'Wij begeleiden klokkenluiders naar de juiste plek'

Wie een misstand aan de kaak wil stellen, weet vaak niet tot wie hij zich moet wenden. Het Adviespunt voor Klokkenluiders wil dat veranderen.

Aspirant-klokkenluiders kunnen vanaf vandaag terecht bij het Adviespunt voor Klokkenluiders, gefinancierd door de ministeries van Binnenlandse en Sociale Zaken. Nog voordat het werd geopend, barstte de kritiek al los. Grootste bezwaar is dat het adviespunt alleen doorverwijst en zelf geen misstanden onderzoekt. Volgens voorzitter Martin van Pernis is dat niet nodig. 'Er zijn voldoende instanties die adequate oplossingen bieden, maar klokkenluiders weten niet tot wie ze zich moeten richten.'


Wat verandert er voor klokken-luiders door de komst van het Adviespunt?

'Wij nemen klokkenluiders bij de hand, strikt vertrouwelijk en onafhankelijk. Klokkenluiders die een misstand ontdekken, weten vaak niet waar ze terecht kunnen. Ze blijven ermee zitten. De problemen stapelen zich ondertussen op en de arbeidsrelaties verslechteren. Terwijl er de afgelopen jaren binnen bedrijven en overheden afdelingen zijn opgericht waar klachten goed worden bekeken. Wij begeleiden ze daar naartoe en vervolgens monitoren we het proces. '


Het Adviespunt gaat andere instanties controleren?

'Nee, wij gaan niet over de inhoudelijke behandeling. Maar we hopen wel de autoriteit te ontwikkelen om druk uit te oefenen op publieke en private instellingen. Wanneer klokkenluiders niet goed behandeld worden, zullen we ze daar op aanspreken.'


U heeft al veel kritiek gekregen. Pieter van Vollenhoven, oud-voorzitter van de Onderzoeks-raad, was 'niet zeer verheugd' met het Adviespunt. Volgens hem moet er een onafhankelijke instantie komen die zelf misstan-den onderzoekt.

'Ik acht dat onwenselijk. Het is een illusie dat alle instanties die meldingen van klokkenluiders ontvangen onder één dak kunnen vallen. Daarvoor zijn de klachten te divers.Instanties zoals de Nationale ombudsman en Meld Misdaad Anoniem hebben ieder hun eigen expertises om misstanden aan de kaak te stellen. Het Adviespunt Klokkenluiders zorgt juist voor een noodzakelijke filtering: de klokkenluider komt daardoor terecht op de goede plek.'


Er ligt een wetsvoorstel bij de Raad van State, dat in mei werd gesteund door een meerder-heid van de Tweede Kamer. Er zou een 'Huis voor Klokkenluiders' moeten komen, waarin klokken-luiders financiële en juridische bescherming krijgen. Daar ziet u dus niets in?

'Nee. Bovendien duurt het nog minimaal twee jaar voordat zo'n wetsvoorstel werkelijkheid wordt. Daar kunnen we niet op wachten. Het is een grote stap vooruit dat er nu een centraal punt is voor klokkenluiders, daar lossen we veel problemen mee op. Dat wordt onderschreven door werkgevers en werknemers.'


De kritiek van klokkenluiders is dat de instanties waar naartoe wordt verwezen, in het bijzonder inspectiediensten van de overheid, hebben gefaald. De Expertgroep Klokkenluiders, waarin voormalige klokkenluiders verenigd zijn, roept op om niet bij het adviespunt aan te kloppen.

'Dat vind ik wat simpel gezegd. Op het totaal aantal klokkenluiders is er maar een heel klein percentage dat niet tevreden is, dat zijn de gevallen die breed worden uitgemeten in de media. De meeste zaken worden prima opgelost binnen het bedrijf of de overheidsdienst.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden