Wie zijn de Houthi's uit Jemen?

Tot afgelopen weekeinde was de Jemenitische oud-president Ali Abdullah Saleh nog een bondgenoot van de Houthi-rebellen, maar maandag werd hij door hen vermoord, en sleepten ze zijn lichaam door de straten. Wie zijn die Houthi's eigenlijk? Lees hier het profiel over deze rebellen dat we in 2015 schreven.

Een Houthi-rebel met een granaatwerper in de straat die naar het presidentiële paleis in Sanaa leidt. Foto epa

De Houthi's behoren tot de islamitische leerschool van de Zaydi's, een sjiitische stroming die alleen in Jemen voorkomt. Hoewel de Houthi's er door de Jemenitische regering geregeld van worden beschuldigd met het sjiitische Iran samen te spannen, volgen ze een andere leer. In de praktijk staat die dichter bij het soennisme - de meer traditionele stroming binnen de islam.

Toch verzetten Zaydi's zich fel tegen soennitische bewegingen als de Islah-partij (de Jemenitische Moslimbroederschap) en Al Qaida, die in Jemen wordt bestreden met Amerikaanse drones.

Zo'n 35 procent van de 25 miljoen Jemenieten is Zaydi. Ook sommige leden van de Islah-partij zijn afstammeling van de Zaydi's, evenals de voormalige Jemenitische president Ali Abdullah Saleh, die in 2012 werd verdreven na 33 jaar aan de macht te zijn geweest.

Alle Houthi's behoren tot de Zaydi-stroming, maar niet alle Zaydi's zijn ook Houthi. Dat verklaart waarom ex-president Saleh, een Zaydi, zich altijd heeft verzet tegen de Houthi's. Hij beschuldigde hen ervan huizen en moskeeën af te branden en voedseltransporten te blokkeren. Tegelijkertijd beschuldigden de Houthi's Saleh ervan een schoothondje van Israël en de Amerikanen te zijn.

Een militair voertuig voor het paleis in Sanaa. Foto reuters
Houthi's patrouilleren bij de ingang van het presidentiële paleis. Foto reuters

Koninkrijk

De Zaydi's heersten meer dan duizend jaar lang over een koninkrijk in Jemen. Hun leider was steevast een imam die een afstammeling claimde te zijn van profeet Mohammed. De laatste Zaydi-imam, Mohammed al-Badr, werd in 1962 van zijn troon gestoten door soennitische machthebbers. Dit leidde niet alleen tot een burgeroorlog in het noorden van Jemen, maar ook tot grote ontevredenheid onder de Zaydi's. Hun regio, het noordelijke Saada (niet te verwarren met de hoofdstad Sanaa), werd door de centrale regering genegeerd en bleef daardoor onderontwikkeld. Zaydi's hebben zich sindsdien altijd achtergesteld gevoeld.

Uit die ontevredenheid zijn de Houthi's ontstaan - een politieke stroming binnen het Zaydisme. Die werd midden jaren negentig opgericht door Hussein Badr al-Din al-Houthi, een lid van het parlement en van de politieke Zaydi-partij Al-Haqq ('de waarheid', in het Arabisch).

Al-Houthi steunde de separatisten in het zuiden van het land, die tot op de dag van vandaag meer autonomie bepleiten, en werd daardoor een doelwit van de regering. Hij vluchtte het land uit en verbleef achtereenvolgend in Syrië en Iran.

Toen Al-Houthi terugkeerde naar Jemen, distantieerde hij zich van Al-Haqq. Hij had een meer agressieve vorm van Zaydisme voor ogen en richtte in 1997 een nieuwe beweging op: de Gelovige Jongerenpartij. De Jemenitische regering, onder leiding van Saleh, was hier uiteraard niet blij mee. De Houthi's - zoals de aanhangers van Al-Houthi voor het eerst werden genoemd - wisten duizenden mensen op te zwepen om te demonstreren tegen de regering.

In 2004 loofde de regering 55.000 dollar (een astronomisch bedrag in het straatarme Jemen) uit voor de tip die naar de schuilplaats van de ondergedoken al-Houthi zou leiden. Datzelfde jaar nog werd hij bij een aanval gedood.

De dood van Al-Houthi liep uit op een burgeroorlog tussen de Houthi's en regeringstroepen die - volgens de rebellen - gesteund werden door Saoedi-Arabië. Er volgden nog vijf oorlogen. Duizenden burgers kwamen hierbij om het leven.

Een Houthi in legerkleding in Sanaa. Foto afp

Nieuw akkoord

Na de dood van Al-Houthi werd zijn vader (een prominente Zaydi-klerk) aangewezen als de spirituele leider van de beweging. In 2006 nam Hoeseins jongere broer, Abdul Malik al-Houthi, het leiderschap over. Zijn twee jongere broers, Yahia en Abdul-Karim, fungeerden als rechterhand. Schoonbroer Youssef al-Midani werd benoemd tot plaatsvervangende leider.


Houthi-rebellen patrouilleren door de straten van Sanaa. Foto reuters
Houthi's houden nog altijd de wacht bij het paleis in Sanaa. Foto epa
Meer over