Wie zich niet aanpast, verliest, Marine Le Pen

Welk boek moet de man/vrouw van de week lezen? Peter Giesen raadt Marine en Marion Le Pen na hun nederlaag in de verkiezingen L'Étrange Defaite aan, van Marc Bloch.

Marion Maréchal-Le Pen (rechts) en haar tante Marine Beeld epa

Een vreemde nederlaag voor Marion Maréchal-Le Pen en haar tante Marine. Nog nooit haalde het Front National zo veel stemmen. Toch was een meerderheid van de kiezers keihard in zijn oordeel: als puntje bij paaltje komt, willen we geen Le Pen aan de macht.

Bij het overpeinzen van deze pijnlijke gebeurtenis kunnen Marion en Marine het boek L'Étrange Défaite ('De vreemde nederlaag') van de historicus Marc Bloch lezen. Een bittere aanklacht tegen conservatisme en nostalgie, tegen het sluiten van de ogen voor een veranderde wereld. Bloch schreef het in 1940, nadat hij als kapitein in het Franse leger van nabij had gezien hoe Frankrijk binnen een paar weken werd opgerold door een oppermachtige Wehrmacht.

Het was een intellectuele nederlaag, concludeerde Bloch. Voor de oorlog werden de Fransen doodgegooid met boeken, artikelen en radiopraatjes over de gevaren van 'Amerikanisering' en het machinetijdperk. 'Deze dingen werden tegenover het stille genot van het platteland gezet.'

Maar in 1940 werden de Fransen overlopen door de Duitsers, die zich het machinetijdperk helemaal hadden eigen gemaakt. Het Franse leger was volkomen verrast door de snelheid waarmee de Duitsers oprukten. Bloch beschrijft hoe een officier Franse tanks tegen komt die in een vreemde kleur zijn geschilderd. Maar wat nog vreemder is: ze rijden de verkeerde kant op, van het front af. Net voordat hij de commandant van het konvooi op zijn vergissing wil wijzen, wordt hij tegen gehouden door een wakkere passant: 'Kijk uit, het zijn de Duitsers!'

Het programma van het Front National is doortrokken van nostalgie. Terug naar de tijd van de franc, toen Frankrijk soeverein was, teruggetrokken achter een Maginotlinie van protectionisme. Toen we nog chez nous waren, zonder al die immigranten.

Er is alle reden om kritisch te zijn over de gevolgen van globalisering. Ook het immigratiebeleid van de afgelopen decennia kan moeilijk als een succes worden beschouwd. Maar Bloch laat zien dat pogingen een deksel op de geschiedenis te leggen tot mislukken zijn gedoemd. De wereld verandert. Wie zich niet aanpast, verliest.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden