Wie zwijgt, blijft lid

RUIM 1 miljoen leden telde Veronica toen de omroep op 1 september 1995 uit het publieke bestel stapte. Dat was vooral te danken aan de vele abonnementen op de Veronicagids....

PETER VAN EGMOND

Dit voorbeeld laat zien dat veel televisiekijkers niet zozeer uit verbondenheid met de omroep een abonnement hebben op een gids. Toen Veronica als commerciële omroep geen leden meer nodig had, was dat voor geen enkele abonnee reden de Veronicagids op te zeggen.

Precies vanwege dat mechanisme wijzigde politiek Den Haag september vorig jaar de Mediawet, na enkele maanden touwtrekken. De band tussen het lidmaatschap van een omroep en een abonnement op een televisiegids werd doorgeknipt. Per 1 januari ging een nieuw systeem in, onder de naam 'ontkoppeling'.

Eerst de theorie. Het doel was er achter te komen wie overtuigd lid is van een omroep en wie niet. Stonden gidsleden echt achter de bijbehorende omroep, of vonden ze alleen dat die gids zo'n prettige opmaak, zo'n fris kleurtje of zo'n handig formaat had?

Gidsabonnees worden als gevolg van de nieuwe Mediawet duidelijk voor de keuze gesteld: blijven ze omroeplid ja of nee? Wie lid blijft, betaalt lidmaatschapsgeld (minimaal 12,60 gulden, voorheen het omroeptientje). Wie lid én abonnee wordt, moet bovendien geld op tafel leggen voor de programmagids.

Het risico van ledenverlies is voor de meeste omroepen groot. VARA, TROS, KRO en AVRO zijn voor 95 procent of meer afhankelijk van gidsleden. EO, VPRO en NCRV weten zich echter, in die volgorde, verzekerd van de steun van honderdduizenden tientjesleden. Zij lopen dus minder gevaar. Voor alle omroepen geldt echter: zodra gidsabonnees geen leden meer zijn, zakt de omroep terug naar B- of C-status. Zelfs de EO.

Nu de praktijk. In een brief of een kaartje leggen de omroepen de huidige gidsleden uit wat ontkoppeling is. Elke omroep doet dat op zijn eigen manier. TROS-voorzitter K. van Doodewaerd in zijn TrosKompas-column: 'Niks doen met die antwoordkaart! Negeren, versnipperen, verbranden en de as uitstrooien over zee.'

De VPRO loopt minder gevaar, en meldt via een cynisch kaartje in de gids: 'De keuze tussen lid/abonnee en abonnee heeft geen financiële consequenties en is enkel bedacht om Den Haag te plezieren.'

De EO loopt het minste gevaar. Voorzitter A. van der Veer: 'Als u onverhoopt niet langer EO-lid wilt zijn, kunt u dit via de bijgevoegde antwoordkaart doorgeven.'

Bestaande abonnees die geen omroeplid meer willen zijn, moeten zelf actie ondernemen door de antwoordkaart terug te sturen. Wie zwijgt, blijft lid, is afgesproken met het Commissariaat voor de Media en het ministerie van OCW.

Ook is afgesproken dat lidmaatschap niets extra hoeft te kosten. Formeel moeten de omroepen hun leden lidmaatschapsgeld in rekening brengen. Maar daar stellen ze een korting van vijftien gulden op het gidsabonnement tegenover, alleen voor leden. Saldo: nul.

Twee weken nadat TROS, EO, VARA en VPRO hun abonnees op de hoogte stelden, zijn zo'n duizend opzeggingen binnengekomen. Het aantal gidsabonnees van deze omroepen ligt op ongeveer anderhalf miljoen. Leden van NCRV, AVRO en KRO worden op de hoogte gesteld via de acceptgiro van het abonnementsgeld.

Verwacht wordt dat de omroepen in de toekomst meer gevaar gaan lopen, omdat nieuwe gidsabonnees actief moeten gaan aangeven of ze ook omroeplid willen zijn. Voor hen geen: wie zwijgt, wordt lid.

Peter van Egmond

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden