Wie worden er getroffen door de Russische sancties?

Rusland importeert sinds vanochtend geen voedsel meer uit westerse landen. Het importverbod is een reactie op de sancties aan het adres van Moskou die de EU en de VS instelden na de vliegramp in Oost-Oekraïne. De importverboden gelden voor producten uit de EU, VS, Noorwegen, Australië en Canada. Wat gaan de economieën van de getroffen landen, zoals die van Nederland, merken van de Russische sancties?

Een vrouw pakt een tomaat uit een doos in een supermarkt in Moskou. Beeld epa
Een vrouw pakt een tomaat uit een doos in een supermarkt in Moskou.Beeld epa

Onder de verbannen producten vallen onder meer groenten, fruit, vlees, vis, zuivelproducten en noten. Dat betekent dat Nederlandse kaas, tomaten en kool binnen afzienbare tijd niet meer in de schappen van Russische supermarkten te vinden zullen zijn.

Nederland exporteerde in 2013 in totaal voor 606,3 miljoen euro aan producten naar Rusland die nu onder de importverboden vallen. De zuivelsector neemt bijna de helft van dat bedrag, namelijk 300,9 miljoen euro, voor zijn rekening. Met de export van groente en fruit werd 184,3 miljoen euro verdiend. Vlees en vleesproducten waren goed voor 115,3 miljoen euro aan export naar Rusland, gevolgd door vis en schaaldieren (5,8 miljoen euro).

Tuinbouwsector
Gerard Reijn, economieredacteur van de Volkskrant, verwacht dat de tuinbouwsector in Nederland het hardst getroffen gaat worden door de Russische sancties. Vooral omdat tomaten of andere groenten zo snel mogelijk in de schappen moeten liggen, anders bederven de producten.

'Dat maakt het lastig om een andere afzetmarkt voor die producten te vinden', legt Reijn uit. 'Rusland is een paar dagen rijden. Dat is nog te doen. Maar exporteren naar China en Brazilië gaat niet lukken, omdat het simpelweg te ver is. En in gebieden als Noord-Afrika is geen enorme koopkracht.'

De Russische premier Dmitri Medvedev kondigde vandaag de sancties tegen de westerse landen aan. Beeld ap
De Russische premier Dmitri Medvedev kondigde vandaag de sancties tegen de westerse landen aan.Beeld ap
null Beeld epa
Beeld epa

Volgens Reijn gaan de andere getroffen sectoren minder problemen hebben om te anticiperen op de Russische sancties. Zo kan vlees worden ingevroren en blijft kaas, dat het voornaamste exportproduct voor de zuivelsector naar Rusland is, lang houdbaar. 'Dan heb je tijd om andere afzetmarkten te zoeken', stelt hij.

Vlees uit Brazilië, kaas uit Nieuw-Zeeland
Gelijktijdig met het afkondigen van de importverboden kondigde Rusland aan meer vlees uit Brazilië te gaan importeren en meer kaas uit Nieuw-Zeeland, om lege schappen in de supermarkten te voorkomen. Reijn meent dat die keuze van Rusland voordelig kan uitpakken voor Nederland.

Op de plekken waar al Nieuw-Zeelandse kaas naartoe wordt geëxporteerd, ontstaat nu misschien ruimte voor de import van Nederlandse kaas vanwege de vele Nieuw-Zeelandse kazen die nu naar Rusland zullen gaan. Reijn: 'Hetzelfde geldt voor de plekken waar Braziliaans vlees wordt geïmporteerd. Het zal je misschien wat meer gaan kosten vanwege hogere transportkosten en de prijzen zullen wat lager zijn, maar je kunt nog wel aan je producten verdienen.'

Dat geldt niet voor de tuinbouwsector, bevestigt Reijn. Wel bestaat er een fonds van de Europese Unie waar de sector een beroep op zou kunnen doen, zegt hij. Deze zogenaamde 'market crises reserve' bevat 400 miljoen euro, bedoeld om bedrijven te compenseren die getroffen zijn door financiële malheur. 'Maar het is nog niet duidelijk of dat fonds gebruikt gaat worden', aldus Reijn. 'Er moet namelijk wel echt sprake van schade zijn.'

Vandaag zei Europees Commissaris Karel De Gucht (Handel) dat het fonds is bedoeld 'op de pijn zo veel mogelijk te verzachten'. Hij benadrukte dat het zijn collega Dacian Ciolos (Landbouw) is die bepaalt wanneer en hoe compensaties worden uitgekeerd.

null Beeld epa
Beeld epa
null Beeld reuters
Beeld reuters

Andere getroffen landen
De handel tussen Nederland en Rusland neemt de laatste jaren toe, zowel op het gebied van export als import. Toch maakt de export naar Rusland voor Nederland maar circa 1 procent van de totale export uit. Ook blijven bloemen - een van de belangrijkste exportproducten van Nederland naar Rusland - bij de nieuwste sancties uit Moskou buiten schot.

De Europese Unie als geheel wordt harder getroffen door de Russische sancties. In 2013 exporteerde de EU voor bijna 12 miljard euro aan landbouwproducten naar Rusland. Dat is iets minder dan 10 procent van de totale Europese uitvoer aan dergelijke producten, die vorig jaar bijna 120 miljard euro bedroeg.

Onder meer Noorse vissers vrezen daarom grote hinder te ondervinden vanwege de sancties: Rusland is verreweg hun grootste afzetmarkt. De aandelen van Noorse visbedrijven kelderden vandaag flink op de beurzen.

Ook enkele Belgische slachthuizen zijn sterk afhankelijk van Russische afnemers. Zij stellen dat het Russische invoerverbod op voedsel onvermijdelijk tot ontslagen zal leiden. 500 van de 5.000 arbeidsplaatsen zullen overbodig worden, schatte de Belgische federatie van slachthuizen.

'Voorkomen dat ondernemers onevenredig zwaar getroffen worden'
De Nederlandse ondernemersorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland zeiden vandaag dat op Europees en nationaal niveau moet worden nagegaan wat gedaan kan worden om te voorkomen dat specifieke groepen ondernemers onevenredig zwaar worden getroffen door de Russische importverboden.

'De exacte omvang, directe en indirecte gevolgen van deze sancties zijn op dit moment nog niet vast te stellen', zeiden de organisaties, die nauw overleggen met de betrokken ondernemingen en overheid.

null Beeld reuters
Beeld reuters
null Beeld getty
Beeld getty

Zie hieronder de gehele lijst met producten die Rusland sinds vandaag niet meer importeert uit de Europese Unie, de Verenigde Staten, Canada, Australië en Noorwegen:
- Rundvlees (vers, gekoeld of bevroren)
- Varkensvlees (vers, gekoeld of bevroren)
- Vlees en eetbaar slachtafval van pluimvee (vers, gekoeld of bevroren)
- Gezouten, gedroogd of gepekeld vlees
- Levende vis
- Vis (vers, gekoeld of bevroren)
- Visfilets en ander visvlees (ook fijngemalen) (vers, gekoeld of bevroren)
- Gezouten, gedroogde of gepekelde vis
- Gerookte vis
- Vismeel, -poeder en -korrels geschikt voor menselijke consumptie
- Schaaldieren (gepeld en ongepeld) (levend, vers, gekoeld, bevroren, gedroogd, gezouten of gepekeld)
- Gerookte schaaldieren (gepeld of ongepeld)
- Schaaldieren die ongepeld zijn gestoomd of in water gekookt (ook als ze gekoeld, bevroren, gedroogd, gezouten of gepekeld zijn)
- Meel, poeder en korrels van schaaldieren, geschikt voor menselijke consumptie
- Weekdieren (ongepeld of gepeld) (levend, vers, gekoeld, bevroren, gedroogd, gezouten of gepekeld)
- Gerookte weekdieren
- Meel, poeder en korrels van weekdieren, geschikt voor menselijke consumptie
- Ongewervelde waterdieren, andere schaaldieren en weekdieren (levend, vers, gekoeld, bevroren, gedroogd, gezouten of gepekeld)
- Melk en room (zonder toegevoegde suiker of andere zoetstoffen)
- Melk en room (met toegevoegde suiker of andere zoetstoffen)
- Karnemelk, gestremde melk en room, yoghurt, kefir en andere gegiste of aangezuurde melk en room (ingedikt of niet ingedikt, met of zonder toegevoegde suiker of zoetstoffen, gearomatiseerd of niet, met of zonder toevoeging van fruit, noten of cacao)
- Melkwei (gecondenseerd of niet, met of zonder toegevoegde suiker of zoetstoffen)
- Melkproducten van natuurlijke bestandsdelen van melk (met of zonder toegevoegde suiker of zoetstoffen) die elders niet zijn genoemd of onderverdeeld
- Boter, andere vetten en oliën gemaakt van melk, smeerzuivelproducten
- Kaas en wrongel
- Aardappelen (vers of gekoeld)
- Tomaten (vers of gekoeld)
- Uien, sjalotten, knoflook, prei en andere eetbare groenten (vers of gekoeld)
- Kool, bloemkool, spruitjes, koolraap, boerenkool en andere eetbare kolen (vers of gekoeld)
- Sla en witlof (vers of gekoeld)
- Wortels, rapen, bieten, schorseneren, knolselderij, radijs en andere eetbare wortels en knollen (vers of gekoeld)
- Augurken en komkommers (vers of gekoeld)
- Peulgroenten (gepeld of ongepeld, vers of gekoeld)
- Andere groenten (vers of gekoeld)
- Ongekookte groenten, gekookte groenten en gestoomde groenten (bevroren)
- Houdbare groenten (bijvoorbeeld met toegevoegde zwaveldioxide, zout, zwavel of andere stoffen) niet geschikt voor directe consumptie
- Gedroogde groenten (heel, gesneden of in poedervorm) die niet verder zijn bereid
- Gedroogde zaden van peulgroenten (schoongemaakt of onbehandeld, gehakt of gepeld)
- Maniokwortel, pijlwortel, salepwortel, aardpeer, artisjokken, zoete aardappels en dergelijke wortels en knollen met veel zetmeel of inuline (vers, gekoeld, bevroren of gedroogd) ook indien in stukken of korrels
- Kokosnoten, paranoten en cashewnoten (vers of gedroogd, gepeld of niet gepeld)
- Andere noten (vers of gedroogd, gepeld of ongepeld)
- Bananen en bakbananen (vers of gedroogd)
- Dadels, vijgen, ananassen, avocado's, guaves, mango's en mangistans (vers of gedroogd)
- Citrusvruchten (vers of gedroogd)
- Druiven (vers of gedroogd)
- Meloenen (incl. watermeloenen) en papaja's (vers)
- Appels, peren en kweeperen (vers)
- Abrikozen, kersen, perziken (incl. nectarines), pruimen en sleepruimen (vers)
- Andere verse vruchten
- Vruchten en noten (ook gestoomde en gekookte) (bevroren, met of zonder suiker of andere zoetstoffen)
- Andere vruchten, mengsels van noten of gedroogde vruchten
- Worst van vlees (alle soorten)
- Bereide producten, waaronder kaas en wrongel van plantaardige vetten
- Moutextract (waarvan 90 procent of meer gedroogd)
- Meel voor menselijke consumptie (specifieke percentages ingrediënten)
- Voedingsmiddelen (melk-producten van plantaardige vetten) (specifieke percentages van de ingrediënten)
- Kaasfondue

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden