Wiersma pakt punt voor Tilburg

Deze en de komende week vraag ik uw aandacht voor twee opmerkelijke partijen uit de nationale clubcompetitie, waarvan vandaag alweer de zesde ronde wordt verspeeld....

TON SIJBRANDS

In beide duels trekt Harm Wiersma, die dit seizoen voor het Tilburgse Astra Informatica uitkomt, na een opwindende strijd aan het langste eind. En in beide gevallen bezorgde de oud-wereldkampioen er zijn nieuwe vereniging een vol wedstrijdpunt mee: zowel de ontmoeting met Priva/De Lier als die met Wolter & Dros/ADG eindigde in een 10-10 gelijkspel.

Allereerst Wiersma's overwinning uit de derde ronde op de sterke Westlandse hoofdklasser Peter van der Stap.

Wiersma-Van der Stap

(clubcompetitie 1998/1999)

1.33-28 19-23 2.28x19 14x23 3.39-33 10-14 4.44-39 5-10 5.50-44 14-19 6.35-30

Zo speelde Wiersma ook tegen Van der Wal (10e matchpartij WK 1983) en in een competitiepartij tegen Heerema. Zie de Volkskrant van 18 oktober 1997.

6...20-25 7.40-35 15-20 8.44-40 20-24

Maar met zijn laatste twee zetten maakt Van der Stap een eventuele reprise van de zojuist genoemde partijen al bij voorbaat onmogelijk.

De weinige keren dat de stand na 8...20-24 is voorgekomen, vervolgden de witspelers doorgaans met 9.32-28 23x32 10.37x28, in het - kennelijke - vertrouwen dat zich spoedig een gelegenheid aandient om het overtollige stuk op 39 op te lossen. Wiersma hanteert echter een totaal ander schema:

9.49-44 10-15 10.31-27 15-20 11.37-31 4-10 12.41-37 10-15?!

Schijnbaar een normale opbouwzet, maar in werkelijkheid brengt het opspelen van schijf 10 een concrete verzwakking van de linker vleugel met zich mee. Beter was 12...9-14(!) gevolgd door hetzij 13...17-22, hetzij 13...3-9.

13.46-41(!)

Nu moet zwart al meteen een onaangename beslissing nemen. Immers: niet alleen op 13...17-21, óók op 13...9-14 kan wit goed met 14.27-22! 17x28 15.33x22 18x27 16.31x22 reageren. Bijvoorbeeld 16...3-9 (want een zet met schijf 12 is taboe) 17.32-28! 23x32 18.37x28 en als gevolg van het open veld 10 is zwart aan handen en voeten gebonden.

13...17-22 14.33-28! 22x33 15.39x28 18-22 16.27x29 24x22

En ook dit is het beste, zoniet het enige. Zo was 15...11-17? uitgeschakeld door 16.27-22! en na het slaan 18.28-22! en 19.34-29 enz., terwijl 15...12-17?? hardhandig faalde op 16.34-29!! en 17.31-26 +. En op 15...9-14 was weer grote kracht uitgegaan van 16.27-22! 18x27 17.32x21! 16x27 18.31x22 23x32 19.37x28.

17.44-39 20-24

Het strekt Van der Stap tot eer dat hij zo consequent mogelijk verder gaat door de vijandelijke rechter vleugel opnieuw op te sluiten. Maar de structuur van zijn eigen linker vleugel laat inmiddels zoveel te wensen over dat men zich kan afvragen of een minder ambitieuze aanpak (bijvoorbeeld met 17...9-14 18.39-33 12-18) niet realistischer was geweest.

18.39-33 12-18 19.31-26! 7-12 20.36-31!

Stelt de positionele dreiging 21.32-27! enz. aan de orde, zodat zwart nauwelijks keus heeft:

20...22-27 21.31x22 18x27 22.32x21 16x27 23.37-32! 11-16 24.32x21 16x27 25.41-37! 27-31 26.37-32 31-36

Verovering van de zwarte voorpost zat er klaarblijkelijk niet in, maar met de (afgedwongen) gang naar het randveld 36 zal Wiersma evenmin ontevreden zijn geweest: juist een speltype als de rechter vleugelopsluiting, met die dankbare 'stopschijf' op 24, leent zich bij uitstek voor pogingen om 36 combinatief te benutten!

27.32-27! 6-11 28.38-32 1-6 29.43-38 12-18 30.27-21! 8-12 31.32-27! 2-7?

Achteraf is het niet moeilijk vast te stellen dat Van der Stap in de opbouwfase tussen de 27e en 31e zet geen gelukkige hand van spelen heeft gehad. Maar hoe kon de zwartspeler in vredesnaam vermoeden dat hij na de tekstzet 'gewoon' verloren zou staan?

32.33-28! 18-23

De enige parade tegen de dreiging 33.28-23 +, want 32...3-8?? faalde uiteraard op 33.47-41! en 34.38-33 +.

33.28-22! 11-16 34.38-32!

Dit is nauwkeuriger dan 34.42-37, omdat wit 34...7-11 nu met 35.21-17! 12x21 36.26x17 kan beantwoorden. Bijvoorbeeld 36...3-8 37.42-38! en de dreiging 38/39.47-41 enz. beslist (37...9-14 38.34-29! +).

34...12-18 35.42-38 7-11

Er dreigde weer 36.47-41 +. En op 35...7-12 had kunnen volgen 36.21-17 12x21 37.26x17 9-14, waarna dezelfde afwikkeling als in de partij - ditmaal! - probleemloos wint.

Zie diagram

36.21-17! 9-14 37.17-12?!!

Wiersma kan de verleiding niet weerstaan. Maar de spectaculaire damzet-annex-naslag waartoe de tekstzet de inleiding vormt, levert merkwaardig genoeg geen (al te) duidelijke winst op. Bovendien lag er, zoals de witspeler mij vertelde, een ongewone 'telfout' aan ten grondslag. Had Wiersma op dit moment voorzien dat hij in het komende dammeneindspel slechts één schijf vóór zou komen in plaats van twee, dan had hij ongetwijfeld voor een ander winstplan gekozen.

Om de vijandelijke stand geheel te verlammen, ligt 37.38-33 het meest voor de hand. Maar na 37...15-20 38.26-21 zou zwart met 38...23-29(!) 39.34x12 25x34 40.40x29 36-41(!!) 41.47x36 13-18! enz. nog onverwacht fel van zich af kunnen bijten. Daarom geloof ik dat direct 37.26-21!! het nauwkeurigst is. Het grote verschil is dat wit na 37.26-21 15-20 behalve 38.38-33 ook 38.48-42! kan doen.

Er volgt dan òf 38...24-29 39.38-33! 29x38 40.42x33 met vrijwel onmiddellijke winst (40...20-24 41.17-12 en 42.34-29 +), òf 38...36-41(!) 39.47x36 24-29 40.17-12! (maar niet 40.42-37?? 23-28! 41.22x15 11x33, noch 40.36-31? vanwege de remise-combinatie 40...29-33! 41.38x29 20-24! 42.29x9 13x4 43.22x24 11x22 44.27x29 16x47 45.31-26 enz. =) 18x7 41.36-31! 20-24/3-9 42.42-37 3-9/20-24 43.31-26 7-12 (op 43...14-20 zou zelfs het vernietigende 44.22-18!!, 45.21-17, 46.32-28, 47.34x3 en 48.3x30 + kunnen) 44.21-17 12x21 45.26x17 en de tactische tegenstoot 45...13-18* 46.22x4 11x33 kan zwart onmogelijk nog redden.

Overigens biedt in bovenstaande spelgang ook het terugruiltje 43.38-33 29x38 44.32x43 goede kansen. Twee grappige variantjes ter illustratie: a) 44...7-12 45.22-17! 11x22 46.27x20 16x36 47.34-29! enz. met een kansrijk eindspel; b) 44...23-28 45.22x33 7-12 46.33-28 13-18 47.43-38! 18-23 48.28-22!! 11-17 49.22x11 6x26 50.37-32! 26x28 51.38-33 28x39 52.34x43 25x34 53.40x7 +.

Terug nu weer naar het partijverloop:

37...18x7 38.27-21! 16x18 39.47-41 36x47 40.38-33 47x29 41.32-28 23x32 42.34x1 25x34 43.40x18

Zoals gezegd: een spectaculaire slagzet. Maar aan het afspel zitten nogal wat haken en ogen...

43...32-37 44.18-13 19x8 45.1-23 8-12 46.23x16 37-41

Pas op dit moment drong het tot Wiersma door dat hij maar één schijf voor stond, en niet twee... Desondanks zal hem de verdiende winst niet ontgaan.

47.26-21 41-46 48.21-17 46-37 49.16-7 15-20

Het is interessant na te gaan wat het 3x3 schijveneindspel na 49...37-26 50.7-34 26x40 51.45x34 precies waard was geweest. Maar in de partij had Van der Stap daar domweg geen tijd meer voor...

50.17-12 20-24?

Met zijn laatste zet voor de klokcontrole geeft zwart in feite een tweede schijf weg. Het is de vraag of wit na 50...20-25 dan wel meteen 50...37-19! nog zou hebben gewonnen.

51.7-2! 24-29 52.12-7

Nu is zwart kansloos.

52...6-11 53.7x16 29-33 54.2-30 37-32 55.16-11 32-49 56.30-2 49-32 57.11-6

Zwart geeft het op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden