Column

Wieteke van Dort en de slag om de paarse trosanjers

Hoe Wieteke van Dort strijdt tegen paarse trosanjers.

Marie Lieve, Miep Bos en Wieteke van Dort in de felle strijd tegen paarse trosanjers.

De slag om de paarse anjers wordt geleverd in het conferentiezaaltje 'Noordzeekanaal', eenhoog in het robuuste ministerie van Infrastructuur en Milieu.

In de beklaagdenbank de auberginepaarse moonvelvet en de lavendelpaarse moonberry, 'kreupele bloemen', zegt Miep Bos: ze kregen een gen van de petunia gemonteerd en verschoten zo van kleur. Hollandse kwekerstrots, want gemaakt in Rijnsburg bij Florigene. Het bedrijf vertrok naar Japan en mag nu, twintig jaar later, eindelijk z'n paarse gentechanjers in de Europese Unie verkopen.

Maar dan hebben ze buiten Miep Bos en Wieteke van Dort gerekend.

Overtuigd verzamelen ze met drie medestrijders in de hal van het ministerie, waar de receptioniste 'veel sterkte' zegt als ik me meld voor de hoorzitting. 'Die bloem heeft acht verschillende veranderingen ondergaan', zegt Miep. 'Kortere stelen, kleinere stampers, het hele karakter van die plant is weg.' Wieteke zegt: 'Met al die bloemenpracht in de natuur, moeten er dan zonodig paarse anjers komen?'

Miep schreef in 1997 haar eerste bezwaarschrift tegen genetisch gemanipuleerde maïs, als 'bezorgde moeder' en namens De Gentechvrije Burgers uit Lelystad. Het jaar ervoor begon Wieteke met demonstreren; ze gaat ook veel bijeenkomsten af. 'Het is ongelooflijk met wat een stomme botheid iedereen maar doorgaat met genetisch manipuleren.' Haar stem kent iedereen; ze is de enige die zich niet hoeft voor te stellen. Een monument van de televisie in patchworkjas: 'Het is zó infantiel om het gevaar niet te zien.'

Paarse anjers zijn het specialisme van Florigene, dat ze aanprijst op een staalkaart zoals een verffabriek zijn verf: van de moonaqua via de moonlite en de moonshade naar de moonique, de moonvelvet en de moonberry. Gentechniek geeft ze een 'excellent vaasleven' bovendien. Het zijn snijbloemen, maar gevaarlijke snijbloemen, zegt Maria Lieve, meditatielerares en bezorgde moeder, aanwezig namens de Stichting Ekopark. 'Bloemen worden steeds vaker gegeten. En als ze zijn uitgebloeid, gaan ze bij de varkens. Zo komen ze in het systeem.'

Ecologisch bollenteler Wil Braakman: 'Het schijnt dat glyfosaat al in het sperma zit van mannen in Duitsland.'

de beklaagde moonvelvet.

Voorzien van beveiligde toegangspasjes gaan ze groepsgewijs langs de receptioniste naar het conferentiezaaltje, waar ze Joël Geurts treffen van de Hoofddirectie Bestuurlijke en Juridische Zaken, en Ingrid de Kort van de Directie Veiligheid en Risico's. Als Wieteke binnenkomt zegt Ingrid: 'er zijn mensen erg jaloers op me vandaag.'

Alleen organisaties met een direct belang mogen bezwaar indienen tegen de paarse anjers. Gentechvrije Burgers heeft geen direct belang, dus doet Maria het woord namens Stichting Ekopark, en namens het Australische MADGE, wat staat voor Mothers Are Demystifying Genetic Engineering, maar ook voor Mothers Advocating Deliciously Good Eating.

'Het is een beetje een ingewikkelde puzzel', zegt Joël, die juridisch probeert vast te stellen of het bezwaar van de gentechstrijders ontvankelijk is, en informeert naar de lezingen die de Stichting Ekopark initieert. 'Hoe vaak zijn die lezingen?' 'Niet zo vaak.' 'Publiceert u ook iets wetenschappelijks?' 'We zijn geen wetenschappers maar verwijzen er wel altijd naar.' Joël denkt even na. 'Voor ons is het lastig hoe we dat moeten beoordelen. De jurisprudentie is redelijk sterk: stichtingen moeten maandelijks of wekelijks lezingen houden, dus eh, ja. Daar moeten we ons eens goed over buigen.'

Over gentechnologie zegt Wieteke tegen de ambtenaren: 'Het is ongelooflijk hoe ver dat gaat, er zijn zóveel belangen. We zijn uitgelachen door allerlei bobo's, maar dan zat ik in de trein en zeiden twee jonge zakenmensen tegen me: je hebt gelijk hoor.'

Dan leest Maria de pleitnota voor van acht pagina's. Kern is dat de moonberry en de moonvelvet niet zijn getest op proefveldjes, en dat is wel verplicht in Richtlijn 2001/18/EG. Het op de markt brengen van de trosanjerlijnen is 'een marketingtruc en pure propaganda'. Bij de genetische manipulatie is timentin gebruikt, een antibioticum dat ook het 'laatste redmiddel' is in de bestrijding van een ziekenhuisbacterie. Plus het bloemkoolmozaïekvirus, 'dat is verwant aan HIV'.

Maar Ingrid merkt op dat de bloemen veilig zijn verklaard door de Europese organisatie die erover gaat, de EFSA. 'Er is ook kritiek op de EFSA', zegt Miep. 'Er is altijd kritiek', zegt Ingrid. 'Europa heeft een besluit genomen, daar kunnen we niet veel tegen doen.' Miep concludeert: 'Dan zitten we hier dus voor spek en bonen.'

Dit is haar zevende hoorzitting, vertelt Miep als we weer op weg zijn naar de uitgang van het ministerie. 'Het voelt als vechten tegen de bierkaai', zegt Wieteke, 'maar je móet het doen want elk korreltje dat loskomt kan gevolgen hebben.'

Buiten maken we een groepsfoto.

Groepsfoto voor het ministerie van Infrastructuur en Milieu.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.