Column

Wielrennen, een wrede sport

Laurens ten Dam, 2011. Ten Dam ziet eruit als een zwaargehavende gladiator en kijkt alsof hij in de ereloge de duim van keizer Nero omlaag ziet gaan. Beeld null
Laurens ten Dam, 2011. Ten Dam ziet eruit als een zwaargehavende gladiator en kijkt alsof hij in de ereloge de duim van keizer Nero omlaag ziet gaan.

Twee wielerminnende leden van het Filosofisch Elftal van Trouw bogen zich gisteren over het wielrennen, Hans Achterhuis en Robin van den Akker. Het merkwaardige karakter van de Tour de France heeft filosofen altijd al beziggehouden, van Roland Barthes tot Peter Sloterdijk - die laatste heeft zelfs ooit de Ventoux beklommen om het mysterie te kunnen doorgronden.

Het onderwerp kwam niet uit de lucht vallen, want vandaag begint in Utrecht de Ronde van Frankrijk. De Tour is sportief gezien niet de mooiste wielerwedstrijd van het jaar, dat is de Giro, en hij voert niet door de aantrekkelijkste landstreken, dat is ook voorbehouden aan de Ronde van Italië. Maar waar wordt de zomer zo lekker gevierd als in de Tour, als je tenminste ervan houdt op lome middagen urenlang te kijken naar het voortpeddelende peloton, in hoopvolle afwachting van het onvoorspelbare: er kan elk moment iets gebeuren waarover we het nog jaren zullen hebben.

De Tour is óók de hardste koers van het jaar, een wedstrijd waarin het genadeloze karakter van de wielersport het duidelijkst naar voren komt. Dat maakt hem fascinerend. Het verleden heeft geleerd dat de deelnemers er veel, zo niet alles voor over hebben om te winnen. Van morele belemmeringen lijkt zelden sprake en het tot het uiterste opschuiven van fysieke beperkingen is integraal deel van het spel.

'De wreedste aller sporten', stond er boven het stuk in Trouw. Ter illustratie was een foto van Laurens ten Dam afgedrukt, gemaakt nadat hij in 2011 was gevallen op weg naar het Plateau de Beille. Ten Dam ziet eruit als een zwaargehavende gladiator en kijkt alsof hij in de ereloge de duim van keizer Nero omlaag ziet gaan - er zijn in het archief van de wielersport duizend van zulke foto's beschikbaar. En nog ergere, waarop je de dood écht in het gezicht kijkt.

Kijkers naar wielrennen lijken van alle sportconsumenten het meest op de bezoekers van het Colosseum, twee millenia geleden. Het is niet alleen een wrede sport, degene die ernaar kijkt moet ook wreedheid in zich hebben en genot kunnen peuren uit het lijden van de medemens. Geen Tour zonder afdalingen die uit humaan standpunt allang verboden hadden moeten worden, geen Ronde zonder valpartijen die je elke eetlust ontnemen - en toch kijken we geboeid. We leggen een immense prijs op de finishlijn en gaan fijn achterover hangen om te zien hoe de matadoren elkaar afslachten.

'Hachelijkheid en wreedheid maken wielrennen zo intrigerend', zegt filosoof Van den Akker, 'niet de verheven sportieve idealen.' Verheven sportieve idealen zijn het sausje waarmee we het keiharde gevecht tussen de profs en het commerciële circus dat de Tour is aanvaardbaar maken. We zijn per slot van rekening wel beschaafde mensen en geen bloeddorstige Romeinen.

Zelden heb ik iemand de kern van de koers zo goed zien raken als Van den Akker in Trouw. 'Natuurlijk zijn wielrenners er niet op uit om elkaar te vermoorden, zoals strijders op een slagveld. Maar van alle sporten komt wielrennen daar wel het dichtst bij. En juist dat maakt het zo fascinerend om naar te kijken (...). Bij een spelletje, zoals voetbal, wordt geweld gepacificeerd en gecultiveerd. De strijd wordt onschuldig en oninteressant. (...). Maar een echte sport, zoals wielrennen, dat is pijn lijden. Je eigen lichaam uitputten. Anderen voor je laten werken, sluw en berekenend zijn (...).'

Wie dat moreel allemaal voor zijn rekening kan nemen en niet te zeer gebukt gaat onder schuldgevoel vanwege al het zinloos lijden, gaat weer drie geweldige weken tegemoet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden