Wie zijn die Noord-Afrikaanse 'gelukszoekers'?

Een kans, na jaren illegaal in Spanje

Wie zijn de 'vluchtelingen' uit Algerije, Tunesië en Marokko die niet vanuit een oorlog maar omwille van een beter bestaan naar Duitsland komen?

Een Marokkaan is eind december gestrand bij de opvangregistratie op het Griekse eiland Lesbos. Beeld DPA

Ze zijn door de Duitse politiek aangewezen als het meest problematische onderdeel van Duitslands immense vluchtelingenprobleem: 'Nafri's', vluchtelingen uit Algerije, Tunesië en Marokko. Sinds bekend is dat alle mannen die verdacht worden van aanranding of diefstal in het Keulse oudjaarsdrama uit Noord-Afrika komen, staan asielzoekers uit Maghreb-landen in een kwaad daglicht.

In december deden 2.269 Algerijnen en 2.896 Marokkanen een asielaanvraag in Duitsland, volgens het BAMF, het ministerie dat over migratie gaat. In juni 2015 waren dat er nog respectievelijk 847 en 368. En in heel 2012 vroegen maar 530 Marokkanen asiel aan. Wie zijn zij, en waarom komen ze naar Duitsland?

Grotendeels zijn het alleenreizende jonge mannen, die vaak al meerdere pogingen hebben gedaan zich in Europa te vestigen, in meerdere landen. Sommigen hebben jaren in de illegaliteit geleefd in Zuid-Europa, vooral in Italië en Spanje.

Verdenkingsgrond

Dat gegeven verschaft een tweede verdenkingsgrond: zij behoren tot de 60 procent economische vluchtelingen waarover maandag Eurocommissaris Frans Timmermans sprak, een groep die, in diens woorden, 'geen enkele geldige reden heeft om een asielaanvraag te doen.' Er is in hun thuisland immers geen oorlog.

'De meesten komen inderdaad omdat ze werk zoeken, en een welvarender bestaan in het algemeen', zegt Martin Zillinger, etnoloog aan de Universiteit van Keulen, waar hij onderzoek doet naar migranten uit de Maghreb, vooral uit Marokko.

Ze maken volgens Zillinger bewust gebruik van Merkels inmiddels fel omstreden gastvrijheid. 'Het zijn allemaal familie- en vriendennetwerken die elkaar informeren waar in Europa het meeste werk is, de beste kans op een huis, gratis gezondheidszorg. Voor velen is een asielaanvraag een strategie om ergens in Europa voet aan de grond te krijgen.'

Balkanroute

De meesten komen nu via de Balkanroute, net als vluchtelingen uit Syrië en Afghanistan. Ze vliegen dan naar Turkije, waarvoor ze geen visum nodig hebben en mengen zich daar onder de vele vluchtelingen.

Sommigen, hoeveel is niet bekend, geven zich uit voor Syrische vluchteling, met een valse pas of met het verhaal dat hun paspoort verloren is gegaan op zee. Op YouTube circuleert een filmpje van twee Marokkaanse jongens die het Syrische volkslied uit hun hoofd leren.

Met een paspoort uit een Maghreb-land heeft een vluchteling nagenoeg geen kans in Duitsland te mogen blijven: vorig jaar kreeg 3,7 procent van de Marokkanen en 1,7 procent van de Algerijnen een verblijfsvergunning.

Werkloos

Direct na 'Keulen' schreven Duitse media dat het vooral om jongens zou gaan die ook in het land van herkomst in het criminele circuit zaten. Volgens Zillinger klopt dit beeld niet. 'Ik ken veel jongens die de universiteit hebben afgemaakt maar geen werk kunnen vinden.' In Marokko is een op de vier jongeren met een middelbareschooldiploma werkloos.

Na Keulen bleek ook: de criminaliteitscijfers in deze groep asielzoekers zijn veel hoger dan in andere. Zillinger wil het niet goedpraten, maar wijst erop dat er in de EU voor Noord-Afrikanen bijna geen mogelijkheid is om legaal een verblijfs- en werkvergunning te krijgen. 'De druk om geld naar het thuisfront te sturen en zo blijk te geven van een succesvol leven in Europa is in deze groep erg groot.'

Oplosbaar

Tegelijk zijn Noord-Afrikanen volgens Duitse politici het meest oplosbare deel van het probleem - op papier. De regering wil hen snel uitzetten, net als de vluchtelingen uit de Balkan een jaar geleden. Maar door enorme administratieve achterstanden bij het BAMF zijn asielzoekers uit de Maghreb-landen gemiddeld al 14 maanden in Duitsland voor ze überhaupt hun asielaanvraag kunnen doen. En als het al lukt om die af te keuren, weigeren hun moederlanden vaak om hen terug te nemen. De Duitse autoriteiten moeten bewijzen dat de desbetreffende uitgewezen asielzoeker daadwerkelijk uit Marokko of Algerije komt - alleen zijn paspoorten vaak niet voorhanden.

Van de 5.500 Marokkanen en Algerijnen die in 2015 werden uitgewezen, zijn er maar 53 daadwerkelijk naar hun land teruggekeerd.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.