Actievoerders van Code Rood.

Achtergrond Code Rood

Wie zitten er achter Code Rood, de beweging die - ook in Groningen - strijdt
tegen gaswinning?

Actievoerders van Code Rood. Beeld Robin van Lonkhuijsen

Tijdens een zitblokkade tegen de gevolgen van de gaswinning in Groningen kwam het dinsdag- en woensdagavond tot ongeregeldheden. Een noviteit. Maar wie zit er achter de organisatie Code Rood?

Is een nieuwe fase in het Groningse gasprotest ingeluid? Die vraag dringt zich op na de gebeurtenissen van dinsdag in Farmsum. Een paar honderd demonstranten begonnen daar onder de naam Code Rood een zitblokkade van het tankenpark van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). Een vrolijke bedoening was het aanvankelijk. Tot enkele demonstranten een spandoek aan het hek wilden bevestigen. De in groten getale aanwezige politie greep hardhandig in met wapenstokken. Een noviteit in de strijd tegen de gevolgen van de gaswinning, zo’n confrontatie, die Code Rood in de schijnwerpers zet.

‘Code Rood is een samenwerking van mensen die strijden tegen de fossiele industrie en haar macht’, heet het op haar website. Ze bouwt aan een ‘strijdbare beweging’ die burgerlijke ongehoorzaamheid niet schuwt in het streven ‘de infrastructuur van de fossiele industrie te ontregelen en voor zo ver mogelijk ook daadwerkelijk (tijdelijk) stil te leggen’.

Enkele bekende gezichten uit de Groningse strijd tegen gaswinning hebben zich bij de blokkade gevoegd. Maar Gronings? Dat is de protestbeweging niet. De deelnemers komen uit heel Europa, van België tot Zweden. Strijdliederen en leuzen gaan in het Engels. Vanuit Groot-Brittannië werd een fietstocht naar het ‘klimaatkamp’ in Groningen georganiseerd.

Code Rood wordt gesteund door (milieu)groeperingen uit binnen- en buitenland. Clubs als GroenFront!, Fossielvrij en de Internationale Socialisten, maar ook Gegenstrom Hamburg. Vorig jaar blokkeerde Code Rood de kolenoverslag in de haven van Amsterdam.

Actievoerders van Code Rood . Beeld Robin van Lonkhuijsen

Toch zijn ook ‘heel veel mensen uit Groningen’ betrokken bij Code Rood, stelt woordvoerder Maarten - op achternamen zijn de activisten niet erg dol. ‘Juist mensen uit Groningen zeiden: we hebben jullie steun nodig.’ De reacties zijn bovendien hartverwarmend, vindt hij. ‘Net kwam iemand nog dertig poncho’s brengen.’

Dagblad van het Noorden plaatste een kritische noot. ‘Het lijkt erop dat de grote maatschappelijke problemen door de gaswinning in Groningen pas later een plekje kregen in het manifest van Code Rood’, aldus de krant in het hoofdredactioneel commentaar. ‘Of het protest bijdraagt aan een betere schade-afhandeling en meer duidelijkheid over de versterking van huizen in Groningen, is daarmee nog maar de vraag.’

Maarten van Code Rood vindt niet dat de activisten Groningen misbruiken voor hun klimaatstrijd. ‘We strijden tegen het systeem waarin het mogelijk is dat bedrijven zo veel mensen schade berokkenen. Dat komt in Groningen pijnlijk tot uiting. Wij laten zien: jullie staan er niet alleen voor.’

Actievoerder van Code Rood. Beeld Robin van Lonkhuijsen

Een wereldprobleem

Vorige week sloegen de activisten hun kamp op in de achtertuin van de gedupeerde Trudy Aleven en haar partner in Leermens. Zij is verheugd met de steun van buiten ook nu die radicalere vormen aanneemt. ‘Wij strijden al jaren in Groningen, maar met alleen praten komen we geen steek verder. Het klimaatprobleem is een wereldprobleem.’

Op het programma staan workshops en lezingen met titels als ‘Actietraining voor nieuwkomers’, ‘Nood breekt wet? De theorie achter burgerlijke ongehoorzaamheid’ en ‘Waarom gas stinkt! Over de internationale gasstrijd’. Ontspanning is er in de dansworkshop Rhythms of resistance. ‘Van studenten tot ingenieurs, er zitten mensen tussen die hier hun vakantie voor opofferen’, zegt Aleven. ‘Ik heb het meeste last van de politie die steeds langsrijdt.’

Het bonte gezelschap oogst wisselende reacties onder Groningers. ‘Gemaskerde gezichten, daar heb ik niks mee’, zei een inwoner van Delfzijl tegen RTV Noord. ‘Laat ze lekker protesteren in hun eigen land.’ De Groninger Bodem Beweging, die al jaren opkomt voor gedupeerden van de gaswinning, riep leden niet op mee te doen aan de zitblokkade. ‘Het is een actie van Code Rood’, zegt vicevoorzitter Derwin Schorren. ‘We kenden deze club niet. Door je daarmee in te laten, loop je een risico.’

Wel organiseerde de GBB uit sympathie gelijktijdig een protestmars, al was daar bestuursoverleg voor nodig. ‘Voor mensen die hun stem wilden laten horen, maar voor wie een blokkade wat te ruig is.’

Actievoerders van Code Rood. Beeld Robin van Lonkhuijsen

Gemaskerd, zoals een deel van de klimaatactivisten, zul je de leden van de GBB niet snel zien. Maar de steun valt te prijzen, zegt Schorren. ‘In Groningen is zichtbaar dat de fossiele industrie veel schade veroorzaakt. Daarin vinden we elkaar.’

Al ziet Schorren ook verschillen. De klimaatactivisten, onder wie antiglobalisten, richten hun pijlen op NAM en Shell. ‘Maar die bedrijven zitten hier namens de staat. Als je iets wilt veranderen, moet je toch bij de overheid zijn.’

Rake klappen

‘Buitenproportioneel’, noemt Code Rood-woordvoerder Maarten het ingrijpen van de politie tijdens de zitblokkade dinsdagavond. Een groepje demonstranten wilde een spandoek aan het hek aan de overkant van het spoor bevestigen, zegt hij. ‘Voor het geweld hebben wij geen enkel begrip. Wij zijn helemaal niet uit op escalatie.’ Er raakten vijf mensen gewond en één persoon was kort buiten bewustzijn, aldus de woordvoerder. ‘De wapenstokken hebben flinke afdrukken op ledematen achtergelaten.’

Volgens de politie was het ‘tegen de demonstratieregels in’ dat demonstranten richting de hekken bewogen. ‘Agenten hebben meerdere malen gevraagd om bij de hekken weg te gaan. Daar is niet naar geluisterd. Hierdoor moest de politie optreden.’ 

Dat er een afspraak was, is volgens woordvoerder Maarten ‘een misverstand’. ‘We hebben alleen onderling afgesproken dat we geen gevaarlijke situatie zouden creëren en dat we het hek niet zouden overgaan. Bovendien: onze blokkade is illegaal. We houden ons niet per se aan de regels.’

Volgens burgemeester Beukema van Delfzijl voelden de agenten zich in het nauw gedreven en was er sprake van een ‘dreigende, vervelende en betreurenswaardige situatie’.

Direct na het incident keerde de rust terug, aldus Code Rood. ‘Na een half uur stonden we alweer te dansen.’ Volgens de actievoerders werd er ook met pepperspray gespoten. De politie stelt echter tegenover RTV Noord dat het ging om nevelspray (water).

Woensdagavond deelde de politie opnieuw klappen uit, toen een deel van de demonstranten oprukten richtingen een NAM-locatie bij Amsweer. Later liet de politie in een serie tweets weten dat dat niet had mogen gebeuren. ‘Nu is gebleken dat door een communicatiefout in de aansturingslijn politiemensen wapenstokken hebben gebruikt. De politie betreurt dit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.