Wie zijn de kiezers van Denk?

In de peilingen voor de komende verkiezingen schommelt Denk rond de twee zetels. Welke snaar raakt de partij? En hoe kijken ze aan tegen de ferme taal van Denk en de filmpjes vol aantijgingen? Omdat daar nog geen onderzoek naar gedaan is, trok de Volkskrant het land in. Acht mensen vertellen hier waarom zij kiezen voor Denk. 'Ik mis nuance, het lijkt allemaal zwart-wit.'

Murat ErenBeeld Marlena Waldthausen

Mohammed Akkari (24 jaar)

Mohammed Akkari (24) is consultant bij een halaladviesbureau. Namens dat bedrijf, gevestigd in de Verenigde Arabische Emiraten, helpt hij Europese bedrijven 'om hun halalzaken op orde te krijgen', wat nodig is als ze voedsel of materialen willen exporteren naar moslimlanden.

Hij hekelt het wantrouwen in Nederland. 'Tegenover vluchtelingen, tegenover moslims, tegenover witte Nederlanders die racist zouden kunnen zijn. Iedereen wantrouwt iedereen. Dat stemt me ongelukkig.'

In het verleden had hij last van discriminatie. Solliciteerde hij ergens, hoorde hij dat hij de beste in de groep was, maar dat ze hem toch niet zouden aannemen. Waren ze bang dat een omaatje de deur niet zou durven opendoen als hij aanbelde.

Zulke gebeurtenissen deden hem twijfelen - hij kreeg een afkeer van Nederland. Was zijn toekomst wel hier? Hij overwoog te vertrekken, naar Turkije, Tunesië, Mauretanië misschien. Maar zijn ouders hielden hem tegen. Ooit waren zij zelf gevlucht vanuit Syrië via Jordanië naar Nederland. Ze wisten hoe lastig het was een leven elders op te bouwen. Hij heeft daar nu ook vrede mee. 'Ik hou van Nederland.'

Akkari is politiek geïnteresseerd, stemde altijd PvdA. Met weemoed denkt hij terug aan Job Cohen, die overal thee ging drinken, die iedereen kon binden. Maar met Asscher aan het roer gelooft hij niet meer in die partij. Nu gaat zijn stem naar Denk. Zo'n partij is nodig, zegt hij, nodig om tegenwicht te bieden en andere partijen kleur te laten bekennen.

Toch twijfelt hij. Eigenlijk snakt hij naar een partij die hardop zegt dat ze door de islam geïnspireerd is, net als bijvoorbeeld Nida in de gemeenteraad van Rotterdam. 'Ik geloof namelijk', zegt hij, 'dat de islam oplossingen heeft voor alle problemen die in Nederland en het westen spelen. De zwakte die wij hebben in de strijd met Wilders is dat we geen islamitisch alternatief durven aan te bieden.'

Mohammed AkkariBeeld Marlena Waldthausen

Jolijn van Meel (32 jaar)

'Een empathisch mens', zo omschrijft Jolijn van Meel (32) zichzelf. Door haar moeilijke jeugd kan ze zich goed inleven in de kwetsbare medemens. Ze heeft een eigen tattoo design-bedrijfje gehad, was actief in het sociaal cultureel. Heeft onder andere gewerkt met vluchtelingen.

Ze heeft altijd 'zo links mogelijk' gestemd: SP, GroenLinks. Sinds 2015 heeft ze een burn-out. Ze is nu vooral actief op social media als vrijwilliger voor Denk. Omdat, zegt ze, het tijd is voor 'een ander, positief geluid'. In de regio Den Bosch hielp ze bij het binnenhalen van de ondersteuningsverklaringen.

Met twee andere vrouwen, modereerde ze de Facebook-account van Sylvana Simons, toen zij werd bedreigd in het Zwarte Piet-debat. Ze betreurt Sylvana's vertrek, maar blijft de partij trouw. Omdat Denk 'als enige partij echt strijdt voor een Nederland dat van iedereen is'.

Jolijn van MeelBeeld Marlena Waldthausen

Khalid el Bouayadi (40 jaar)

Khalid el Bouayadi (40) werkt als gezinscoach. Hij stemde altijd op de PvdA - 'voor het linkse beleid waarvan je hoopte dat ze het zouden uitvoeren'. Dat doet hij niet meer.

'Bij al die linkse partijen zie je een allochtoon op nummer drie of nummer vier', zegt hij. 'Die staan daar om stemmen te trekken, we zijn decennia lang gebruikt om stemmen te trekken. Maar ik krijg niet het gevoel dat ze mij ook vertegenwoordigen. Kijk maar hoe er wordt gereageerd op Wilders. Ze gaan vaak heel nonchalant met zijn uitspraken om.'

En dat is gevaarlijk, zegt El Bouayadi. 'Ik vergelijk de huidige tijdgeest met de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. Niet dat ik denk dat moslims binnenkort naar de gaskamers gestuurd worden, maar er zijn parallellen tussen wat er in 1939 gezegd werd en wat je nu hoort. Toen was er de Kristalnacht, waarin synagogen werden aangevallen, nu gooien ze de ramen van moskeeën in en stichten ze er brand.'

Denk biedt een noodzakelijk tegengeluid, zegt hij. 'Het is een partij die mij als mens verdedigt in de Kamer, een partij die blijft schoppen tegen het systeem dat mij elke dag zwart maakt en de grond in boort. Natuurlijk gaan ze maar een paar zetels halen, maar dat maakt niet uit. Ze laten mijn stem horen. Door Wilders schoven partijen op naar rechts, misschien schuiven ze door de komst van Denk weer een beetje de andere kant op, misschien worden linkse partijen en middenpartijen wakker.'

Murat Eren (35 jaar)

Murat Eren (35) ziet het om zich heen: in de Turkse gemeenschap in Nederland gaan heel veel mensen Denk stemmen. En ze zijn ook actief, zegt de eigenaar van een autoverhuurbedrijf in Rotterdam. 'Ze voeren campagne, delen berichten op de sociale media en proberen anderen te overtuigen om óók op Denk te stemmen.'

Hij begrijpt dat goed, hij kiest straks ook voor Denk. De partij rekent namelijk af met de 'dubbele maat' die veel Turkse Nederlanders waarnemen. Waarom krijgen synagogen in Nederland zo makkelijk beveiliging, zegt hij, waar dat bij moskeeën veel lastiger gaat? De dubbele maat. Waarom spreekt de Nederlandse regering Turkije aan op de mensenrechten, maar Israël niet? Dat is de dubbele maat, aldus Eren.

Waarom is Europa vóór democratie, maar mag het ja-kamp van Erdogan hier geen campagne komen voeren voor het naderende referendum in Turkije? Ook dat, zegt Eren, is weer die dubbele maat. 'Denk spreekt politici daarop aan, Denk is solidair met de buitenlanders - de Marokkanen, de Turken, enzovoorts. Dat merkte je ook afgelopen zomer.

Kuzu en Öztürk zeiden direct dat de couppoging in Turkije niet goed was. Ze waren solidair met de Turkse gemeenschap in Nederland. Andere partijen begonnen meteen over de mensenrechten toen Erdogan mensen arresteerde. Over de 249 mensen die bij de couppoging waren omgekomen hoorde je ze niet. Dat was stuitend van de andere partijen.'

Mohammed Ghay (30 jaar)

Mohammed Ghay (30) is een Marokkaanse Hagenees, die is geboren en getogen in de Schilderswijk. Na het VWO is hij begonnen aan een studie rechten in Leiden, maar die heeft hij niet afgerond. Hij is een mensenrechtenactivist en lobbyist.

De focus van zijn activisme ligt bij de strijd tegen etnisch profileren en excessief politiegeweld. Daarvoor werd het zaadje geplant in zijn tienerjaren. Als middelbare scholier werd hij onterecht, zegt hij, aangehouden door de politie. Hij is 'niet op zijn mondje gevallen', protesteerde en kreeg te maken met intimidatie en bedreigingen.

Hij is betrokken bij de stichting Vertrouwensherstel Burger & Overheid, een initiatief om de relatie tussen de politie en jongeren met een migratieachtergrond te verbeteren. Hij is afgeknapt op de reguliere partijen, vooral op de PvdA. Hij stemt Denk, omdat die partij wat kan losmaken in de politiek. 'Zij laten het niet bij loze beloftes, zij krabbelen niet terug.'

Joop Wassenaar (58)

Historicus Joop Wassenaar (58) was in de jaren tachtig actief in de kraakbeweging in Amsterdam. Toen dat activisme stevig werd belemmerd hield Wassenaar het voor gezien in Nederland. Hij emigreerde naar Finland, waar hij met allerlei baantjes de kost verdiende. Hij was er vertaler, leraar moderne talen en geschiedenis, naaktmodel voor kunstklassen en journalist.

De rol van politieke activist heeft hij nooit afgelegd. Hij sloot zich aan bij de Finse zusterpartij van de SP. 22 jaar woonde en werkte hij in Finland en al die jaren bleef hij daar 'de witte neger'. Vorig jaar augustus keerde hij, met zijn Finse vrouw, terug naar Nederland. Denk spreekt hem aan. Want 'Denk knokt voor acceptatie van de ander'.

Joop WassenaarBeeld Marlena Waldthausen

Yener Coskun (31 jaar)

Yener Coskun (31) is geboren in Rotterdam en opgegroeid in Ridderkerk. Hij voelt zich Nederlander en is tegelijkertijd 'heel trots' op zijn Turkse roots. Hij is van de derde generatie, heeft veel Nederlandse vrienden, maar ook veel familie in Turkije. Hij is moslim, maar komt niet elke week in de moskee.

Na de mbo volgde hij een opleiding aan het grafisch lyceum. Hij is vestigingsmanager in opleiding bij een groot retailbedrijf, dat hij buiten de publiciteit wil houden. Onder autochtone Nederlanders is er weinig begrip voor mensen die Denk stemmen, zegt hij.

Zelf heeft Coskun nauwelijks ervaring met racisme. Een of twee keer is hij er persoonlijk mee geconfronteerd. Waarom hij Denk stemt is dit: hij ergert zich aan de vaak eenzijdige voorstelling van zaken waar het Turkije betreft, of moslims in het algemeen. Er is sprake van een 'dubbele maat', zegt hij. Iedereen wijst wel de vinger naar Turkije als de noodtoestand wordt uitgeroepen en niet naar Frankrijk als dat land na een aanslag hetzelfde doet. 'Misschien begin ik wel een website', zegt hij, 'waar ik, onderbouwd met feiten, die dubbele maat kan blootleggen.'

Yener CoskunBeeld Marlena Waldthausen

Lees verder

Hierom stemmen zij Denk
De werkwijze van Denk roept veel kritiek op, maar bij de doelgroep raakt de partij een snaar. Vooral migranten hebben het gevoel dat hun stem eindelijk wordt gehoord.(+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden