die velen heden ten dage koesteren van hersenonderzoek. Er gaat veel geld heen, we horen er veel van en menen daardoor dat het overal uitkomst voor biedt. Uitslag voor proefpersoon Wouter die twijfelde tussen D66, CDA en VVD: stem GroenLinks.

Ja hallo, dat is hij niet van plan! ‘Ik geloof niet dat ik die kant op ga schuiven omdat mijn brein dat wil.’ Zijn brein is dus door de hersenscan overgenomen. Maar de uitslag lijkt hem wel te beïnvloeden. Hij gooit de VVD vast uit zijn optielijstje en schuift dus naar links op. Wedden dat hij D66 gaat stemmen: het meest richting GroenLinks?

Irrelevant
Wat hersenonderzoeker Lamme zelf gaat stemmen? ‘Ik stem niet, ik ben tegen democratie.’ Netwerk gaat snel over naar een ander onderwerp. Maar dat is nu juist interessant. De man die ons bewustzijn irrelevant verklaart, heeft natuurlijk geen boodschap aan het gekrakeel tussen al die types over meningen waarvan de hersenscan toch gehakt zou maken. Stop al dat denken en praten, de scan weet het toch beter! Een nieuwe politieke stroming, het biologisch betweten, is geboren. Met de hersenscan als dictator. Anders ja! Klaar voor de toekomst, orde op zaken – Nederland kan op zijn hersenscan rekenen.

De scan is eruit maar wij blijven zweven. Want wat is ons brein: de scan of wat wij denken en zeggen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden